ପ୍ୟାନିକ୍ ଆଟାକରେ (Panic Attack) ରୋଗୀ ହଠାତ୍ ଭୟ ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି ଏବଂ ଏହି କାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟାରେ ସମସ୍ୟାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅସ୍ଥିରତା ଅନୁଭବ ହୋଇଥାଏ। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କଠାରୁ ଜାଣିନେବା ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ଏବଂ କେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଚିକିତ୍ସାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।

ପ୍ୟାନିକ୍ ଆଟାକରେ କୌଣସି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବିପଦ ନଥାଇ ମଧ୍ୟ ଶରୀରରେ ଏପରି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ହୋଇଥାଏ, ଯେପରି ଆପଣ କୌଣସି ଖରାପ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଫସିରହିଛନ୍ତି। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ଶରୀର ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ସକ୍ରିୟ ହୋଇଉଠେ। ଏହି କାରଣରୁ ହଠାତ୍ ପ୍ରବଳ ଛାତିଧଡ଼ଧଡ଼ି ଓ ଭୟ ଅନୁଭବ ହୁଏ। ଏହି ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ। ମସ୍ତିଷ୍କରେ ସେରୋଟୋନିନ୍, ନୋରଏପିନେଫ୍ରିନ୍ (Norepinephrine) ଏବଂ ଗାବା (GABA) ଭଳି ରସାୟନର ଅସନ୍ତୁଳନ (Imbalance) ହେଲେ ପ୍ୟାନିକ୍ ଆଟାକ୍ର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଇପାରେ। କାରଣ ବିଷୟରେ କହିଲେ, ପ୍ରବଳ ମାନସିକ ଚାପ (Stress) କିମ୍ବା କୌଣସି ଆଘାତ (Trauma) ଯୋଗୁଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ୟାନିକ୍ ଆଟାକ୍ ହୋଇପାରେ।

ଜୀବନରେ ହଠାତ୍ କୌଣସି ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିବା, ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ୟାଫିନ୍ (Caffeine) ସେବନ, ପିଲାଦିନର ଖରାପ ଅନୁଭୂତି ଏବଂ ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ (Genetics) କାରଣରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ୟାନିକ୍ ଆଟାକ୍ ଟ୍ରିଗର୍ ହୋଇପାରେ। ଚାଲନ୍ତୁ ଜାଣିନେବା ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ଏବଂ ଆପଣ ଏହାକୁ କିପରି ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିବେ।

ପ୍ୟାନିକ୍ ଆଟାକର ଲକ୍ଷଣ

ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଯେ ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ରୋଗୀ ପ୍ୟାନିକ୍ ଆଟାକ୍ର ଅଭିଯୋଗ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମ କଥା ହେଉଛି ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟାରେ ସମସ୍ୟା ହେବା। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ୱାସ ନେବାରେ କଷ୍ଟ ହୁଏ କିମ୍ବା ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ରୁତ ହୋଇଯାଏ। ପ୍ରବଳ ଅସ୍ଥିରତା ଅନୁଭବ ହୁଏ। ପ୍ରଚୁର ଝାଳ ବୋହିବା ସହ ହାତ-ପାଦ କମ୍ପିବାକୁ ଲାଗେ। ଏହାସହ ଛାତିରେ ଚାପ ଅନୁଭବ ହୁଏ। ଏତେ ତୀବ୍ର ଭୟ ହୁଏ ଯେ କେତେକ ରୋଗୀଙ୍କୁ ଲାଗେ ଯେପରି ସେମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଚାଲିଯିବ। ଏହି ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ୧୦ ରୁ ୧୫ ମିନିଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିପାରେ।

କ’ଣ ଚିକିତ୍ସା କରାଇବା ଜରୁରୀ?

ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ କହିବା କଥା ଯେ କେତେକ ରୋଗୀଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ଆପେ ଆପେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ହେଲେ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଦେଲେ ଥରେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ଜରୁରୀ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଜାଣିପାରିବେ ଯେ ଏହା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ ତ। ପ୍ୟାନିକ୍ ଆଟାକ୍ ସ୍ଥିତିରେ କେତେକ ରୋଗୀଙ୍କୁ ଔଷଧର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଥାଏ। ଯଦି କୌଣସି ରୋଗୀ ପ୍ୟାନିକ୍ ଆଟାକ୍ର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଆସନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କର ଏକ କାର୍ଡିଆକ୍ ଆସେସମେଣ୍ଟ (Cardiac assessment / ହୃଦୟ ପରୀକ୍ଷା) କରାଇବା ଜରୁରୀ ହୋଇଥାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କୌଣସି ସମସ୍ୟା ଥିଲେ ତାହା ଜଣାପଡ଼ିପାରିବ।

ଏହାପରେ ରୋଗୀଙ୍କର କାଉନସେଲିଂ (Counseling) କରାଯାଏ ଏବଂ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ଚିକିତ୍ସା ଜାରି ରଖାଯାଏ। ଏହି ରୋଗୀମାନଙ୍କୁ ଆଣ୍ଟି-ଡିପ୍ରେସାଣ୍ଟସ, ଆଣ୍ଟି-ଏଞ୍ଜାଇଟି ମେଡିକେସନ୍ ଦିଆଯାଏ ଏବଂ ସାଙ୍ଗକୁ କାଉନସେଲିଂ ଓ ଜୀବନଶୈଳୀରେ పରିବର୍ତ୍ତନ ଭଳି କଥା ବୁଝାଯାଏ। ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି ପ୍ରତ୍ୟେକ ରୋଗୀଙ୍କୁ ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁସାରେ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଇଥାଏ।

ପ୍ୟାନିକ୍ ଆଟାକ୍ ହେଲେ କ’ଣ କରିବେ?

• ଯଦି ପ୍ୟାନିକ୍ ଆଟାକର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ନାକ ଦ୍ୱାରା ଧୀରେ ଧୀରେ ଗଭୀର ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା (Deep Breathing) କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ।

• ରୋଗୀଙ୍କ ସହ ସେହି ସମୟରେ କେହି ନା କେହି ଜଣେ ନିଶ୍ଚୟ ରୁହନ୍ତୁ, ତାଙ୍କୁ ଆରାମରେ ବସାନ୍ତୁ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ପରିବେଶ ବଜାୟ ରଖନ୍ତୁ।

• ପ୍ୟାନିକ୍ ଆଟାକ୍ ହେଲେ ଥଣ୍ଡା ପାଣିରେ ମୁହଁ ଏବଂ ବେକରେ ଛିଟା ମାରନ୍ତୁ କିମ୍ବା ମୁହଁରେ ଓଦା କପଡ଼ା ରଖନ୍ତୁ।

• ପ୍ୟାନିକ୍ ଆଟାକ୍ ଆସିଲେ ଆଖପାଖରେ ଆଦୌ ଭିଡ଼ ଜମାନ୍ତୁ ନାହିଁ। ରୋଗୀଙ୍କୁ କୋଳାହଳପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନରେ ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ।

• ନିଜେ ପ୍ୟାନିକ୍ ଆଟାକ୍ ସ୍ଥିତିରେ ଥିଲେ ମନେରଖନ୍ତୁ ଯେ, ଏହା ମାତ୍ର କିଛି ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ଶେଷ ହୋଇଯିବ ଏବଂ ଏହା ଜୀବନଘାତୀ ନୁହେଁ।

କ’ଣ ଏହା ଭୟଙ୍କର?

ନ୍ୟାସନାଲ୍ ଇନ୍ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ମେଣ୍ଟାଲ୍ ହେଲ୍ଥ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ୟାନିକ୍ ଆଟାକ୍ ସାଧାରଣତଃ ଜୀବନଘାତୀ ହୋଇନଥାଏ। ସମୟ ସହ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସଜାଡ଼ି ହୋଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ କେତେକ ଲୋକଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପୁନର୍ବାର ପ୍ୟାନିକ୍ ଆଟାକ୍ ଆସିବାର ଭୟ ଯୋଗୁଁ ଆଙ୍କଜାଇଟି (Anxiety) ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ। ପ୍ୟାନିକ୍ ଆଟାକ୍ କାରଣରୁ ଆପଣଙ୍କ ଜୀବନର ଗୁଣବତ୍ତା ହ୍ରାସ ପାଇପାରେ, କାରଣ ଲଗାତାର ଏହି ସ୍ଥିତିରେ ରହିବା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇପାରେ।