ଗତ ଅଗଷ୍ଟ ୪ ତାରିଖରେ ଫୁକେଟରୁ ଦିଲ୍ଲୀ ଆସୁଥିବା ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ବିମାନର ହଠାତ୍ ପ୍ରାୟ ୩୦୦ ଫୁଟ୍ ଉଚ୍ଚତା କମିଯିବା ଘଟଣା ପରେ ଏବେ ବିମାନର କ୍ୟାପଟେନଙ୍କ ଯାଞ୍ଚ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହିଛି। ଘଟଣା ପରେ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଡ୍ରଗ୍ ସ୍କ୍ରିନିଂ ଟେଷ୍ଟର ରିପୋର୍ଟ ସନ୍ଦେହଜନକ ଆସିଛି ଏବଂ ସାମ୍ପୁଲକୁ ସ୍ପଷ୍ଟିକରଣ ପାଇଁ ଆଗାମୀ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ପଠାଯାଇଛି। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ଆସିବା ପରେ ହିଁ ଅସଲ ଚିତ୍ର ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ। ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଉଭୟ ପାଇଲଟଙ୍କୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ପାଇଁ ଡ୍ୟୁଟିରୁ ହଟାଯାଇଛି ଏବଂ ଘଟଣାର ତଦନ୍ତ ଜାରି ରହିଛି।

ଏହି ଘଟଣା ଆଉ ଥରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଛିଡ଼ା କରିଛି ଯେ ବିମାନ ଉଡ଼ାଉଥିବା ପାଇଲଟଙ୍କ ଡୋପ୍ ଟେଷ୍ଟ କିପରି ହୁଏ? ଏଥିରେ କ’ଣ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଏ ଏବଂ ଯଦି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଟେଷ୍ଟରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହଜନକ କଥା ମିଳେ, ତେବେ ଆଗକୁ କ’ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆପଣାଯାଏ? ସାଧାରଣତଃ ଡୋପ୍ ଟେଷ୍ଟର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଶରୀରରେ ଏପରି ନିଶା କିମ୍ବା ସାଇକୋଏକ୍ଟିଭ୍ ପଦାର୍ଥର ଉପସ୍ଥିତି ଚିହ୍ନଟ କରିବା, ଯାହା କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିର ଭାବିବା-ବୁଝିବା, ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେବା କିମ୍ବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର କ୍ଷମତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ସେହିପରି ମଦ୍ୟପାନର ଯାଞ୍ଚ ପାଇଁ ପାଇଲଟ୍ ଓ କ୍ରୁ ମେମ୍ବରଙ୍କ ବ୍ରିଥ୍-ଆନାଲାଇଜର ଟେଷ୍ଟ ଅଲଗା ଭାବେ କରାଯାଇଥାଏ।

ନିଶାକୁ ନେଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଡ଼ା ନିୟମ

ପାଇଲଟଙ୍କ ଡ୍ୟୁଟି ସିଧାସଳଖ ଶହ ଶହ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ସହ ଜଡ଼ିତ, ତେଣୁ ବିମାନ ଚଳାଚଳ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଶାକୁ ନେଇ ନିୟମ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଡ଼ା ରହିଛି। DGCA ନିୟମାନୁସାରେ କେବଳ ଉଡ଼ାଣ ସମୟରେ ନିଶାଗ୍ରସ୍ତ ରହିବା ଉପରେ କଟକଣା ନାହିଁ, ବରଂ ଉଡ଼ାଣ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ମଦ୍ୟପାନ ଏବଂ କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଔଷଧ କିମ୍ବା ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟର ବ୍ୟବହାର ନେଇ ସ୍ପଷ୍ଟ ନିୟମ ରହିଛି। ଉଡ଼ାଣ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ସେବନ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ ଏବଂ ଡ୍ୟୁଟି ସମୟରେ ଶରୀରରେ ମଦ୍ୟପାନର କୌଣସି ବି ଚିହ୍ନ-ବର୍ଣ୍ଣ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଯଦି କୌଣସି ସାଇକୋଏକ୍ଟିଭ୍ ପଦାର୍ଥ ଯୋଗୁଁ କ୍ରୁ ମେମ୍ବରଙ୍କ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର କ୍ଷମତା ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ନିଜ ଲାଇସେନ୍ସ କିମ୍ବା ଅନୁମତି ଆଧାରରେ ଡ୍ୟୁଟି କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

ବ୍ରିଥ୍-ଆନାଲାଇଜର ଟେଷ୍ଟ କିପରି ହୋଇଥାଏ?

