ରୁଷର ସାଇବେରିଆରେ ଏକ ପ୍ଲେଗ୍ ରିସର୍ଚ୍ଚ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ର ୨୮ ବର୍ଷୀୟା ଲ୍ୟାବ୍ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ହଙ୍ଗାମା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। କ୍ରେମଲିନ୍ ଏବେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ମାମଲାର ଖବରକୁ 'ଫେକ୍' ବୋଲି କହିଛି, କିନ୍ତୁ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ (WHO) ରୁଷଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂଚନା ମାଗିଛି। WHO ମୁଖ୍ୟ ଟେଡ୍ରୋସ୍ ଅଧାନୋମ୍ ଗେବ୍ରେୟେସସ୍ (Tedros Adhanom Ghebreyesus) କହିଛନ୍ତି, "ଆମ ପାଖରେ ଏହି ଘଟଣାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିତ୍ର ନାହିଁ ଏବଂ ଆମେ ପୂରା ରିସ୍କ ଆସେସମେଣ୍ଟ୍ କରିପାରୁନାହୁଁ।" WHO ରୁଷ ପାଇଁ ବିପଦ 'କମ୍' ଏବଂ ୟୁରୋପ ପାଇଁ 'ବହୁତ କମ୍' ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଛି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ରହିଛି ଯେ ପ୍ଲେଗ୍ର ସତ୍ୟତା କ’ଣ ଏବଂ ଏହା ମହାମାରୀ ବନିପାରିବ କି ନାହିଁ...

ସାଇବେରିଆର ଇରକୁତସ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ 'ଇରକୁତସ୍କ ଆଣ୍ଟି-ପ୍ଲେଗ୍ ରିସର୍ଚ୍ଚ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ସାଇବେରିଆ ଆଣ୍ଡ୍ ଦି ଫାର୍ ଇଷ୍ଟ' ରେ କାମ କରୁଥିବା ୨୮ ବର୍ଷୀୟା ଲ୍ୟାବ୍ ଟେକ୍ନିସିଆନ୍ ଦାର୍ଯ୍ୟା ଶିପିଲୋଭାଙ୍କର ୨ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ ରେ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା।

ରୁଷୀୟ ସରକାରୀ ନ୍ୟୁଜ୍ ଏଜେନ୍ସି TASS ଅନୁଯାୟୀ, ତାଙ୍କୁ 'ଅଜ୍ଞାତ କାରଣର ନିମୋନିଆ' ହୋଇଥିଲା। ସ୍ଥାନୀୟ ମିଡିଆ ରିପୋର୍ଟଗୁଡ଼ିକର କହିବା କଥା ଯେ ସେ ଡାକ୍ତରମାନଙ୍କୁ ଜଣାଇଥିଲେ ଯେ ଲ୍ୟାବ୍ରେ କାମ କରିବା ସମୟରେ ଏକ ଟେଷ୍ଟ୍ ଟ୍ୟୁବ୍ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ଲେଗ୍ର ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ଥିଲା।

ଏହି ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ୧୯୩୪ ରୁ ସୋଭିଏତ୍ ୟୁନିଅନ୍ ସମୟରୁ ଚାଲିଆସୁଛି ଏବଂ ପ୍ଲେଗ୍, ହଇଜା, ଆନ୍ଥ୍ରାକ୍ସ ଭଳି ବିପଜ୍ଜନକ ରୋଗଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଗବେଷଣା କରେ। ଘଟଣା ପରେ, ଶେଲେଖୋଭ ସହରର ହସ୍ପିଟାଲକୁ କ୍ୱାରାଣ୍ଟିନ୍ କରାଗଲା ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ଜଣ ଲୋକଙ୍କୁ ମେଡିକାଲ୍ ଅବଜରଭେସନ୍ରେ ରଖାଗଲା। ଇରକୁତସ୍କର ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଇଗୋର କୋବ୍ଜେଭ୍ ଏହାକୁ 'ଏକ ବିପଜ୍ଜନକ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ' ବୋଲି କହିଥିଲେ ଏବଂ ପୂରା ଅଞ୍ଚଳରେ ସାର୍ବଜନୀନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଗୁଡ଼ିକୁ ରଦ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲେ।

ପ୍ଲେଗ୍ କ’ଣ ଏବଂ କେତେ ବିପଜ୍ଜନକ?

ପ୍ଲେଗ୍ ଏକ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ଜନିତ ରୋଗ, ଯାହା 'ୟେର୍ସିନିଆ ପେଷ୍ଟିସ୍' ନାମକ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ଯୋଗୁଁ ହୋଇଥାଏ। ଏହାର ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ରୂପ ରହିଛି- ବ୍ୟୁବୋନିକ୍ (Bubonic), ନିମୋନିକ୍ (Pneumonic) ଏବଂ ସେପ୍ଟିସେମିକ୍ (Septicemic) ପ୍ଲେଗ୍। ଯେଉଁ ମାମଲାର କଥା କୁହାଯାଉଛି, ତାହା ନିମୋନିକ୍ ପ୍ଲେଗ୍ ହୋଇପାରେ, ଯାହା ଫୁସ୍ଫୁସ୍ (Lungs) କୁ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରେ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ବିପଜ୍ଜନକ ବୋଲି ମନେକରାଯାଏ।

ତେବେ ପ୍ଲେଗ୍ର ଚିକିତ୍ସା ଅଛି କି ନାହିଁ?

ହଁ, ଚିକିତ୍ସା ଅଛି। ପ୍ଲେଗ୍କୁ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ୍ସ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭଲ କରାଯାଇପାରିବ, ଯେପରିକି ଜେଣ୍ଟାମାଇସିନ୍, ସିପ୍ରୋଫ୍ଲୋକ୍ସାସିନ୍, ଷ୍ଟ୍ରେପ୍ଟୋମାଇସିନ୍, ଲେଭୋଫ୍ଲୋକ୍ସାସିନ୍ ଏବଂ ମୋକ୍ସିଫ୍ଲୋକ୍ସାସିନ୍। ଯଦି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ହିଁ ଚିକିତ୍ସା ମିଳିଯାଏ, ତେବେ ସୁସ୍ଥ ହେବାର ହାର ବହୁତ ଅଧିକ। ସମସ୍ୟା ହେଉଛି ଯଦି ବିଳମ୍ବ ହୁଏ, ତେବେ ନିମୋନିକ୍ ପ୍ଲେଗ୍ ଜୀବନଘାତୀ ହୋଇପାରେ।

କ’ଣ ଏଥିରୁ ବଡ଼ ମହାମାରୀ ବ୍ୟାପିପାରେ?

ବର୍ତ୍ତମାନ ପାଇଁ WHO ର କହିବା କଥା ଯେ ଏହି ଘଟଣାରୁ ରୁଷରେ ବିପଦ 'କମ୍' ଏବଂ ୟୁରୋପରେ 'ବହୁତ କମ୍'। ରୁଷର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂସ୍ଥା 'ରୋସପୋଟ୍ରେବନାଡଜୋର' (Rospotrebnadzor) କହିଛି ଯେ 'ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ମହାମାରୀର ବିପଦ ନାହିଁ' ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୫,୦୦୦ ଲ୍ୟାବ୍ ଟେଷ୍ଟରେ କୌଣସି ବିପଜ୍ଜନକ ପାଥୋଜେନ୍ ମିଳିନାହିଁ। ୯୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ କଣ୍ଟାକ୍ଟସଙ୍କ ମେଡିକାଲ୍ ଅବଜରଭେସନ୍ ପୂରଣ ହୋଇସାରିଛି।

