କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୁଳସୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚଳିତ ବର୍ଷର ରଥଯାତ୍ରା ହେବ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓ ଐତିହାସିକ। ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷର ପରମ୍ପରାରେ ଏଥର ଯୋଡ଼ାଯାଉଛି ଏକ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ। ପୁରୁଣା ରଥ ବଦଳରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୂଆ କାଠରେ ନିର୍ମାଣ ହେଉଛି ବିଶାଳ ବ୍ରହ୍ମ ତାଳଧ୍ୱଜ ରଥ। ଏହି ନୂତନ ରଥକୁ ନେଇ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏବେଠାରୁ ଦେଖାଦେଇଛି ଅପାର ଉତ୍ସାହ ଓ ଆଗ୍ରହ।

ତୁଳସୀ କ୍ଷେତ୍ରର ରଥଯାତ୍ରା ଓଡ଼ିଶାର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା। ପ୍ରତିବର୍ଷ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତ ଏଠାରେ ସମବେତ ହୋଇ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ରଥଯାତ୍ରାର ସାକ୍ଷୀ ହୁଅନ୍ତି। ଚଳିତ ବର୍ଷ ଏହି ଆୟୋଜନକୁ ଆହୁରି ଭବ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୬୫ ଫୁଟ୍‌ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରହ୍ମ ତାଳଧ୍ୱଜ ରଥ ପାରମ୍ପରିକ ଶୈଳୀରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଉଛି। ରଥର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଂଶରେ ଓଡ଼ିଆ କାରିଗରୀର ନିଖୁଣ କଳା ଓ ପୁରାତନ ପରମ୍ପରାର ଛାପ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି।

ରଥ ନିର୍ମାଣରେ ନିୟୋଜିତ ମହାରଣା ସେବାୟତମାନେ ଦିନରାତି ଏକ କରି କାମ କରୁଛନ୍ତି। ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ରଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ପରିଶ୍ରମ ଜାରି ରହିଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ କାଠକୁ ସଠିକ୍ ମାପରେ କାଟିବା, ପାରମ୍ପରିକ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଯୋଡ଼ିବା ଏବଂ ରଥର ଦୃଢ଼ତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ସେବାୟତମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିଷ୍ଠାର ସହ କାମ କରୁଛନ୍ତି।

ପ୍ରତିବର୍ଷ ରଥ ନିର୍ମାଣରେ ବିଭିନ୍ନ ସମସ୍ୟା ଓ ବ୍ୟାଘାତ ଦେଖାଦେଉଥିବାରୁ ଏଥର ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ ଦିଗରେ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି। ନୂତନ ବ୍ରହ୍ମ ତାଳଧ୍ୱଜ ରଥ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ୧ କୋଟି ଟଙ୍କା ମଞ୍ଜୁର କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସହାୟତା ଫଳରେ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଓ ସୁଦୃଢ଼ ରଥ ନିର୍ମାଣ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିଛି।

ନୂଆ ରଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ପରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ମୂର୍ତ୍ତି ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ତାଳଧ୍ୱଜ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ଯାତ୍ରା କରିବେ। ଏହି ଐତିହାସିକ ମୁହୂର୍ତ୍ତର ସାକ୍ଷୀ ହେବାକୁ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତ ଅପେକ୍ଷାରେ ରହିଛନ୍ତି।

ନୂଆ କାଠରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ବିଶାଳ ବ୍ରହ୍ମ ତାଳଧ୍ୱଜ ରଥ କେବଳ ଏକ ରଥ ନୁହେଁ, ବରଂ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ାର ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା, ଐତିହ୍ୟ ଓ ଆସ୍ଥାର ଏକ ନୂଆ ପ୍ରତୀକ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଚଳିତ ବର୍ଷର ରଥଯାତ୍ରା ତୁଳସୀ କ୍ଷେତ୍ରର ଇତିହାସରେ ଏକ ସ୍ମରଣୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ହୋଇ ରହିବ ବୋଲି ଭକ୍ତମାନେ ଆଶା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।