ଭାରତ ସରକାର ଏନର୍ଜି ଡ୍ରିଙ୍କ୍ର ବିକ୍ରି ଏବଂ ଲେବଲିଂକୁ ନେଇ ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି। FSSAI କେତେକ କମ୍ପାନୀକୁ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରୋଡକ୍ଟରୁ "ଏନର୍ଜି ଡ୍ରିଙ୍କ୍" (Energy Drink) ଶବ୍ଦ ହଟାଇବାକୁ କହିଛି। ନୂଆ ନିୟମ ଲାଗୁ କରିବା ପାଇଁ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ୯୦ ଦିନର ସମୟ ଦିଆଯାଇଛି।

ଭାରତରେ ବିକ୍ରି ହେଉଥିବା ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ୟାଫିନ୍ଯୁକ୍ତ ପାନୀୟ (High-caffeine beverage) ଉପରେ ସରକାର କଠୋର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଫୁଡ୍ ସେଫ୍ଟି ଆଣ୍ଡ୍ ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡସ୍ ଅଥରିଟି ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (FSSAI) PepsiCo ର Sting, Red Bull, Monster, Reliance ର Campa Energy ଏବଂ ଅନ୍ୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ କହିଛି ଯେ ସେମାନେ ନିଜ ପ୍ରୋଡକ୍ଟଗୁଡ଼ିକରେ "ଏନର୍ଜି ଡ୍ରିଙ୍କ୍" କିମ୍ବା ଏହା ସହ ସମାନ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବହାର ବନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ସରକାରଙ୍କ କହିବା କଥା ଯେ ଭାରତରେ ଏନର୍ଜି ଡ୍ରିଙ୍କ୍ ପାଇଁ କୌଣସି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଫୁଡ୍ ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ (ଖାଦ୍ୟ ମାପଦଣ୍ଡ) ସ୍ଥିର ହୋଇନାହିଁ ଏବଂ ଏପରି ଦାବି ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିପାରେ। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଅନେକ ବଡ଼ କମ୍ପାନୀ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସରକାର ନିଜ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଅଟଳ ଅଛନ୍ତି। ନୂଆ ନିୟମ ଲାଗୁ କରିବା ପାଇଁ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ୯୦ ଦିନର ସମୟ ଦିଆଯାଇଛି।

ରଏଟର୍ସର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ସମ୍ପ୍ରତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ବୈଠକରେ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଯୋଗୁଁ ହେବାକୁ ଥିବା ବ୍ୟବସାୟିକ କ୍ଷତି ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ କହିବା କଥା ଥିଲା ଯେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ସେମାନଙ୍କ ବ୍ରାଣ୍ଡ୍ ପରିଚୟ ଏନର୍ଜି ଡ୍ରିଙ୍କ୍ ଭାବେ ଗଢ଼ିଉଠିଛି ଏବଂ ହଠାତ୍ ଲେବଲ୍ ବଦଳାଇବା ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରାହକଙ୍କ ମନରେ ଭ୍ରମ ସୃଷ୍ଟି ହେବ। ହେଲେ FSSAI ର ସିଇଓ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଅସମ୍ମତ, ତେବେ ସେମାନେ ଆଦାଲତର ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ନିୟମ ପାଳନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରି ବର୍ତ୍ତମାନ ପାଇଁ ୯୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ନୂଆ ଲେବଲ୍ ସହ ପ୍ରଡକ୍ଟ ବିକ୍ରି କରିବାକୁ ସମ୍ମତି ପ୍ରକାଶ କରିଛି।

ସରକାର କାହିଁକି ନେଲେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି?

FSSAI ର କହିବା କଥା ଯେ ଭାରତରେ 'ଏନର୍ଜି ଡ୍ରିଙ୍କ୍' ନାମକ କୌଣସି ଆଧିକାରିକ ଫୁଡ୍ କ୍ୟାଟେଗୋରୀ (ଖାଦ୍ୟ ବର୍ଗ) କିମ୍ବା ମାପଦଣ୍ଡ ନାହିଁ। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ କୌଣସି ପାନୀୟକୁ ଶରୀର ଏବଂ ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ଶକ୍ତି ଦେଉଥିବା କିମ୍ବା ଦୁର୍ବଳତା ଦୂର କରୁଥିବା ପାନୀୟ ବୋଲି ଦାବି କରିବା ଏକ ଭ୍ରାନ୍ତୀକର ଦାବି (Misleading claim) ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ। ଏହି କାରଣରୁ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ଏପରି ଦାବି ଏବଂ ଲେବଲ୍ ହଟାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।

କେଉଁ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ପଡ଼ିବ ପ୍ରଭାବ?

ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିର ପ୍ରଭାବ ବିଶ୍ୱ ଏବଂ ଭାରତର କେତେକ ବଡ଼ କମ୍ପାନୀ ଉପରେ ପଡ଼ିବ। ଏଥିମଧ୍ୟରେ PepsiCo (Sting), Red Bull, Monster Beverage, Reliance (Campa Energy) ଏବଂ Hell Energy ଭଳି ବ୍ରାଣ୍ଡ୍ ସାମିଲ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ କମ୍ପାନୀ ନିଜ ପ୍ରୋଡକ୍ଟର ମାର୍କେଟିଂ ଏନର୍ଜି ଡ୍ରିଙ୍କ୍ ଭାବେ କରିଆସୁଥିଲେ।

ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି ବଜାର

ଭାରତର ଏନର୍ଜି ଡ୍ରିଙ୍କ୍ ବଜାର ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ୨୦୨୮ ସୁଦ୍ଧା ଏହା ୧.୬ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାରର ହୋଇପାରେ ଏବଂ ଏଥିରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରାୟ ୧୨.୬% ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହେବାର ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି। ବିଶେଷକରି ଯୁବପିଢ଼ି ଏବଂ ଛୋଟ ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ଏହି ପାନୀୟଗୁଡ଼ିକର ଚାହିଦା କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।

ରାଜସ୍ଥାନରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇସାରିଛି କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ରାଜସ୍ଥାନ ପ୍ରଶାସନ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ Sting, Campa Energy ଏବଂ Red Bull ଭଳି ପ୍ରୋଡକ୍ଟ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିସାରିଛି। ଏହା ସହିତ Amazon, Flipkart, Blinkit ଏବଂ Instamart ଭଳି ଇ-କମର୍ସ ପ୍ଲାଟଫର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ସେମାନେ ଏହି ପ୍ରୋଡକ୍ଟଗୁଡ଼ିକୁ 'ଏନର୍ଜି ଡ୍ରିଙ୍କ୍' ନାମରେ ପ୍ରଚାର-ପ୍ରସାର ନକରନ୍ତୁ।

ଆଗକୁ କ’ଣ ହେବ?

ସରକାରଙ୍କ କହିବା କଥା ଯେ ତାଙ୍କର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ସୂଚନା ଦେବା ଏବଂ ଭ୍ରାନ୍ତିକର ଦାବି ଉପରେ ରୋକ୍ ଲଗାଇବା। ଅନ୍ୟପଟେ, କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ମାନିବା କଥା ଯେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ବ୍ରାଣ୍ଡ୍ ପରିଚୟ ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହି ମାମଲା ଅଦାଲତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ପାଇଁ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ପାଖରେ ନୂଆ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଲେବଲ୍ ବଦଳାଇବା ପାଇଁ ୯୦ ଦିନର ସମୟ ରହିଛି।