ପତି-ପତ୍ନୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅପ୍ରାକୃତିକ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ରଖିବାକୁ ନେଇ ଭାରତୀୟ ଆଇନ ଏବଂ ଅଦାଲତଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟାଖ୍ୟାରେ ଦୀର୍ଘ ଦିନରୁ ମତଭେଦ ରହିଆସିଛି। ଗତ କିଛି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଆସିଥିବା ଚାରୋଟି ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ରାୟ ଏହି ଆଇନଗତ ବିତର୍କକୁ ଆହୁରି ଜଟିଳ କରିଦେଇଛି। ଏବେ ଏହି ମାମଲାର ଶୁଣାଣି କରିବାକୁ ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛନ୍ତି।

ସ୍ୱାମୀ ଯଦି ନିଜ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅପ୍ରାକୃତିକ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ରଖନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯୌନ ଅପରାଧର ଅପରାଧିକ ମାମଲା ରୁଜୁ ହୋଇପାରିବ କି ନାହିଁ, ସେ ନେଇ ଭାରତୀୟ ଆଇନ ଏବଂ ଅଦାଲତଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟାଖ୍ୟାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ମତଭେଦ ଚାଲିଆସିଛି। ଗତ କିଛି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଦେଶର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହାଇକୋର୍ଟ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉପରେ ଚାରୋଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରାୟ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ପତ୍ନୀଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅପରାଧିକ ଏବଂ ଦୁଷ୍କର୍ମ ମାମଲା ବୋଲି ଧରାଯିବ କି ନାହିଁ, ସେ ନେଇ ବିବାଦ ଏବଂ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵାତ୍ମକ ସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।

ବାସ୍ତବରେ, ଭାରତରେ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ମ୍ୟାରିଟାଲ୍ (ବୈବାହିକ) ଏବଂ ପତି-ପତ୍ନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିନା ସହମତିରେ ରଖାଯାଉଥିବା ଯୌନ ସମ୍ପର୍କକୁ ନେଇ ବିତର୍କ ଚାଲିଛି। ପୁରୁଣା ଆଇପିସି (IPC) ର ପ୍ରାବଧାନ ଅନୁଯାୟୀ ଧାରା ୩୭୫ ରେ ରେପ୍ (ଦୁଷ୍କର୍ମ)ର ସଂଜ୍ଞା ଦିଆଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏଥିରେ ଏକ ବ୍ୟତିକ୍ରମ (Exception) ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଥିଲା। ଏହା ଅନୁଯାୟୀ, ଯଦି ପତ୍ନୀଙ୍କ ବୟସ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସୀମାରୁ ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ସହ ରଖାଯାଇଥିବା ଶାରୀରିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ସାଧାରଣ ପରିସ୍ଥିତିରେ ରେପ୍ ବୋଲି ମାନାଯିବ ନାହିଁ।

ବର୍ଷ ୨୦୧୮ ରେ ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟ ଆଇପିସିର ଧାରା ୩୭୭ ରେ କଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ?

ଅପ୍ରାକୃତିକ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକରେ ପୂର୍ବରୁ ଆଇପିସି (IPC) ର ଧାରା ୩୭୭ ଲାଗୁ ହେଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟ ଏହି ମାମଲାରେ ସହମତି ଭିତ୍ତିରେ ଗଠିତ ସମଲିଙ୍ଗୀ ସମ୍ପର୍କକୁ ଅପରାଧ ଶ୍ରେଣୀରୁ ବାଦ୍ ଦେଇଥିଲେ। ହେଲେ ବିନା ସହମତିରେ କିମ୍ବା ଜବରଦସ୍ତି ରଖାଯାଉଥିବା ଅପ୍ରାକୃତିକ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ଧାରା ୩୭୭ କୁ ବଳବତ୍ତର ରଖାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏବେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନେଇ ଦେଶର ଅଲଗା ଅଲଗା କୋର୍ଟର ୪ଟି ରାୟ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।

ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହ ଅପ୍ରାକୃତିକ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ମାମଲାରେ ବିଏନଏସ (BNS) ର କେଉଁ ଧାରା ଲାଗୁ ହୋଇପାରେ?

ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେଶରେ ଆଇପିସି ବଦଳରେ ବିଏନଏସ (ଭାରତୀୟ ନ୍ୟାୟ ସଂହିତା) ର ଧାରା ଲାଗୁ ହେଉଛି। ବିଏନଏସରେ ‘ଅପ୍ରାକୃତିକ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ’ ସହ ଜଡ଼ିତ ପୂର୍ବ ଧାରା (IPC ୩୭୭) କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ହଟାଇ ଦିଆଯାଇଛି। ଏବେ ନୂଆ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ, ଯଦି କୌଣସି ସ୍ୱାମୀ ନିଜ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଜବରଦସ୍ତି ଅପ୍ରାକୃତିକ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ରଖନ୍ତି, ତେବେ ତାହା ଭାରତୀୟ ନ୍ୟାୟ ସଂହିତା (BNS) ର ଧାରା ୮୫ ଏବଂ ୮୬ ଅଧୀନକୁ ଆସୁଛି। ତେବେ ସାବାଳିକା ପତ୍ନୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବିନା ଶାରୀରିକ ସମ୍ପର୍କ ରଖିବା ମାମଲାରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଏବେ ବି BNS ର ଧାରା ୬୩ (ବ୍ୟତିକ୍ରମ ୨) ଅନୁଯାୟୀ ଆଇନଗତ ଛାଡ଼ ମିଳିଛି।

ଚାରୋଟି ହାଇକୋର୍ଟ, ୪ଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରାୟ:

• ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ହାଇକୋର୍ଟ ନିକଟରେ ଏକ ରାୟ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ସ୍ୱାମୀ ନିଜ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହ ଅପ୍ରାକୃତିକ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ରଖନ୍ତି, ତେବେ କେବଳ ଏହି ଆଧାରରେ ତାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଧାରା ୩୭୭ ଅଧୀନରେ ମାମଲା ଚଲାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। କୋର୍ଟଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ବିବାହ ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ଏଭଳି ସମ୍ପର୍କକୁ ନେଇ ଆଇନଗତ ସ୍ଥିତି ସ୍ପଷ୍ଟ ଅଛି। ଧାରା ୩୭୫ ରେ ଥିବା ବୈବାହିକ ବ୍ୟତିକ୍ରମକୁ ଅଣଦେଖା କରି ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅପ୍ରାକୃତିକ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କର ମାମଲା ଚଲାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।

• ଛତିଶଗଡ଼ ହାଇକୋର୍ଟ ମଧ୍ୟ ଏକ ମାମଲାର ଶୁଣାଣି କରି କହିଥିଲେ ଯେ, ପତ୍ନୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବିରୁଦ୍ଧରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଖାଯାଇଥିବା ଅପ୍ରାକୃତିକ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କକୁ ଆଇପିସି ଧାରା ୩୭୭ ଅଧୀନରେ ଅପରାଧ ବୋଲି ଧରାଯିବ ନାହିଁ। ଅଦାଲତ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ବିବାହ ବୈଧ ଅଟେ, ତେବେ କେବଳ ସ୍ୱାମୀ ଏପରି କରିବା ଯୋଗୁଁ ତାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଧାରା ୩୭୭ ଅଧୀନରେ ମାମଲା ରୁଜୁ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।

• ଇଲାହାବାଦ ହାଇକୋର୍ଟ ଏକ ମାମଲାର ଶୁଣାଣି ସମୟରେ କହିଥିଲେ ଯେ, ବିବାହ ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ବିନା ସହମତିରେ ରଖାଯାଉଥିବା ଅପ୍ରାକୃତିକ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କକୁ ଆଇନଗତ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଭୁଲ୍ ଅଟେ। ଏଭଳି ମାମଲାରେ ଅପରାଧିକ ଧାରା ଲାଗୁ ହେବା ଉଚିତ୍। ପୀଡ଼ିତାଙ୍କୁ ଆଇନଗତ ସାହାଯ୍ୟ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷାରୁ ବଞ୍ଚିତ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

• ପଞ୍ଜାବ ଏବଂ ହରିୟାଣା ହାଇକୋର୍ଟ ଏକ ମାମଲାର ଶୁଣାଣି କରି କହିଥିଲେ ଯେ, ଯଦି ସ୍ୱାମୀ ନିଜ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅପ୍ରାକୃତିକ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ରଖନ୍ତି, ତେବେ ଏହାକୁ ଆଇପିସି ଧାରା ୪୯୮A ଅଧୀନରେ “କ୍ରୂରତା” (Cruelty) ବୋଲି ଧରାଯାଇପାରିବ। କୋର୍ଟଙ୍କ କହିବା କଥା ଥିଲା ଯେ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହ ଏଭଳି ବ୍ୟବହାର ଘରୋଇ ହିଂସା ଏବଂ ମାନସିକ-ଶାରୀରିକ ନିର୍ଯାତନା ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ।

ଏବେ ହେବ ସୁପ୍ରିମ ଶୁଣାଣି:

ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ କୋର୍ଟଙ୍କ ଏହି ୪ଟି ଭିନ୍ନ ରାୟ ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅନେକ ଜଟିଳ ପ୍ରଶ୍ନ ଛିଡ଼ା କରିଛି ଏବଂ ଏକ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵାତ୍ମକ ସ୍ଥିତି ଉପୁଜିଛି। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟ ଏକ ନୂଆ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଇନଗତ ପ୍ରଶ୍ନ ଉପରେ ବିଚାର କରିବାକୁ ସହମତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଅଦାଲତ ଏହା ସହ ଜଡ଼ିତ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ଶୁଣାଣି ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୯ ରେ କରିବେ। ଏହି ଶୁଣାଣି ମହିଳାମାନଙ୍କ ଶାରୀରିକ ସ୍ଵାଧୀନତା (ସ୍ଵାୟତ୍ତତା), ଗରିମା ଏବଂ ବୈବାହିକ ଅଧିକାର ସହ ଜଡ଼ିତ ଆଇନର ଏକ ନୂଆ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ସ୍ଥିର କରିପାରେ।

ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟଙ୍କୁ ଏହି ମାମଲାରେ କଣ କଣ ସ୍ଥିର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ?

ଏବେ ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟଙ୍କୁ ଏହା ସ୍ଥିର କରିବାକୁ ହେବ ଯେ, କଣ ବିବାହ ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବିରୁଦ୍ଧରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଅପ୍ରାକୃତିକ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କକୁ ଅପରାଧ ବୋଲି ଧରାଯାଇପାରିବ? ଯଦି ଧରାଯାଇପାରିବ, ତେବେ କେଉଁ ଆଇନଗତ ପ୍ରାବଧାନ ଅଧୀନରେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସେମାନଙ୍କୁ ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଯେ, କଣ ଧାରା ୩୭୫ ରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ବୈବାହିକ ବ୍ୟତିକ୍ରମର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପୂର୍ବ ଭଳି ରହିବ? କଣ ଏଭଳି ମାମଲାରେ କେବଳ ଧାରା ୪୯୮A ଲାଗୁ ହେବ ନା ଅନ୍ୟ ଅପରାଧିକ ପ୍ରାବଧାନ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହେବ? ବିଏନଏସ (BNS) ଲାଗୁ ହେବା ପରେ ଏହି ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ଆଇନଗତ ସ୍ଥିତି କଣ ହେବ?

ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟଙ୍କ ରାୟର କଣ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ?

ଏବେ ଏହାକୁ ନେଇ ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟ ଯେଉଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେବେ, ତାର ପ୍ରଭାବ ସାରା ଦେଶରେ ଏଭଳି ମାମଲାରେ ଚାଲିଥିବା ପୋଲିସର ଅନୁସନ୍ଧାନ, ଟ୍ରାଏଲ୍ କୋର୍ଟର ଶୁଣାଣି ଏବଂ ବୈବାହିକ ଅଧିକାରର ଆଇନଗତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଉପରେ ପଡ଼ିବ। ଯଦି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦିଶାନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି କରନ୍ତି, ତେବେ ବିବାହ ପରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହ ରଖାଯାଉଥିବା ଅପ୍ରାକୃତିକ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କକୁ ନେଇ ଅଲଗା ଅଲଗା ହାଇକୋର୍ଟରେ ଚାଲିଥିବା ପରସ୍ପର ବିରୋଧୀ ଆଦେଶଗୁଡ଼ିକ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବ।