ଭାରତ ନେକ୍ସଟ୍ ଜେନେରେସନର ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍ ପାଇଁ AMCA (ଅଡ୍ଭାନ୍ସଡ୍ ମିଡିଅମ୍ କମ୍ବ୍ୟାଟ୍ ଏୟାରକ୍ରାଫ୍ଟ) ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଲଞ୍ଚ୍ କରିସାରିଛି, କିନ୍ତୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି ଏହି ପରିଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ପ୍ରଥମ ବିମାନ କେବେ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯିବ? ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ମୁଖ୍ୟ ଏୟାର୍ ଚିଫ୍ ମାର୍ଶଲ୍ ଏ.ପି. ସିଂହ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଖୋଲାଖୋଲି ବକ୍ତବ୍ୟ ରଖିଛନ୍ତି। ଏହାପରେ ରୁଷର Su-57 ଏବଂ ଆମେରିକାର F-35 ପଞ୍ଚମ ପିଢ଼ିର ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍ ବିଷୟରେ ପୁଣି ଥରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଛି।

ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା (IAF) ମୁଖ୍ୟ ଏୟାର୍ ଚିଫ୍ ମାର୍ଶଲ୍ ଅମରପ୍ରୀତ ସିଂହ (AP Singh) ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍ର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଖୋଲାଖୋଲି କହିଛନ୍ତି। ସେ ଚୀନ୍ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚମ ପିଢ଼ିର ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନକୁ ନେଇ ହେବାକୁ ଥିବା ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ମତାମତ ରଖିଛନ୍ତି। ବାୟୁସେନା ମୁଖ୍ୟ ଏହାକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକଟ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି AMCA ଅଧୀନରେ ପଞ୍ଚମ ପିଢ଼ିର ବିମାନ ମିଳିବାରେ ବିଳମ୍ବ ହୁଏ, ତେବେ ଭାରତକୁ ବାହାରୁ ପଞ୍ଚମ ପିଢ଼ିର ବିମାନ କିଣିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଚୀନ୍ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନକୁ କାଉଣ୍ଟର୍  କରାଯାଇପାରିବ। ବାୟୁସେନା ମୁଖ୍ୟ ଏହା ମଧ୍ୟ ଜଣାଇଛନ୍ତି ଯେ ରୁଷ ନିଜର ପଞ୍ଚମ ପିଢ଼ିର Su-57 ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍ ଦେବାକୁ ଅଫର୍ କରିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହା ଉପରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୋଇନାହିଁ। ଅନ୍ୟପଟେ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟ ଚାହୁଁଛି ଯେ ଭାରତ ତାଙ୍କର 5th Gen ଜେଟ୍ F-35 କିଣୁ। ହେଲେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ସ୍ଥିର ହୋଇନାହିଁ ଯେ ଭାରତ ପଞ୍ଚମ ପିଢ଼ିର ଜେଟ୍ କିଣିବ କି ନାହିଁ, ଏବଂ ଯଦି କିଣିବ ତେବେ ରୁଷ ନା ଆମେରିକାରୁ? ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ Su-57 ଏବଂ F-35 ମଧ୍ୟରୁ କିଏ କେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାହା ଜାଣିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।

ବାସ୍ତବରେ ଭାରତ ଫ୍ରାନ୍ସ ସହ ୧୧୪ ଟି ରାଫେଲ୍ (Rafale) ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍ କିଣିବା ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ସବୁଜ ସଙ୍କେତ ଦେଇଛି। ଏହି ଚୁକ୍ତି ପ୍ରାୟ ୩.୨୫ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି। କିନ୍ତୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି ରାଫେଲ୍ ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍ ୪.୫ ପିଢ଼ିର (4.5 Generation) ବିମାନ। ଅନ୍ୟପଟେ ଚୀନ୍ ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ନିଜର ପଞ୍ଚମ ପିଢ଼ିର ବିମାନ ବିକଶିତ କରିସାରିଛି। ଏବେ କୁହାଯାଉଛି ଯେ ପାକିସ୍ତାନ ଚୀନ୍ଠାରୁ 5th Gen ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍ J-35 କିଣିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛି। ଯଦି ଏପରି ହୁଏ, ତେବେ ଭାରତର ଦୁଇଟି ପାରମ୍ପରିକ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଦେଶ (ଚୀନ୍ ଓ ପାକିସ୍ତାନ) ପାଖରେ ପଞ୍ଚମ ପିଢ଼ିର ବିମାନ ରହିବ। ଏହି ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍ଗୁଡ଼ିକର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ଏଗୁଡ଼ିକ ରୋଡାର୍ର ନଜରକୁ ଏଡ଼ାଇବାରେ (Stealth) ସକ୍ଷମ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁ ଶିବିରରେ ଧ୍ୱଂସଲୀଳା ରଚିବା ବହୁତ ସହଜ ହୋଇଯାଏ। ରୁଷର Su-57 ଏବଂ ଆମେରିକାର F-35 ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍କୁ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବିପଜ୍ଜନକ ପଞ୍ଚମ ପିଢ଼ିର ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ ବୋଲି ମନେକରାଯାଏ।

ରୁଷର Su-57 କାହିଁକି ଖାସ୍?

ରୁଷର Su-57 ହେଉଛି ପଞ୍ଚମ ପିଢ଼ିର ଷ୍ଟିଲ୍ଥ ମଲ୍ଟିରୋଲ୍ ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍। ଏହାକୁ ଶତ୍ରୁର ଦୂରଗାମୀ ଘାଟି ଉପରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। NATO ସେନାରେ ଏହାକୁ ‘ଫେଲନ୍’ (Felon) ନାମରେ ଜଣାଯାଏ। କମ୍ ରଡାର ସଙ୍କେତ, ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ସେନ୍ସର ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ଗତି କାରଣରୁ ଏହା ବେଶ୍ ବିଶେଷ ଅଟେ। Su-57 ର ବିକାଶ ରୁଷର PAK FA କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅଧୀନରେ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ୨୦୧୦ ରେ ପ୍ରଥମ ଉଡ଼ାଣ ଭରିଥିଲା, ୨୦୧୯ ରେ ଏହାର ବ୍ୟାପକ ଉତ୍ପାଦନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଏବଂ ୨୦୨୦ ରେ ରୁଷୀୟ ବାୟୁସେନାରେ ସାମିଲ ହେଲା।

ଏଥିରେ ଦୁଇଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇଞ୍ଜିନ୍ ଲାଗିଛି ଏବଂ ଏହା ପ୍ରାୟ ମ୍ୟାକ୍-୨ (ପ୍ରାୟ ୨୫୦୦ କିଲୋମିଟର ପ୍ରତି ଘଣ୍ଟା) ର ସର୍ବାଧିକ ବେଗ ହାସଲ କରିପାରେ। ବିମାନର ଷ୍ଟିଲ୍ଥ କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏହାର ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଭିତର କୋଠରୀ (Internal Bay) ରେ ରଖିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି। ଏହାର ଏୟାର୍ ଇନ୍ଟେକ୍ରେ ମଧ୍ୟ ରଡାର୍ ତରଙ୍ଗକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ବିଶେଷ ଡିଜାଇନ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ଥ୍ରଷ୍ଟ-ଭେକ୍ଟରିଂ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ବିମାନଟି ଉଡ଼ାଣ ସମୟରେ ଅତି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ମୋଡ଼ ନେଇପାରେ। ଏହାର ଅନ୍ୟ ଏକ ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି 101KS-O ଡାଇରେକ୍ଟେଡ୍ ଇନ୍ଫ୍ରାରେଡ୍ କାଉଣ୍ଟରମେଜର୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍, ଯାହା ହିଟ୍-ସିକିଂ (Heat Seeking) ମିସାଇଲ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିଦିଏ। ରୁଷ ଏହାର ଭବିଷ୍ୟତ ସଂସ୍କରଣରେ ଚାଳକସହ ଏବଂ ଚାଳକହୀନ (ଡ୍ରୋନ୍) ବିମାନର ମିଳିତ ପରିଚାଳନା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛି।

ଆମେରିକାର F-35: ଆକାଶର ଇଗଲ

ଆମେରିକୀୟ କମ୍ପାନୀ ଲକ୍ହିଡ୍ ମାର୍ଟିନ୍ର F-35 Lightning II ପଞ୍ଚମ ପିଢ଼ିର ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ସୁପରସୋନିକ୍ ଷ୍ଟିଲ୍ଥ ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ ଅଟେ। ଏହାକୁ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ୱାର୍ଫେୟାର୍ କ୍ଷମତା ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ତିଆରି କରାଯାଇଛି। ଏହାର ଷ୍ଟିଲ୍ଥ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଶତ୍ରୁର ରୋଡାର୍ରେ ଆସିବାର ସମ୍ଭାବନାକୁ ନଗଣ୍ୟ କରିଦିଏ।

F-35 ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍ର ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ସଂସ୍କରଣ ରହିଛି, ଯାହାକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ସୈନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ତିଆରି କରାଯାଇଛି:

• F-35A: ଆମେରିକୀୟ ବାୟୁସେନା ପାଇଁ ତିଆରି। ଏହା ସାଧାରଣ ରନ୍ୱେରୁ ଉଡ଼ାଣ ଭରେ ଏବଂ ଲ୍ୟାଣ୍ଡ୍ କରେ। ଏଥିରେ ୨୫ ମିମି ର ଗନ୍/ତୋପ ଲାଗିଛି।

• F-35B: ଆମେରିକୀୟ ମେରାଇନ୍ କୋର ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଏହାର ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ଏହା ଅତି କମ୍ ଦୂରତାରେ ଉଡ଼ାଣ ଭରି ସିଧାସଳଖ ତଳକୁ ଓହ୍ଲାଇପାରେ (Short Take-off and Vertical Landing)। ଏହି କାରଣରୁ ଏହାକୁ ଛୋଟ ଯୁଦ୍ଧପୋତରୁ ମଧ୍ୟ ପରିଚାଳନା କରାଯାଇପାରିବ।

• F-35C: ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନାର ବିମାନବାହୀ ପୋତ (Aircraft Carrier) ରୁ ଅପରେଟ୍ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଏହାର ଡେଣାଗୁଡ଼ିକ ଆପେକ୍ଷାକୃତ ବଡ଼ ଏବଂ ମୋଡ଼ିହେବା ଭଳି (Folding Wings) ହୋଇଥାଏ।

ଭାରତ ପାଇଁ AMCA ପ୍ରକଳ୍ପ ସବୁଠାରୁ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ ବିକଳ୍ପ ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀକାଳୀନ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ରୁଷର Su-57 ଏବଂ ଆମେରିକାର F-35 ମଧ୍ୟରେ କେଉଁ ବିମାନ ଭାରତୀୟ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ସୁହାଉଛି, ତାହା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଓ ବାୟୁସେନାର ଭବିଷ୍ୟତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।