ୟେମେନର ହୁତି ବିଦ୍ରୋହୀମାନେ ନିଜର କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଡ୍ରୋନ୍ ବଳରେ ସାଉଦି ଆରବର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି। ୭ ଅକ୍ଟୋବରରେ ସାଉଦି ଆରବର ରିୟାଦ୍ ଏବଂ ଅଭା (Abha) ବିମାନବନ୍ଦରରେ ହୋଇଥିବା ଆକ୍ରମଣରେ ୩ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା ଏବଂ ୩୬ ଜଣ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ। ଏହାପରେ ୧୧ ଅକ୍ଟୋବରରେ ରିୟାଦ୍ର କିଙ୍ଗ୍ ଖାଲିଦ୍ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍ ଏୟାରପୋର୍ଟରେ ପୁଣି ବଡ଼ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଛି। ଏଥିରେ ୧୨ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିବା ବେଳେ ୩୦୦ ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଆହତ ହୋଇଛନ୍ତି। ହୁତିଙ୍କ ପାଖରେ ପାରମ୍ପରିକ ବାୟୁସେନା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଡ୍ରୋନ୍ ଜରିଆରେ ସେମାନେ ଦୂରବର୍ତ୍ତୀ ଘାଟିଗୁଡ଼ିକୁ ନିଶାନା କରିପାରୁଛନ୍ତି। ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି ଯେ ହୁତିଙ୍କ ପାଖରେ ଏପରି କେଉଁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଅଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସାଉଦି ଆରବ, ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଏବଂ ଲୋହିତ ସାଗରରେ  ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ନିଶାନା କରୁଛନ୍ତି?

ହୁତିଙ୍କ ପାଖରେ କେଉଁ କେଉଁ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଅଛି?

ହୁତିଙ୍କ ପାଖରେ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ ଏବଂ କ୍ରୁଜ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ରହିଛି। ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇ ନିଜର ଟାର୍ଗେଟ୍ ଆଡ଼କୁ ଖସିଥାନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ କି କ୍ରୁଜ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବିମାନ ଭଳି ଉଡ଼ି ଆକ୍ରମଣ କରିଥାନ୍ତି।

• ତୁଫାନ୍ : ଏହାର ଆକ୍ରମଣ କ୍ଷମତା ପ୍ରାୟ ୧,୩୫୦ ରୁ ୨,୦୦୦ କିଲୋମିଟର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହା ଇରାନର 'କଦ୍ର'  ମିସାଇଲ୍ ସହ ସମାନ ବୋଲି ମନେକରାଯାଏ।

• ଫିଲିସ୍ତାଇନ୍-୨ : ହୁତିଙ୍କ ଦାବି ଅନୁଯାୟୀ ଏହା ୨,୦୦୦ କିଲୋମିଟରରୁ ଅଧିକ ଦୂରତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆକ୍ରମଣ କରିପାରେ। ସେମାନେ ଏହାକୁ ହାଇପରସୋନିକ୍ ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷମତାର ସ୍ୱାଧୀନ ଯାଞ୍ଚ ହୋଇନାହିଁ।

• ବୁରକାନ୍ : ଏହି କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରର ବିଭିନ୍ନ ମଡେଲ୍ର ଆକ୍ରମଣ ଦୂରତା ପ୍ରାୟ ୮୦୦ ରୁ ୧,୨୦୦ କିଲୋମିଟର।

• ହାତିମ୍ : ପ୍ରାୟ ୧,୪୫୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର।

• କୁଦ୍ସ-୪ : କ୍ରୁଜ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର, ଯାହାର ଆନୁମାନିକ ଆକ୍ରମଣ ଦୂରତା ୨,୦୦୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁହାଯାଇଛି।

• ଅସିଫ୍: ସାମୁଦ୍ରିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ନିଶାନା କରୁଥିବା ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର, ଯାହାର ଦୂରତା ପ୍ରାୟ ୪୦୦ କିଲୋମିଟର।

• ଅଲ୍-ମନ୍ଦବ୍ : ଜାହାଜ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ ବନିଥିବା କ୍ରୁଜ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର।

ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଇରାନୀ ଡିଜାଇନ୍ ସହ ସମାନ।

 ହୁତିଙ୍କ ଡ୍ରୋନ୍ କେତେ ବିପଜ୍ଜନକ?

ହୁତିଙ୍କ ପାଖରେ ଛୋଟ ଡ୍ରୋନ୍ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଡ଼ିପାରୁଥିବା ବିସ୍ଫୋରକ ଡ୍ରୋନ୍ ରହିଛି। 'କାସେଫ୍-୧' ଏବଂ 'କାସେଫ୍-୨କେ' ପ୍ରାୟ ୨୦୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆକ୍ରମଣ କରିପାରିବେ। 'ସମାଦ୍-୩' ର ଆନୁମାନିକ ଦୂରତା ୧,୨୦୦ ରୁ ୧,୮୦୦ କିଲୋମିଟର। 'ୱାଇଦ୍-୨' ଏବଂ 'ସମାଦ୍-୪' ର ସର୍ବାଧିକ ଦୂରତା ୨,୫୦୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଏହି ଡ୍ରୋନ୍ଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବହାର ଦୂରରେ ଥିବା ଘାଟିଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପାଇଁ କରାଯାଇପାରିବ। କେତେକ ଡ୍ରୋନ୍ ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥଳ ସହ ଧକ୍କା ହୋଇ ଫାଟିଯାଉଥିବା ବେଳେ କେତେକ ବୋମା ଖସାଇବାରେ ସକ୍ଷମ। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, କେତେକ ଛୋଟ ଡ୍ରୋନ୍ ପ୍ରାୟ ୧,୫୦୦ ଡଲାରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇପାରିବ। ସେଥିପାଇଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହଙ୍ଗା ଏୟାର୍ ଡିଫେନ୍ସ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ।

ହୁତିଙ୍କୁ ଏତେ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର କେଉଁଠାରୁ ମିଳିଲା?

ହୁତିମାନେ ୨୦୧୪ ରେ ୟେମେନ୍ର ରାଜଧାନୀ ସାନା କବଜା କରିଥିଲେ। ଏହାପରେ ସେମାନଙ୍କ ହାତରେ ୟେମେନୀ ସେନାର ପୁରୁଣା ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଲାଗିଥିଲା। ସମୟ ସହ ସେମାନେ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କଲେ ଏବଂ ନୂଆ ଡ୍ରୋନ୍ ବନାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଆମେରିକା ଏବଂ ସାଉଦି ଆରବର ଅଭିଯୋଗ ଯେ ଇରାନ୍ ସେମାନଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର, ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଏବଂ ତାଲିମ୍ ଦେଉଛି। ହେଲେ, ଇରାନ୍ ଏବଂ ହୁତି ଏହି ଅଭିଯୋଗକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରନ୍ତି।

ମଇ ୨୦୨୬ର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଜବତ ହୋଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଚାଲାଣର ଯାଞ୍ଚରୁ ୮୦୦ ରୁ ଅଧିକ ଉପକରଣ ଏବଂ ୭୫୦ ଟନ୍ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର-ସାମଗ୍ରୀ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା। ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକର ସୋର୍ସ ୧୬ ଟି ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳ ସହ ଜଡ଼ିତ ଥିଲା। ଏଥିରୁ ଜଣାପଡ଼ୁଛି ଯେ ହୁତିଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ନେଟୱାର୍କ ଅନେକ ଦେଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଛି।

 ଆମେରିକା ଏବଂ ସାଉଦି ଆରବ ହୁତିଙ୍କୁ କାହିଁକି ରୋକିପାରିନାହାନ୍ତି?

ହୁତିଙ୍କ ଶକ୍ତି କେବଳ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରରେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ୟେମେନ୍ର ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ଲଢ଼ନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ଘାଟି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିବା କଠିନ। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ୨୦୨୫ ରେ ସେମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଘାଟିଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ ହୁତିମାନେ ନୂଆ ଡ୍ରୋନ୍ ଏବଂ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବହାର ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ହୁତିଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ ରୁ ୨୦୦ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଥାଇପାରେ। ହେଲେ ଏହି ତଥ୍ୟ ଅନୁମାନ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ହୁତିମାନେ ସମୁଦ୍ରରେ ବିସ୍ଫୋରକ ଭରା ରିମୋଟ୍-କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ଡଙ୍ଗାର ବ୍ୟବହାର ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି। ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୩ ରେ ଲୋହିତ ସାଗରରେ 'ଗାଲାକ୍ସି ଲିଡର୍' (Galaxy Leader) କାର୍ଗୋ ଜାହାଜକୁ ହୁତି ବିଦ୍ରୋହୀମାନେ କବଜା କରିଥିଲେ।

ସାଉଦି ଆରବ ଏବଂ ଦୁନିଆ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିପଦ କ’ଣ?

ହୁତିମାନେ ଅକ୍ଟୋବରରେ ରିୟାଦ୍, ଅଭା ଏବଂ ଅଦେନ୍ (Aden) ର ବିମାନବନ୍ଦରକୁ ନିଶାନା କରିଛନ୍ତି। ଜବାବରେ ସାଉଦି ମେଣ୍ଟ ୮୦ ରୁ ଅଧିକ ହୁତି ସାମରିକ ଘାଟି ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିବା ଜଣାଇଛି। ୟେମେନ୍ରେ ନୂଆ ଲଢ଼େଇ ଯୋଗୁଁ ୨ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ବେଘର ହୋଇସାରିଛନ୍ତି। ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିପଦ 'ବାବ୍ ଅଲ୍-ମନ୍ଦେବ୍ ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍' (Bab al-Mandab Strait) କୁ ନେଇ ରହିଛି। ଏହା ଲୋହିତ ସାଗର ଏବଂ ଅଦେନ୍ ଗଲ୍ଫକୁ ଯୋଡ଼ିଥାଏ। ଏହି ରାସ୍ତା ଦେଇ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ସୁଏଜ୍ କେନାଲ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ଆମେରିକା-ଇରାନ୍ ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ହୋର୍ମୁଜ୍ ଦେଇ ବ୍ୟବସାୟ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ପ୍ରଭାବିତ। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ବାବ୍ ଅଲ୍-ମନ୍ଦେବ୍ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ବଢ଼ିଲେ ତେଲ ଯୋଗାଣ, ଜାହାଜର ଭଡ଼ା ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟବସାୟ ଗୁରୁତର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