ଗୁଜରାଟର ‘ଅନନ୍ତ ଅନାଦି ବଡ଼ନଗର ଆର୍କିଓଲୋଜିକାଲ୍ ଏକ୍ସପିରିଏନ୍ସିଆଲ୍ ମ୍ୟୁଜିୟମ୍’ ଜର୍ମାନୀରେ ‘ରେଡ୍ ଡଟ୍: ବେଷ୍ଟ ଅଫ୍ ଦି ବେଷ୍ଟ ଆୱାର୍ଡ 2026’ ଜିତିଛି। ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହର୍ଷ ସାଂଘଭୀ ଏହାକୁ ଗୁଜରାଟର ଏକ ବଡ଼ ସଫଳତା ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
ଗୁଜରାଟର ଐତିହାସିକ ସହର ବଡ଼ନଗରସ୍ଥିତ ‘ଅନନ୍ତ ଅନାଦି ବଡ଼ନଗର ଆର୍କିଓଲୋଜିକାଲ୍ ଏକ୍ସପିରିଏନ୍ସିଆଲ୍ ମ୍ୟୁଜିୟମ୍’କୁ ଜର୍ମାନୀର ବର୍ଲିନ୍ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ‘ରେଡ୍ ଡଟ୍: ବେଷ୍ଟ ଅଫ୍ ଦି ବେଷ୍ଟ ଆୱାର୍ଡ 2026’ରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଛି। ଏହି ସଫଳତା ସହିତ ବଡ଼ନଗରର ଏହି ମ୍ୟୁଜିୟମ୍ ଏହି ବିଶେଷ ସମ୍ମାନ ହାସଲ କରିବାରେ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଏକମାତ୍ର ମ୍ୟୁଜିୟମ୍ ହୋଇପାରିଛି।
ଗୁଜରାଟର ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହର୍ଷ ସାଂଘଭୀ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ‘ଏକ୍ସ’ରେ ଏହି ସଫଳତା ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ସାଧାରଣରେ ରଖିଛନ୍ତି। ସେ ଲେଖିଛନ୍ତି ଯେ ଆମ ସଭ୍ୟତାର ଶତାବ୍ଦୀ ପୁରୁଣା ପରମ୍ପରା ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଡିଜାଇନ୍ ମଞ୍ଚରେ ନିଜର ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ସେ ଏହାକୁ ଗୁଜରାଟର ଇତିହାସ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଧାରା ପାଇଁ ଏକ ଗର୍ବର ବିଷୟ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି।
ସେ ଲେଖିଛନ୍ତି, ଆମ ସଭ୍ୟତାର ଚିରସ୍ଥାୟୀ ପରମ୍ପରାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ଡିଜାଇନ୍ ଏକ୍ସଲେନ୍ସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ବଡ଼ନଗର ଇତିହାସ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି! ‘ଅନନ୍ତ ଅନାଦି ବଡ଼ନଗର ଆର୍କିଓଲୋଜିକାଲ୍ ଏକ୍ସପିରିଏନ୍ସିଆଲ୍ ମ୍ୟୁଜିୟମ୍’ ଜର୍ମାନୀର ବର୍ଲିନ୍ରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ‘ରେଡ୍ ଡଟ୍: ବେଷ୍ଟ ଅଫ୍ ଦି ବେଷ୍ଟ ଆୱାର୍ଡ 2026’ ଜିତିଛି।
ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ଭାରତ ପାଇଁ ଗର୍ବର ବିଷୟ ଏବଂ ବଡ଼ନଗର ଏହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସମ୍ମାନ ପାଇବାରେ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ତଥା ଏକମାତ୍ର ମ୍ୟୁଜିୟମ୍ ହୋଇପାରିଛି, ଯାହାଫଳରେ ଗୁଜରାଟର ପରମ୍ପରା ବିଶ୍ୱ ଡିଜାଇନ୍ ମାନଚିତ୍ରରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି। ଆମର ସୁନ୍ଦର ଅତୀତରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ପରିଚୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଗୁଜରାଟ ଇତିହାସ ରଚୁଛି!
କ’ଣ ଅଛି ଅନନ୍ତ ଅନାଦି ବଡ଼ନଗର ମ୍ୟୁଜିୟମର ବିଶେଷତ୍ୱ? ‘ଅନନ୍ତ ଅନାଦି ବଡ଼ନଗର’ ହେଉଛି ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଏକ୍ସପିରିଏନ୍ସିଆଲ୍ (ଅନୁଭୂତିପୂର୍ଣ୍ଣ) ପୁରାତତ୍ତ୍ୱ ମ୍ୟୁଜିୟମ୍। ଏହାକୁ ଗୁଜରାଟର ବଡ଼ନଗରସ୍ଥିତ ଏକ ପ୍ରକୃତ ପୁରାତତ୍ତ୍ୱ ଖନନ ସ୍ଥଳରେ ବିକଶିତ କରାଯାଇଛି। ଏହି ମ୍ୟୁଜିୟମ୍ ସହରର ୨,୫୦୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ପୁରୁଣା ଇତିହାସ ଏବଂ ସେଠାରେ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ମାନବ ବସତି ରହିଆସିଥିବାର କାହାଣୀକୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିଥାଏ।
ଜାନୁଆରୀ 2025ରେ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲାଯାଇଥିବା ଏହି ମ୍ୟୁଜିୟମ୍ ପରିସର ପ୍ରାୟ 12,500 ବର୍ଗ ମିଟର ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ରହିଛି। ଏହାର ଉଦ୍ଘାଟନ କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ଏବଂ ସମବାୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଅମିତ ଶାହା କରିଥିଲେ।
ଏଠାରେ ପାରମ୍ପରିକ କଳାକୃତି ପ୍ରଦର୍ଶନ ସହିତ ଆଧୁନିକ ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ ଇଣ୍ଟରଆକ୍ଟିଭ୍ ଷ୍ଟୋରିଟେଲିଂର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ କେବଳ ଇତିହାସକୁ ଦେଖିବେ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହାର ଅନୁଭବ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ।
ନଅଟି ଥିମ୍ ଭିତ୍ତିକ ଗ୍ୟାଲେରୀରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ 2500 ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ସଭ୍ୟତା ମ୍ୟୁଜିୟମରେ ନଅଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଥିମ୍ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଗ୍ୟାଲେରୀ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ପୁରାତତ୍ତ୍ୱ ଖନନରୁ ମିଳିଥିବା ଅବଶେଷ, ଐତିହାସିକ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଜରିଆରେ ବଡ଼ନଗର ସଭ୍ୟତାର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ବୁଝିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିଥାଏ।
ଏହି ମ୍ୟୁଜିୟମର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ଏହାର ପ୍ରକୃତ ଖନନ ସ୍ଥଳ। ଏଠାରେ ଭୂମିଠାରୁ ପ୍ରାୟ 16ରୁ 18 ମିଟର ଗଭୀର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମିଳିଥିବା ପୁରାତତ୍ତ୍ୱ ଅବଶେଷଗୁଡ଼ିକୁ ସଂରକ୍ଷିତ କରାଯାଇ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରାଯାଇଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ସହରର ବିକାଶ ଏବଂ ଜୀବନଶୈଳୀର ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଝଲକ ଦେଖିପାରିବେ।