ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଭାରତର ନାଗରିକ କି ନୁହେଁ, ତାହା ସ୍ଥିର କରିବା ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ଅଧିକାର ଭିତରେ ଆସେ ନାହିଁ। ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କୁ ଏଭଳି କୌଣସି ସାମ୍ବିଧାନିକ କ୍ଷମତା ଦେଇନାହିଁ। ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାମଲାର ଶୁଣାଣି କରି ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଦାଲତ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏହି ବଡ଼ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଦେଇଛନ୍ତି। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଏହି ରାୟ ପରେ ନାଗରିକତ୍ୱ ଏବଂ ଭୋଟର ତାଲିକାକୁ ନେଇ ଚାଲିଥିବା ଅନେକ ଆଇନଗତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଦୂର ହୋଇଛି।

ନାଗରିକତ୍ୱ ସମ୍ପର୍କିତ ଏକ ଆବେଦନର ଶୁଣାଣି କରି ଜଷ୍ଟିସଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଶୁଣାଇଛନ୍ତି। ଅଦାଲତ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ଦେଶରେ ସୁରୁଖୁରୁରେ ନିର୍ବାଚନ ପରିଚାଳନା କରିବା ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟ ଭୋଟରମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ଭୋଟର ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା। କିନ୍ତୁ ଭୋଟର ତାଲିକାରେ କାହାର ନାଁ ରହିବା କିମ୍ବା କାହା ପାଖରେ ଭୋଟର ପରିଚୟ ପତ୍ର ଥିବା କାରଣରୁ ସେ ସ୍ୱତଃ ଭାରତର ନାଗରିକ ହୋଇଯିବେ, ତାହା ଆଇନଗତ ଭାବେ ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

ଅଦାଲତଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ ନାଗରିକତ୍ୱ ସ୍ଥିର କରିବା ପାଇଁ ଦେଶରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆଇନଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଅଛନ୍ତି। ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଏହି ମାମଲାରେ କୌଣସି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇପାରିବେ ନାହିଁ କିମ୍ବା ସେ ଏଥିପାଇଁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଧିକାରୀ ନୁହନ୍ତି।

ଭୋଟର ଆଇଡି ନାଗରିକତ୍ୱର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ପ୍ରମାଣ ନୁହେଁ

ଏହି ସାଂଘାତିକ ରାୟ ଜରିଆରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏକ ବଡ଼ ସନ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଅନେକ ସମୟରେ ବିଦେଶୀ ନାଗରିକ ବା ଅନୁପ୍ରବେଶକାରୀମାନେ ଜାଲ୍ କାଗଜପତ୍ର ଜରିଆରେ ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ନିଜ ନାଁ ସାମିଲ କରିଦେଇଥାନ୍ତି। କୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ, କେବଳ ଏକ ଭୋଟର କାର୍ଡ ଥିବା କାରଣରୁ କେହି ନିଜକୁ ଆଇନ ଆଗରେ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକ ବୋଲି ଦାବି କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ନାଗରିକତ୍ୱ ଯାଞ୍ଚ ସମୟରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନାଗରିକତ୍ୱ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଦେଖାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ନାଗରିକତ୍ୱ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପାଇଁ କାହାର ରହିଛି ଅଧିକାର?

ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ, ଭାରତରେ ନାଗରିକତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରିବା କିମ୍ବା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଦେଶୀ କି ନୁହେଁ ତାହା ସ୍ଥିର କରିବା ପାଇଁ ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆଇନଗତ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ (ଯେପରିକି ଆସାମରେ ଫରେନର୍ସ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ) ରହିଛନ୍ତି। ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୩୨୪ ଅନୁଯାୟୀ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର କେବଳ ନିର୍ବାଚନ ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ।