ଭୁବନେଶ୍ବର: ଆଜି ହେଉଛି ‘ବିଶ୍ବ ହସ୍ତୀ ଦିବସ’। ହାତୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଜୈବ ବିବିଧତା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ ଓଡ଼ିଶାରେ ମଣିଷ-ହାତୀ ସଂଘର୍ଷ ଏବେ ଚିନ୍ତାଜନକ ସ୍ଥିତିରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ରାଜ୍ୟର ୨୫ଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ହାତୀଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ରହିଥିବା ବେଳେ ଜଙ୍ଗଲରେ ସେମାନଙ୍କ ରହିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଜାଗା ନଥିବା ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।

ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିପାରିବେ ୧୮୦୦, ଅଛନ୍ତି ୨୧୦୦

୨୦୨୪ ମସିହାର ଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡ଼ିଶାରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ୨,୦୯୮ଟି ଏବଂ ଶୀତ ଋତୁରେ ୨,୧୦୩ଟି ହାତୀ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲେ। ଏଥିରୁ ରାଜ୍ୟରେ ହାତୀ ସଂଖ୍ୟା ସ୍ଥିର ଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଥିଲେ ହେଁ ଜଙ୍ଗଲର ଧାରଣ କ୍ଷମତା ଅତି ବେଶିରେ ୧୭୦୦ ରୁ ୧୮୦୦ ହାତୀ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ବାସସ୍ଥଳୀ ଓ ଖାଦ୍ୟର ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ହାତୀମାନେ ଜନବସତିମୁହାଁ ହେଉଛନ୍ତି। ଫଳରେ ୨୦୨୦ ରୁ ୨୦୨୬ ମଧ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟରେ ୯୦୬ ଜଣ ମଣିଷଙ୍କର ଜୀବନ ଯାଇଥିବା ବେଳେ ୫୧୩ଟି ହାତୀଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି।

ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ବ୍ୟାପକ ଯୋଜନା

ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ୍ରମେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ହାତୀ ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ବ୍ୟାପକ ନୀତିଗତ ଢାଞ୍ଚା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି।

• ହାତୀ କରିଡର୍ ଓ ସଂରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳ: ମୟୂରଭଞ୍ଜ, ମହାନଦୀ ଓ ସମ୍ବଲପୁରରେ ୩ଟି ହାତୀ ସଂରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳ ସହ ୧୧ଟି ପ୍ରମୁଖ ହାତୀ କରିଡର୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଆଯାଉଛି।

• କ୍ଷତିପୂରଣ ରାଶି ବୃଦ୍ଧି: ହାତୀ ଆକ୍ରମଣରେ ପ୍ରାଣହାନି ଘଟିଲେ କ୍ଷତିପୂରଣ ରାଶିକୁ ୧୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି।

• ବିଜୁଳି ଆଘାତ ରୋକିବା: ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଘାତରେ ସର୍ବାଧିକ ହାତୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଥିବାରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ଆଧୁନିକୀକରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରାଯାଉଛି।

ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଓ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀଙ୍କ ନିୟୋଜନ

ହାତୀଙ୍କ ଗତିବିଧି ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ସହ ଅପରାଧ ରୋକିବା ପାଇଁ ବନ ବିଭାଗ ଆଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ସାହାରା ନେଉଛି:

• ଆପ୍ ଓ ପୋର୍ଟାଲ୍: 'HAWK', 'ପ୍ରହାର', 'IWLS' ଏବଂ କ୍ଷତିପୂରଣ ପ୍ରଦାନ ପାଇଁ 'ଅନୁକମ୍ପା ୨.୦' ଆପ୍ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଛି।

• ନିରନ୍ତର ନଜର: AI ଟାୱାର, ଆର୍ଲି ୱାର୍ଣ୍ଣିଂ ସିଷ୍ଟମ୍, ଥର୍ମାଲ ଡ୍ରୋନ୍, ରେଡିଓ କଲାର ଓ ମୋବାଇଲ୍ ଆଲର୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ସୂଚନା ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଉଛି।

• ମାନବ ସମ୍ବଳ: ୨,୧୪୨ ଜଣ 'ଗଜସାଥୀ' ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରହରୀ ଦଳ ଓ ଦ୍ରୁତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦଳ ନିୟୋଜିତ ଅଛନ୍ତି।

ଏହା ସହିତ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାଉଁଶ ଓ ଫଳ ଗଛ ରୋପଣ ସହ କୃତ୍ରିମ ଜଳାଶୟ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଉଛି। ଏସବୁ ସତ୍ତ୍ୱେ ପ୍ରତିଦିନ ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁଥିବା ହାତୀ-ମଣିଷ ଲଢ଼େଇକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୋକିବା ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରଶାସନ ପାଇଁ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ ପାଲଟିଛି।