ବ୍ରିଥ୍-ଆନାଲାଇଜର ଟେଷ୍ଟରେ ପାଇଲଟ୍ କିମ୍ବା କ୍ରୁ ମେମ୍ବର ମେସିନ୍ ଭିତରକୁ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଥାନ୍ତି। ମେସିନ୍ ନିଶ୍ୱାସରେ ଥିବା ଆଲକୋହଲ୍ ଆଧାରରେ ରୀଡିଂ ଦେଇଥାଏ। DGCA ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ସୁରକ୍ଷିତ ଉଡ଼ାଣ ପାଇଁ ରକ୍ତରେ ଆଲକୋହଲର ମାତ୍ରା ଶୂନ୍ୟ (0.00) ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଟେଷ୍ଟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ମେଡିକାଲ୍ କର୍ମଚାରୀ ମେସିନ୍ର ରୀଡିଂ 0.000 ଅଛି କି ନାହିଁ ପରୀକ୍ଷା କରନ୍ତି। ମେସିନ୍ ଏବଂ ତା’ ସହ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଥିବା ପ୍ରିଣ୍ଟର୍ ଠିକ୍ ଭାବେ କାମ କରୁଛି କି ନାହିଁ ତାହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଦୈନିକ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ଟେଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ କରାଯାଇଥାଏ।

ଯଦି ପ୍ରଥମ ପରୀକ୍ଷାରେ ରିପୋର୍ଟ ପଜିଟିଭ୍ ଆସେ, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଏ ନାହିଁ; ୨୦-୨୫ ମିନିଟ୍ ବ୍ୟବଧାନ ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଟେଷ୍ଟ କରାଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ମେସିନ୍ ଉପରେ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ଟେଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ କରାଯାଏ। ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ଉଭୟ ରୀଡିଂକୁ ରେକର୍ଡ କରାଯାଏ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରିଣ୍ଟଆଉଟ୍ ନିଆଯାଏ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଟେଷ୍ଟ ସମୟରେ ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଡିସପ୍ୟାଚ୍ କିମ୍ବା ଅପରେସନ୍ ବିଭାଗର ଜଣେ ସାକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି।

ଭାରତ ଆସୁଥିବା ପାଇଲଟଙ୍କ ଟେଷ୍ଟ କେବେ ହୁଏ?

ଭାରତରୁ ଉଡ଼ାଣ ଭରୁଥିବା ସେଡ୍ୟୁଲ୍ଡ, ଚାର୍ଟର ଏବଂ ନନ୍-ସେଡ୍ୟୁଲ୍ଡ ବିମାନଗୁଡ଼ିକରେ ଫ୍ଲାଇଟ୍ କ୍ରୁ ଏବଂ କ୍ୟାବିନ୍ କ୍ରୁଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଉଡ଼ାଣ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରିଥ୍-ଆନାଲାଇଜର ଟେଷ୍ଟ କରାଯାଇଥାଏ। ଅନ୍ୟପଟେ ଭାରତ ବାହାରୁ ଆସୁଥିବା ସେଡ୍ୟୁଲ୍ଡ ବିମାନଗୁଡ଼ିକରେ ପାଇଲଟ୍ ଏବଂ କ୍ୟାବିନ୍ କ୍ରୁଙ୍କର ଭାରତରେ ପ୍ରଥମ ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ସମୟରେ ପୋଷ୍ଟ-ଫ୍ଲାଇଟ୍ ବ୍ରିଥ୍-ଆନାଲାଇଜର ଟେଷ୍ଟ କରାଯାଏ। ବିଦେଶରୁ ଭାରତ ଆସୁଥିବା କ୍ରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ପରେ ଟେଷ୍ଟ ହେବା ସାଧାରଣ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଏକ ଅଂଶ। ପ୍ରତିଥର କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସନ୍ଦେହ କିମ୍ବା ଘଟଣା ଯୋଗୁଁ ହିଁ ଟେଷ୍ଟ କରାଯାଉଛି ବୋଲି ଭାବିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।

ଡୋପ୍ ଟେଷ୍ଟ ଏବଂ ବ୍ରିଥ୍-ଆନାଲାଇଜର ମଧ୍ୟରେ ଫରକ କ’ଣ?

ଉଭୟ ଟେଷ୍ଟକୁ ସମାନ ଭାବିବା ସଠିକ୍ ନୁହେଁ। ବ୍ରିଥ୍-ଆନାଲାଇଜର ବିଶେଷ ଭାବେ ମଦ୍ୟପାନର ଉପସ୍ଥିତି ଯାଞ୍ଚ କରିବା ପାଇଁ କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଡୋପ୍ ଟେଷ୍ଟ କିମ୍ବା ଡ୍ରଗ୍ ସ୍କ୍ରିନିଂର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଶରୀରରେ ଏପରି ନିଶା କିମ୍ବା ସାଇକୋଏକ୍ଟିଭ୍ ପଦାର୍ଥର ଉପସ୍ଥିତି ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଯାହା ବ୍ୟକ୍ତିର କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।

ବର୍ତ୍ତମାନର ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ମାମଲାରେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଡ୍ରଗ୍ ସ୍କ୍ରିନିଂକୁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ରିପୋର୍ଟ ଧରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଯଦି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସ୍କ୍ରିନିଂରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହଜନକ ସଙ୍କେତ ମିଳେ, ତେବେ ସାମ୍ପୁଲକୁ ଆଗାମୀ ଯାଞ୍ଚ ପାଇଁ ପଠାଯାଇପାରିବ। ସମ୍ପୃକ୍ତ ଯାଞ୍ଚ ଶେଷ ହେବା ପରେ ହିଁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ମିଳିବ।

ପାଇଲଟଙ୍କ ପାଇଁ DGCA ର ନିୟମ କେତେ କଡ଼ା?

DGCA ନିୟମାନୁସାରେ, ଉଡ଼ାଣ ଆରମ୍ଭ ହେବାର ୧୨ ଘଣ୍ଟା ପୂର୍ବରୁ ପାଇଲଟ୍ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କ୍ରୁ ମେମ୍ବର ମଦ, ସେଡେଟିଭ୍, ନାର୍କୋଟିକ୍ କିମ୍ବା ଷ୍ଟିମୁଲାଣ୍ଟ ଡ୍ରଗ୍ସ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଉଡ଼ାଣ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ସେବନ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଶରୀରରେ ଏପରି କୌଣସି ସାଇକୋଏକ୍ଟିଭ୍ ପଦାର୍ଥ ରହିବା କଥା ନୁହେଁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା କ୍ରୁଙ୍କ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ କାମ କରିବାର କ୍ଷମତା ପ୍ରଭାବିତ ହେବ।

ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତରୁ ଉଡ଼ାଣ ଭରୁଥିବା କ୍ରୁଙ୍କର ପ୍ରି-ଫ୍ଲାଇଟ୍ ବ୍ରିଥ୍-ଆନାଲାଇଜର ଟେଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ। ଯଦି କୌଣସି କ୍ରୁ ମେମ୍ବର ଟେଷ୍ଟ ନକରାଇ ବିମାନ ଚଳାଚଳ କରନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂରେ ହିଁ ଡ୍ୟୁଟିରୁ ହଟାଇବା ଏବଂ DGCA କୁ ରିପୋର୍ଟ କରିବାର ପ୍ରାବଧାନ ରହିଛି। କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଯେପରି କୌଣସି ବିମାନବନ୍ଦରରେ ଟେଷ୍ଟର ସୁବିଧା ନଥିବା କିମ୍ବା ଫ୍ଲାଇଟ୍ ହଠାତ୍ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଏୟାରପୋର୍ଟକୁ ଡାଇଭର୍ଟ ହେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ, ପ୍ରଥମ ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ପରେ ପୋଷ୍ଟ-ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଟେଷ୍ଟ କରାଯାଇପାରେ।

କେବଳ ପାଇଲଟ୍ ନୁହଁନ୍ତି, କ୍ୟାବିନ୍ କ୍ରୁ-ଷ୍ଟାଫଙ୍କର ମଧ୍ୟ ହୁଏ ପରୀକ୍ଷା

ନିୟମ କେବଳ ପାଇଲଟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଏବଂ କ୍ୟାବିନ୍ କ୍ରୁଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ବିମାନକୁ ଟ୍ୟାକ୍ସି କରୁଥିବା ମେଣ୍ଟେନାନ୍ସ ଷ୍ଟାଫଙ୍କର ମଧ୍ୟ ମଦ୍ୟପାନ ପାଇଁ ବ୍ରିଥ୍-ଆନାଲାଇଜର ଟେଷ୍ଟ କରାଯାଏ। ଫ୍ଲାଇଂ ଟ୍ରେନିଂ ଇନ୍ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଇନ୍ଷ୍ଟ୍ରକ୍ଟରଙ୍କର ଦିନର ପ୍ରଥମ ଉଡ଼ାଣ ପୂର୍ବରୁ ଟେଷ୍ଟ ହେବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ, ଯେଉଁଠି କମ୍ରେ କମ୍ ୪୦% ଷ୍ଟୁଡେଣ୍ଟ ପାଇଲଟଙ୍କର ଦୈନିକ ପ୍ରି-ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଟେଷ୍ଟ କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକରେ ଟେଷ୍ଟର ରେକର୍ଡିଂ କ୍ୟାମେରାରେ କରିବା ଏବଂ ରେକର୍ଡିଂକୁ ଛଅ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବାର ମଧ୍ୟ ନିୟମ ରହିଛି।

ମାଉଥୱାଶ୍-ପରଫ୍ୟୁମ୍ରୁ ବି ହୋଇପାରେ କି ପଜିଟିଭ୍?

DGCA ନିୟମରେ ଏହି କଥା ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଇଛି ଯେ କ୍ରୁ ମେମ୍ବର ଏପରି କୌଣସି ମାଉଥୱାଶ୍, ଟୁଥ୍ ଜେଲ୍, ପରଫ୍ୟୁମ୍ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରୋଡକ୍ଟ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ଯେଉଁଥିରେ ଆଲକୋହଲ୍ ରହିଛି, କାରଣ ଏହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରିଥ୍-ଆନାଲାଇଜର ଟେଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ ଏବଂ ରିପୋର୍ଟ ପଜିଟିଭ୍ ଆସିପାରେ। ଯଦି କୌଣସି କ୍ରୁ ମେମ୍ବର କୌଣସି ଔଷଧ ସେବନ କରୁଛନ୍ତି, ତେବେ ଉଡ଼ାଣ ପୂର୍ବରୁ କମ୍ପାନୀର ଡାକ୍ତରଙ୍କଠାରୁ ପରାମର୍ଶ ନେବାକୁ କୁହାଯାଇଛି।

ଟେଷ୍ଟ ପଜିଟିଭ୍ ଆସିଲେ କ’ଣ ହୁଏ?

ଯଦି ପ୍ରି-ଫ୍ଲାଇଟ୍ ବ୍ରିଥ୍-ଆନାଲାଇଜର ଟେଷ୍ଟ ପ୍ରଥମ ଥର ପଜିଟିଭ୍ ଆସେ, ତେବେ ଲାଇସେନ୍ସ କିମ୍ବା ଅନୁମୋଦନକୁ ତିନି ମାସ ପାଇଁ ନିଲମ୍ବିତ କରାଯାଇପାରେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ପଜିଟିଭ୍ ହେଲେ ତିନି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଲମ୍ବନ ଏବଂ ତୃତୀୟ ଥର ପଜିଟିଭ୍ ଆସିଲେ ଲାଇସେନ୍ସ କିମ୍ବା ଅନୁମୋଦନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଦ୍ଦ କରାଯାଇଥାଏ। ଅପରପକ୍ଷରେ, ପୋଷ୍ଟ-ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଟେଷ୍ଟରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପଜିଟିଭ୍ ଆସିଲେ ଲାଇସେନ୍ସ କିମ୍ବା ଅନୁମୋଦନକୁ ଏକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ନିଲମ୍ବିତ କରାଯାଇପାରେ। ଯଦି ପୋଷ୍ଟ-ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଟେଷ୍ଟ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ପଜିଟିଭ୍ ଆସେ, ତେବେ ଲାଇସେନ୍ସ କିମ୍ବା ଅନୁମୋଦନ ରଦ୍ଦ କରିବାର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରେ।

ଦୁର୍ଘଟଣା ପରେ କିପରି ହୁଏ ଯାଞ୍ଚ?

ଯଦି କୌଣସି ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ କିମ୍ବା ଏୟାରପୋର୍ଟ ଆଖପାଖରେ କୌଣସି ଅପ୍ରୀତିକର ଘଟଣା ଘଟେ, ତେବେ କ୍ରୁଙ୍କର ତୁରନ୍ତ ମେଡିକାଲ୍ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇପାରେ। ଏପରି ମାମଲାରେ କେବଳ ନିଶ୍ୱାସ ଯାଞ୍ଚ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରାଯାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ରକ୍ତ ଏବଂ ପରିସ୍ରାର ସାମ୍ପୁଲ୍ ନିଆଯାଏ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକର କେମିକାଲ୍ ଟେଷ୍ଟ କରାଯାଏ। ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ ସାମ୍ପୁଲ୍କୁ ଫୋରେନ୍ସିକ୍ ଲ୍ୟାବ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପଠାଯାଇପାରେ।