ଅସମ-ମେଘାଳୟ କ୍ୟାଡରର IPS ଅଫିସର ସଞ୍ଜୁକ୍ତା ପରାଶରଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ରିଜର୍ଭ ପୋଲିସ ବଳ (CRPF) ର ଖାସ୍ ୟୁନିଟ୍ 'କୋବ୍ରା' (CoBRA) ର ଆଇଜି (IG) କରାଯାଇଛି। ସେ ଏହି ୟୁନିଟ୍ରେ ଇଞ୍ଚାର୍ଜ ଭାବେ ନିୟୋଜିତ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଅଫିସର। ଏହି ନିଯୁକ୍ତିର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଆଦେଶ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ପରଠାରୁ ଯେତିକି ଆଲୋଚନା ଏହି ଅଫିସରଙ୍କୁ ନେଇ ହେଉଛି, ସେତିକି ହିଁ CRPF ର କୋବ୍ରା ୟୁନିଟ୍କୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ। ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ଆଲୋଚନା ବାହାନାରେ ଜାଣିବା ଯେ CRPF ର କୋବ୍ରା ୟୁନିଟ୍ କ’ଣ କ’ଣ କାମ କରେ? କିପରି ତିଆରି ହୁଅନ୍ତି କୋବ୍ରା କମାଣ୍ଡୋ? କେଉଁ କେଉଁ ମିଶନ୍ରେ ଭାଗ ନେଇଛନ୍ତି? ଏହି ଖାସ୍ ୟୁନିଟ୍ର ଗଠନ କେବେ ହୋଇଥିଲା? ସରକାରଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା?

CRPF ଅର୍ଥାତ୍ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ରିଜର୍ଭ ପୋଲିସ ବଳର କୋବ୍ରା ୟୁନିଟ୍ ଭାରତର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘାତକ ବିଶେଷ ବଳ (Special Force)। ଏହାର ପୂରା ନାମ 'କମାଣ୍ଡୋ ବାଟାଲିୟନ୍ ଫର୍ ରିଜୋଲ୍ୟୁଟ୍ ଆକ୍ସନ୍' (Commando Battalion for Resolute Action - CoBRA)। ବର୍ତ୍ତମାନ କୋବ୍ରାର ୧୦ଟି ବାଟାଲିୟନ୍ ରହିଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାଟାଲିୟନ୍ରେ ଏକ ହଜାର ଯବାନ ଥାଆନ୍ତି। ଏହି ୟୁନିଟ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲରେ ଲୁଚିଥିବା ଶତ୍ରୁ ଏବଂ ନକ୍ସଲମାନଙ୍କ ଦମନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। କୋବ୍ରାର ଯବାନମାନେ ଜଙ୍ଗଲ ଯୁଦ୍ଧ କଳାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାରଙ୍ଗମ। ସେମାନଙ୍କୁ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ କୁଶଳୀ ଏବଂ ସାହସୀ ସୁରକ୍ଷା ବଳ ମଧ୍ୟରେ ଗଣନା କରାଯାଏ।

କୋବ୍ରା ୟୁନିଟ୍ ଗଠନର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା?

କୋବ୍ରା ୟୁନିଟ୍ ଗଠନର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ଜଙ୍ଗଲରେ ଲୁଚିଥିବା ନକ୍ସଲମାନଙ୍କ ନେଟୱାର୍କକୁ ମୁଳରୁ ଶେଷ କରିବା। ନକ୍ସଲମାନେ ଲୁଚି ରହି ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲରେ ଗାୟବ ହୋଇଯାଉଥିଲେ। ସରକାର ଚାହୁଁଥିଲେ ଯେ ଆମ ଯବାନମାନଙ୍କ ରଣନୀତି ମଧ୍ୟ ନକ୍ସଲମାନଙ୍କ ଭଳି ତୀବ୍ର ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ହେଉ। କୋବ୍ରାର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ହେଉଛି—ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରକୁ ପଶି ଶତ୍ରୁକୁ ତା’ରି ଶୈଳୀରେ ମାତ୍ ଦେବା। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ନକ୍ସଲ ନେତାମାନଙ୍କ ଆଡ୍ଡା ଖୋଜିବା, ସେମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଗଚ୍ଛିତ ସ୍ଥାନକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ଏବଂ ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମଜବୁତ କରିବା।

କୋବ୍ରା କମାଣ୍ଡୋଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ କ’ଣ?

କୋବ୍ରା ୟୁନିଟ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ବଳଙ୍କଠାରୁ ବହୁତ ଅଲଗା ଏବଂ ବିପଜ୍ଜନକ। ଏହି ୟୁନିଟ୍ ମୁଖ୍ୟତଃ ନିମ୍ନଲିଖିତ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପାଦନ କରେ:

• ଏହି ୟୁନିଟ୍ ଘଞ୍ଚ ଏବଂ ଦୁର୍ଗମ ଜଙ୍ଗଲରେ ଅନେକ ଦିନ ଧରି ପାଦରେ ଚାଲି ଚାଲି ପାଟ୍ରୋଲିଂ (ଗସ୍ତ) କରେ। ଯବାନମାନେ ସପ୍ତାହ ସପ୍ତାହ ଧରି କୌଣସି ବାହ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ ବିନା ଜଙ୍ଗଲରେ ବଞ୍ଚି ରହିବାକୁ ସମର୍ଥ।

• ଗୁପ୍ତ ସୂଚନା ମିଳିବା ମାତ୍ରେ କୋବ୍ରା କମାଣ୍ଡୋମାନେ କାହାକୁ ସୁରାକ୍ ମଧ୍ୟ ନଦେଇ ଶତ୍ରୁର କ୍ୟାମ୍ପ ଉପରେ ହଠାତ୍ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ତୀବ୍ରତା ଶତ୍ରୁକୁ ସମ୍ଭାଳିବାର ସୁଯୋଗ ମଧ୍ୟ ଦିଏନାହିଁ।

• ନକ୍ସଲମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ସୁରକ୍ଷା ବଳଙ୍କ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ କଚ୍ଚା ରାସ୍ତାରେ ବାରୁଦ ସୁଡ଼ଙ୍ଗ (IED) ବିଛାଇଥାନ୍ତି। କୋବ୍ରା ଯବାନମାନେ ଏହି ବିପଜ୍ଜନକ IED ଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଜି ବାହାର କରିବା ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିବାରେ ସିଦ୍ଧହସ୍ତ।

• ସୁରକ୍ଷା ବଳଙ୍କ ଶିବିର ଉପରେ ହେଉଥିବା କୌଣସି ବି ବଡ଼ ଆକ୍ରମଣର ତୁରନ୍ତ ଜବାବ ଦେବା ପାଇଁ କୋବ୍ରା ଟିମ୍ ସବୁବେଳେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହନ୍ତି। ଏହି ୟୁନିଟ୍ ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଦଳ (Quick Response Team) ଭାବେ ମଧ୍ୟ କାମ କରେ।

• ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ରାସ୍ତା ନିର୍ମାଣ କିମ୍ବା ସୁରକ୍ଷା ଚୌକି ସ୍ଥାପନ ସମୟରେ କୋବ୍ରା ୟୁନିଟ୍ ନିର୍ମାଣ ଦଳକୁ ସୁରକ୍ଷା ବଳୟ ଯୋଗାଇଥାଏ।

କିପରି ତିଆରି ହୁଅନ୍ତି କୋବ୍ରା କମାଣ୍ଡୋ?

କୋବ୍ରା ୟୁନିଟ୍ର ଅଂଶ ହେବା ଯେକୌଣସି ଯବାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୌରବ ଏବଂ କଠିନ ପରିଶ୍ରମର ବିଷୟ। ଏଥିରେ କେବଳ ସେହି ଯବାନମାନେ ସାମିଲ ହୋଇପାରିବେ ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ CRPF ରେ ସେବା ଦେଉଥିବେ। ମନୋନୟନ ପାଇଁ ଯବାନମାନଙ୍କୁ କଠିନ ଶାରୀରିକ ଏବଂ ମାନସିକ ପରୀକ୍ଷା ଦେଇ ଗତି କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଚୟନ ହୋଇଥିବା ଯବାନମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ମାସର ବିଶେଷ ତାଲିମ୍ ପାଇଁ ପଠାଯାଏ। ତାଲିମ୍ ସମୟରେ ଯବାନମାନଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲ ସରଭାଇଭାଲ (ଜଙ୍ଗଲରେ ବଞ୍ଚିବାର କୌଶଳ), ରକ୍ କ୍ଲାଇମ୍ବିଂ (ପାହାଡ଼ ଚଢ଼ିବା) ଏବଂ ନଦୀ ପାର ହେବାର ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଏ। ଯବାନମାନଙ୍କୁ ଆଧୁନିକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବା, ମାର୍ଶାଲ ଆର୍ଟସ ଏବଂ ବିସ୍ଫୋରକ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିବାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଟ୍ରେନିଂ ଦିଆଯାଏ।

ଆଧୁନିକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ ବିଶେଷ ଉପକରଣରେ ସଜ୍ଜିତ ଯବାନ

କୋବ୍ରା କମାଣ୍ଡୋଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଗ୍ୟାଜେଟ୍ସ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଏ। ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଇନ୍ସାସ୍ ରାଇଫଲ୍ (INSAS) ବ୍ୟତୀତ ଏକେ-୪୭ (AK-47), ଏକ୍ସ-୯୫ (X-95) ଏବଂ ଆଧୁନିକ ସ୍ନାଇପର୍ ରାଇଫଲ୍ ରହିଥାଏ। ରାତିର ଅନ୍ଧାରରେ ଅପରେସନ୍ ଚଳାଇବା ପାଇଁ ଯବାନମାନଙ୍କୁ ନାଇଟ୍ ଭିଜନ୍ ଗଗଲ୍ସ ଦିଆଯାଏ। ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲରେ ଯୋଗାଯୋଗ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ସାଟେଲାଇଟ୍ ସଞ୍ଚାର ଉପକରଣ ଥାଏ। ଏହି ଯବାନମାନେ ହାଲୁକା ଏବଂ ମଜବୁତ ବୁଲେଟପ୍ରୁଫ୍ ଜ୍ୟାକେଟ୍ ପିନ୍ଧନ୍ତି ଯାହାଫଳରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଦୌଡ଼ିପାରିବେ।

କେଉଁ ଅପରେସନ୍ ଏବଂ ମିଶନ୍ରେ ସାମିଲ ହୋଇଛି କୋବ୍ରା ୟୁନିଟ୍?

କୋବ୍ରା ୟୁନିଟ୍ ନିଜ ଗଠନ ପରଠାରୁ ଦେଶର ଅନେକ ସଂବେଦନଶୀଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ଐତିହାସିକ ମିଶନ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପାଦନ କରିଛି:

• ଛତିଶଗଡ଼ର ବସ୍ତର, ସୁକମା, ଦନ୍ତେୱାଡ଼ା ଏବଂ ବିଜାପୁର ଭଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଂବେଦନଶୀଳ ନକ୍ସଲ ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳରେ କୋବ୍ରା ଅଗଣିତ ସଫଳ ଅପରେସନ୍ ଚଳାଇଛି। ଯବାନମାନେ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ପଶି ଶୀର୍ଷ ନକ୍ସଲ କମାଣ୍ଡରମାନଙ୍କୁ ନିପାତ କରିଛନ୍ତି।

• ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ପାରସନାଥ ପାହାଡ଼ ଏବଂ ସାରଣ୍ଡାର ବିଶାଳ ଜଙ୍ଗଲରେ ନକ୍ସଲମାନଙ୍କ ଦବଦବା ଶେଷ କରିବାରେ କୋବ୍ରାର ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ରହିଛି। କୋବ୍ରାର ନିରନ୍ତର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଯୋଗୁଁ ଏହିସବୁ ଅଞ୍ଚଳରୁ ନକ୍ସଲମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଯଥେଷ୍ଟ କମିଛି।

• ଓଡ଼ିଶା, ବିହାର, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଗଡ଼ଚିରୋଲୀରେ ମଧ୍ୟ କୋବ୍ରା ୟୁନିଟ୍ ରାଜ୍ୟ ପୋଲିସ ସହ ମିଶି ଅନେକ ଯୌଥ ଅଭିଯାନକୁ ସଫଳତାର ସହ ପୂରା କରିଛି।

• ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳରେ ନିର୍ବାଚନ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସମ୍ପନ୍ନ କରାଇବା ଏବଂ ମତଦାନ ଦଳକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଫେରାଇ ଆଣିବା କାମ ମଧ୍ୟ ଏହି ୟୁନିଟ୍ ଅନେକ ଥର ସୁଚାରୁ ରୂପେ ତୁଲାଇଛି।

ଅଦମ୍ୟ ସାହସ ଏବଂ ଶହୀଦର ଦୀର୍ଘ ଗାଥା

କୋବ୍ରା ୟୁନିଟ୍ର ଇତିହାସ ବୀରତା ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବଳିଦାନର କାହାଣୀରେ ଭରା। ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ପ୍ରତିଟି ପାଦରେ ଜୀବନର ବିପଦ ଥାଏ। ଅନେକ ସମୟରେ ଯବାନମାନଙ୍କୁ ମ୍ୟାଲେରିଆ, ବିଷାକ୍ତ କୀଟପତଙ୍ଗ ଏବଂ ପିଇବା ପାଣିର ଅଭାବ ଭଳି ବିଷମ ପରିସ୍ଥିତିର ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ କୋବ୍ରା ଯବାନମାନେ କେବେ ପଛକୁ ହଟିନାହାନ୍ତି। ଦେଶର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହି ୟୁନିଟ୍ର ଅନେକ ବୀର ସେମାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବଳିଦାନ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ବାହାଦୁରୀ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ଥର ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଚକ୍ର, କୀର୍ତ୍ତି ଚକ୍ର ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପୋଲିସ ପଦକରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇସାରିଛି।

ଏହିପରି ଭାବେ କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ CRPF ର କୋବ୍ରା ୟୁନିଟ୍ ଆଜି ଭାରତର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସୁରକ୍ଷାର ଏକ ମଜବୁତ ସ୍ତମ୍ଭ। ଯେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସହ ୨୦୦୮ ରେ ଏହାର ଗଠନ ହୋଇଥିଲା, ସେଥିରେ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଫଳ ହୋଇଛି। ଦେଶର ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ କେବେ ନକ୍ସଲମାନଙ୍କ ଭୟ ଥିଲା, ଆଜି ସେଠାରେ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଶାନ୍ତି ଫେରିଆସୁଛି। ଏହି ବଦଳ ପଛରେ କୋବ୍ରା କମାଣ୍ଡୋଙ୍କ ଶୃଙ୍ଖଳା, ସାହସ ଏବଂ କଠିନ ପରିଶ୍ରମର ବହୁତ ବଡ଼ ଅବଦାନ ରହିଛି। ଏହି ବଳ ସବୁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଦେଶର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସଦାସର୍ବଦା ତତ୍ପର।