WHO ମୁଖ୍ୟ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ 'ଆମେ ଏହି ଘଟଣାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିତ୍ର ଜାଣିନାହୁଁ' ଏବଂ ରୁଷ ଦ୍ୱିତୀୟ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ମାମଲାର ସୂଚନା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ୍। WHO ର ଏପିଡେମିକ୍ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ ଡାଇରେକ୍ଟର ମାରିଆ ଭାନ୍ କେରଖୋଭ କହିଛନ୍ତି, "ଆମକୁ ଜଣାନାହିଁ ସେ କିପରି ସଂକ୍ରମିତ ହେଲେ" ଏବଂ "ଆମକୁ ସମୟ ସୂଚନା ଦରକାର।"

ରୁଷ କ’ଣ କହୁଛି?

କ୍ରେମଲିନ୍ ପ୍ରବକ୍ତା ଦିମିତ୍ରୀ ପେସକୋଭ ମିଡିଆ ରିପୋର୍ଟଗୁଡ଼ିକୁ 'ଫେକ୍ ନ୍ୟୁଜ୍' ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଲୋକମାନେ କେବଳ ସରକାରୀ ବକ୍ତବ୍ୟ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍। ରୁଷର ଦାବି ଯେ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ 'ସାଧାରଣ ତୀବ୍ର ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ସଂକ୍ରମଣ' ଥିଲା।

ଜଣେ ରୁଷୀୟ ଏପିଡେମିଓଲୋଜିଷ୍ଟ ମିଖାଇଲ୍ ଫାଭୋରୋଭ ଟେଷ୍ଟ ଟ୍ୟୁବ୍ ଭାଙ୍ଗିବାରୁ ସଂକ୍ରମଣ ହେବା ଦାବି ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି, "ଏହା ଏକ ମଜାକ । ଇରକୁତସ୍କର ଆଣ୍ଟି-ପ୍ଲେଗ୍ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ରେ କାମ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରୋଟେକ୍ଟିଭ୍ ସୁଟ୍ (PPE) ପିନ୍ଧିଥାନ୍ତି। ଟେଷ୍ଟ ଟ୍ୟୁବ୍ ଭାଙ୍ଗିଲେ ସଂକ୍ରମଣ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ବହୁତ କମ୍।"

ବିଶ୍ୱ କ’ଣ କରୁଛି?

ଆମେରିକା, ୟୁରୋପୀୟ ୟୁନିଅନ୍ ଏବଂ WHO ରୁଷଠାରୁ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ୍ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ଜୈବିକ ଅସ୍ତ୍ର ସହ ଜଡ଼ିତ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଆମେରିକା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ରୁଷଠାରୁ ଅଧିକ ସୂଚନା ମାଗିଛି। ମଙ୍ଗୋଲିଆ ରୁଷ ସହ ନିଜ ସୀମାରେ 'ହେଲ୍ଥ ସର୍ଭେଲାନ୍ସ ଏବଂ ମନିଟରିଂ' ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଛି।

ତେବେ ଆମେ ଡରିବା ଉଚିତ୍ ନା ନୁହେଁ?

WHO ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂସ୍ଥାର କହିବା କଥା ଯେ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିପଦ କମ୍। ରୁଷ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିତି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇପାରୁନାହିଁ। ମାଡାଗାସ୍କର, କଙ୍ଗୋ ଏବଂ ପେରୁ ଭଳି ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ଲେଗ୍ର ପ୍ରତିବର୍ଷ ଶହ ଶହ ମାମଲା ଆସିଥାଏ। ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ୍ସର ଉପଲବ୍ଧତା ଯୋଗୁଁ ଏହା ପୂର୍ବ ଭଳି 'ବ୍ଲାକ୍ ଡେଥ୍'  ହୋଇ ରହିନାହିଁ। ତଥାପି, ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଲ୍ୟାବ୍ କର୍ମଚାରୀ ଏହି ରୋଗରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବା ସ୍ୱାଭାବିକ।