ରୁଷୀୟ ସେନାରେ ଥିବା ଭାରତୀୟମାନେ ଆଜିକାଲି ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଅଛନ୍ତି। ଲୋକମାନେ ଜାଣିବାକୁ  ଚାହୁଁଛନ୍ତି ଯେ କେମିତି ଭାରତୀୟ ମାନେ ଋଷୀୟ ସେନାରେ ସାମିଲ ହେଲେ ଓ ଏହି ଧାରା କେବେଠାରୁ  ଆରମ୍ଭ ହେଲା? ଭାରତୀୟ ଯୁବକମାନେ ରୁଷୀୟ ସେନାରେ କିପରି ଭର୍ତ୍ତି ହେଲେ? ଯଦି ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇସାରିଛନ୍ତି, ତେବେ ଫେରାଇ ଆଣିବା କଥା କାହିଁକି ହେଉଛି? ଭାରତ ସରକାରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା କରି ସେମାନଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବାକୁ କାହିଁକି ପଡ଼ୁଛି? ଏବେ ବି ରୁଷୀୟ ସେନା ସହ କାମ କରୁଥିବା ୫୫ ଜଣ ଭାରତୀୟ ଯୁବକଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ପରିବାର ଲୋକେ କାହିଁକି ଅପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି? ଆସନ୍ତୁ, ବୁଝିବା ପ୍ରକୃତରେ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାମଲା କ’ଣ? ଏବଂ ସମସ୍ୟା କେଉଁଠି ଅଛି?

ବାସ୍ତବରେ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାମଲା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜଟିଳ। ଏଜେଣ୍ଟମାନେ ପ୍ରତାରଣା କରି ଚାକିରି ନାମରେ ଏପରି ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି। ରୁଷରେ ଏପରି କୌଣସି ବ୍ୟବସ୍ଥା ନାହିଁ, ଯାହା ଅଧୀନରେ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ ସେନାରେ ସାମିଲ କରାଯିବ। ଏଜେଣ୍ଟଙ୍କ ଜରିଆରେ ରୋଜଗାର ସନ୍ଧାନରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ଭାରତୀୟ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ୟୁକ୍ରେନ୍ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ସେନାରେ ଭର୍ତ୍ତି କରାଇ ଦିଆଗଲା, କାରଣ ସେହି ସମୟରେ ରୁଷୀୟ ସେନାକୁ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଲୋକଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ଥିଲା। ରୁଷ-ୟୁକ୍ରେନ୍ ଯୁଦ୍ଧ ଚରମ ସୀମାରେ ଥିଲା।

ଏପରି ଭାରତୀୟଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୨୨୭ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିଲା। କେବଳ ଭାରତର ନାଗରିକ ରୁଷୀୟ ସେନାରେ ସାମିଲ ହୋଇନଥିଲେ, ଦୁନିଆର ଅନେକ ଦେଶର ନାଗରିକଙ୍କ ସହ ଏପରି ଘଟିଥିଲା। ହଙ୍ଗାମା ମଧ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଆଯାଇଛି।  ଭାରତର ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୧୪୦ ଜଣ ଲୋକ ଫେରିସାରିଛନ୍ତି। ୫୫ ଜଣଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଆହୁରି ଉଦ୍ୟମ ଜାରି ରହିଛି। ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ୫୧ ଜଣ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକ ନିଖୋଜ ଅଛନ୍ତି। ଆଶଙ୍କା କରାଯାଉଛି ଯେ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି।

ରୁଷୀୟ ସେନାରେ ଭର୍ତ୍ତିର ଏହି ଧାରା କେବେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା?

ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ ରୁଷୀୟ ସେନାରେ ସାମିଲ କରାଯିବା ଖବର ୨୦୨୩ ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବାକୁ ଲାଗିଲା। ୨୦୨୪ ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଭାରତରେ ଅଧିକ ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆସିଲା। ସେତେବେଳେ ଅନେକ ପରିବାର ଜଣାଇଥିଲେ ଯେ ସେମାନଙ୍କ ପରିବାର ଲୋକେ ରୁଷରେ ଫସିଯାଇଛନ୍ତି କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ ହୋଇପାରୁନାହିଁ। ବାସ୍ତବରେ କିଛି ଭାରତୀୟ ରୁଷକୁ କାମ ସନ୍ଧାନରେ ଯାଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ, ସୁରକ୍ଷା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାଧାରଣ ଚାକିରିର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଥିଲା। କିଛି ମାମଲାରେ ପର୍ଯ୍ୟଟକ କିମ୍ବା ଛାତ୍ର ଭିସାରେ ରୁଷ ଯିବା କଥା ମଧ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା।

ରୁଷ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ କିଛି ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ସୈନ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମା କରିବାକୁ ଚାପ ପକାଯାଉଥିବାର ଅଭିଯୋଗ ଲାଗିଥିଲା। ଭାରତ ସରକାର ଏହି ମାମଲାକୁ ରୁଷ ସାମ୍ନାରେ ଉଠାଇଥିଲେ। ଭାରତ ସେଠାରେ ଥିବା ଭାରତୀୟଙ୍କ ମୁକ୍ତି ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ଫେରସ୍ତ ଦାବି କରିଥିଲା। ରୁଷ ପକ୍ଷରୁ ୨୦୨୪ ରେ ଭାରତୀୟଙ୍କ ଭର୍ତ୍ତି ରୋକିବା ପାଇଁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଆଯାଇଥିବା ସୂଚନା ଆସିଥିଲା।

ରୁଷୀୟ ସେନାରେ ଭର୍ତ୍ତି କିପରି ହୋଇଥାଏ?

ରୁଷୀୟ ସେନାରେ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ ଭର୍ତ୍ତି କରିବା ଭଳି କୌଣସି ଆଧିକାରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନାହିଁ। ଏଜେଣ୍ଟମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ରୋଜଗାର ସନ୍ଧାନରେ ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ଭାରତରୁ ରୁଷ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସେନା ସହ ଯୋଡ଼ି ଦିଆଗଲା। ବାସ୍ତବରେ ୟୁକ୍ରେନ୍ ଯୁଦ୍ଧ ଯେତେବେଳେ ତୀବ୍ର ହେଲା, ସେତେବେଳେ ରୁଷୀୟ ସେନାକୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ଥିଲା। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ଏହିଭଳି ଲୋକମାନେ ସହଜରେ ମିଳିଗଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ସାମିଲ କରାଇ ଦିଆଗଲା। ଯେଉଁ ୧୪୦ ଜଣ ଲୋକ ଫେରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ରୋଜଗାର ସନ୍ଧାନରେ କୌଣସି ନା କୌଣସି ଏଜେଣ୍ଟ ଜରିଆରେ ଯାଇଥିଲେ। ଏହି ଏଜେଣ୍ଟମାନେ ରୁଷରେ ଭଲ ଦରମା ମିଳୁଥିବା ଚାକିରିର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଉଥିଲେ।

କିଛି ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ କାମ ସୈନ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ହେବନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କୁ ସହାୟକ, ରୋଷେଇ, ସୁରକ୍ଷା କିମ୍ବା ନିର୍ମାଣ ସହ ଜଡ଼ିତ କାମ କୁହାଯାଇଥିଲା। କିଛି ଲୋକ ଏହା ମଧ୍ୟ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ରୁଷ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଏପରି କାଗଜପତ୍ରରେ ଦସ୍ତଖତ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଥିଲା, ଯାହାର ଅର୍ଥ ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୁଝିପାରୁନଥିଲେ। କାଗଜପତ୍ର ରୁଷୀୟ ଭାଷାରେ ଥିବାରୁ ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ବୁଝିବା କଠିନ ଥିଲା। କିଛି ମାମଲାରେ ସୈନ୍ୟ ସେବାର ଚୁକ୍ତିନାମାରେ ଦସ୍ତଖତ କରାଇବା ପାଇଁ ଚାପ ପକାଯାଉଥିବାର ଅଭିଯୋଗ ମଧ୍ୟ ଲାଗିଥିଲା।

ଭର୍ତ୍ତି ପାଇଁ କାହିଁକି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ?

ବିଦେଶରେ ଭଲ ରୋଜଗାର ଏବଂ ଉନ୍ନତ ଜୀବନର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ବେକାର କିମ୍ବା କମ୍ ଆୟ ଥିବା ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିଥାଏ। କିଛି ଲୋକଙ୍କୁ ଦରମା, ବୋନସ୍ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ନାଗରିକତା ମିଳିବା ଭଳି କଥାର ପ୍ରଲୋଭନ ଦିଆଯାଉଥିବା ଖବର ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲା। ଏହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିଗୁଡ଼ିକର ସର୍ତ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାମଲାରେ ସମାନ, ଏହା ପ୍ରମାଣିତ ନୁହେଁ। ଭୁଲ୍ ସୂଚନା ଦେଇ ମଧ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ନିଆଯାଇଥିଲା। କାହାକୁ ସାଧାରଣ ଚାକିରିର ବିଶ୍ୱାସ ଦିଆଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ କି ପରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୈନ୍ୟ ସେବାର ଚୁକ୍ତିନାମା କରାଗଲା। ଭାଷାଗତ ଅସୁବିଧା, ଏଜେଣ୍ଟଙ୍କ ମିଥ୍ୟା ଦାବି କିମ୍ବା ଚାପ କାରଣରୁ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ିଲେ।

ବର୍ତ୍ତମାନ ରୁଷରେ କେତେ ଭାରତୀୟ ଫସିଛନ୍ତି?

ମୁକ୍ତି, ଫେରସ୍ତ, ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ନିଖୋଜ ମାମଲା କାରଣରୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ତାରିଖରେ ଅଲଗା ଅଲଗା ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। କିଛିଦିନ ତଳେ ମୋଟ ୨୨୭ ଜଣ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକ ରୁଷୀୟ ସେନାରେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଥିବା ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ୧୪୦ ଜଣଙ୍କୁ ସେବାରୁ ମୁକ୍ତ କରାଇ ଭାରତ ଫେରାଇ ଅଣାଗଲା। ୫୧ ଜଣ ଭାରତୀୟଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ସୂଚନା ଥିଲା। ଏହି ତଥ୍ୟରୁ ବାକି ଲୋକଙ୍କ ସ୍ଥିତିର ସଠିକ୍ ନିଷ୍କର୍ଷ ନିଜେ କାଢ଼ିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

କିଛି ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଉଛି ଯେ ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ଡଜନ୍ ଲୋକ ଏବେ ବି ସେନାରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଅଛନ୍ତି। ଭାରତୀୟ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଅନ୍ୟ ଏକ ରିପୋର୍ଟରେ ୫୫ ଜଣ ଭାରତୀୟଙ୍କ ସନ୍ଧାନ ନେବା କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରାଯାଉଛି। ଏହି ସନ୍ଦର୍ଭରେ ଭାରତ ସରକାର ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ବୈଠକ କରି ଲୋକଙ୍କ ଫେରସ୍ତ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ବାକି ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ସ୍ୱଦେଶ ଫେରିଆସିବେ।

ପରିବାର ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ଚିନ୍ତା କ’ଣ?

ଏହି ମାମଲାରେ ପରିବାରବର୍ଗଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚିନ୍ତା ହେଉଛି ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ ନହୋଇପାରିବା। ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୋଗାଯୋଗ ସୀମିତ ହୋଇପାରେ। କିଛି ପରିବାରକୁ ନିଜ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ସ୍ଥିତି, ନିୟୋଜନ କିମ୍ବା ଫେରିବାର ତାରିଖ ଜାଣିବାରେ ଅସୁବିଧା ହୋଇଛି। ଭାରତ ସରକାର ରୁଷକୁ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଫେରାଇବାକୁ ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ଭାରତୀୟ ଦୂତାବାସ ପରିବାର ଏବଂ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗାଯୋଗରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଛି। ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏହି ମାମଲାରେ କଠୋର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଛି।

ଚାକିରି ପ୍ରସ୍ତାବ ଉପରେ କ’ଣ ସାବଧାନତା ଅବଲମ୍ବନ କରିବେ?

ଯୁବକମାନେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଉଚିତ୍ ଯେ ଯେତେବେଳେ ବି ରୁଷ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେଶରେ ଚାକିରି ପ୍ରସ୍ତାବ ମିଳେ, ସେତେବେଳେ ଏଜେଣ୍ଟ ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତିଦାତାଙ୍କ ପରିଚୟ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ। ଭର୍ତ୍ତି ଏଜେଣ୍ଟଙ୍କ ପଞ୍ଜୀକରଣ (Registration) ଏବଂ କମ୍ପାନୀର ଠିକଣା ଲିଖିତ ଆକାରରେ ନିଅନ୍ତୁ। ଚାକିରିର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚୁକ୍ତିପତ୍ର ନିଜ ଭାଷାରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ। ଭିସା କେଉଁ କାମ ପାଇଁ ଅଛି, ତାହା ଦେଖନ୍ତୁ। କେବଳ ମୌଖିକ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏହି ସବୁ ଜିନିଷ ଦେଶ ଛାଡ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ। କୌଣସି କାଗଜପତ୍ରରେ ଦସ୍ତଖତ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱାଧୀନ ଅନୁବାଦ ଏବଂ ଆଇନଗତ ପରାମର୍ଶ ନିଅନ୍ତୁ। ପାସପୋର୍ଟ କିମ୍ବା ମୂଳ କାଗଜପତ୍ର କୌଣସି ଅଜଣା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ପରିବାରକୁ ଯାତ୍ରା, ନିଯୁକ୍ତିଦାତା ଏବଂ ରହିବା ସ୍ଥାନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ଦିଅନ୍ତୁ। ଯଦି ଚାକିରି ପ୍ରସ୍ତାବ ସୈନ୍ୟ ସେବା, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର, ସୈନ୍ୟ ତାଲିମ୍ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ର ସହ ଜଡ଼ିତ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ତାହାକୁ ସାଧାରଣ ବୈଦେଶିକ ନିଯୁକ୍ତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।

ଏହିପରି କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ ରୁଷୀୟ ସେନାରେ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକଙ୍କ ଭର୍ତ୍ତି ମାମଲା ଚାକିରି ନାମରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରତାରଣାପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସ୍ତାବ, ଆର୍ଥିକ ପ୍ରଲୋଭନ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧର ବିପଦ ସହ ଜଡ଼ିତ। କିଛି ଲୋକଙ୍କୁ ସାଧାରଣ କାମର ବିଶ୍ୱାସ ମିଳିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପରେ ସୈନ୍ୟ ସେବାକୁ ଯିବା କଥା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା। ମୋଟ ୨୨୭ ଜଣ ଭାରତୀୟଙ୍କ ଭର୍ତ୍ତି, ୧୪୦ ଜଣଙ୍କ ମୁକ୍ତି ଏବଂ ୫୧ ଜଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ତଥ୍ୟ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ ର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି।