ରାଇଡ୍ ବୁକ୍ କରୁଥିବା ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରଲୋଭିତ କିମ୍ବା ବାଧ୍ୟ କରିବା ମାମଲାରେ ରାପିଡୋ ଉପରେ କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଉପଭୋକ୍ତା ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରାଧିକରଣ ରାପିଡୋର ପରିଚାଳନା କମ୍ପାନୀ 'ରୋପେନ୍ ଟ୍ରାନ୍ସପୋର୍ଟେସନ୍ ସର୍ଭିସେସ୍' ଉପରେ ୧୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ଜରିମାନା ଲଗାଇଛି। ଆପ୍ର ଡିଜାଇନ୍ ଏବଂ କେତେକ ମେସେଜ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ଭଡ଼ା ଦେବାକୁ ଉସକାଯାଉଥିବା ନେଇ ନିୟାମକ ଆପତ୍ତି ଜଣାଇଛନ୍ତି।

ଅଧିକ ଟଙ୍କା ଦେଲେ ରାଇଡ୍ ମିଳିବାର ସୁଯୋଗ ଅଧିକ

CCPA ର ତଦନ୍ତରୁ ରାପିଡୋ ଆପ୍ରେ ଏପରି କିଛି ମେସେଜ୍ ମିଳିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ କୁହାଯାଉଥିଲା ଯେ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ଦେଲେ ରାଇଡ୍ ମିଳିବାର ସମ୍ଭାବନା ବଢ଼ିଯିବ। ଗୋଟିଏ ମେସେଜ୍ରେ ଲେଖାଯାଇଥିଲା— "Higher the price, higher the chance of getting a ride" । ଅନ୍ୟ ଏକ ମେସେଜ୍ରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲା ଯେ ଡ୍ରାଇଭର ୬୦ ଟଙ୍କାରେ ରାଇଡ୍ ସ୍ୱୀକାର କରୁନାହାନ୍ତି, ତେଣୁ ଗ୍ରାହକ ୧୦, ୨୦ କିମ୍ବା ୩୦ ଟଙ୍କା ଅଧିକ ଯୋଡ଼ିପାରିବେ।

ନିୟାମକଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରଥମେ ଆପ୍ ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭଡ଼ା ସ୍ଥିର କରୁଥିଲା ଏବଂ ଗ୍ରାହକ ସେହି ଦରରେ ବୁକିଂ କରୁଥିଲେ। ମାତ୍ର ବୁକିଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ଦେବା ପାଇଁ କୁହାଯାଉଥିଲା। ଏହାଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ରାଇଡ୍ ପାଇବା ପାଇଁ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ଦେବା ଜରୁରୀ ବୋଲି ଗ୍ରାହକ ଭାବିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଥିଲେ।

ଏହାକୁ 'ଡାର୍କ ପ୍ୟାଟର୍ଣ୍ଣ' କାହିଁକି କୁହାଗଲା?

CCPA ରାପିଡୋ ଆପ୍ରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଡାର୍କ ପ୍ୟାଟର୍ଣ୍ଣ ଚିହ୍ନଟ କରିଛି। ପ୍ରଥମଟି Confirm Shaming ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟଟି Interface Interference।

• Confirm Shaming ରେ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଉପରେ ଏପରି ମାନସିକ ଚାପ ପକାଯାଏ ଯେପରି ସେ କୌଣସି ବିକଳ୍ପ ବାଛିବାକୁ ଦ୍ୱିଧା ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ନିଜକୁ ଭୁଲ୍ ମନେକରନ୍ତି।

• Interface Interference ରେ ଆପ୍ର ଡିଜାଇନ୍କୁ ଏପରି ଭାବେ ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ ଯେ ଗ୍ରାହକ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବ୍ୟୟବହୁଳ ବିକଳ୍ପ ଆଡ଼କୁ ଅଧିକ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଥାନ୍ତି।

ରାପିଡୋର Set your price ଫିଚର୍ ଉପରେ ମଧ୍ୟ CCPA ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି। ଅଧିକ ଟଙ୍କା ବାଛିଲେ ଆପ୍ ସବୁଜ ରଙ୍ଗରେ ରାଇଡ୍ ମିଳିବାର ସମ୍ଭାବନା ଦେଖାଉଥିଲା, ଯେତେବେଳେ କି କମ୍ ଟଙ୍କା ବାଛିଲେ ଲାଲ୍ କିମ୍ବା କମଳା ରଙ୍ଗର ସଙ୍କେତ ଦେଖାଉଥିଲା। ନିୟାମକ ଏହାକୁ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା ଡିଜାଇନ୍ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି।

ଟିପ୍ (Tip) ନାମରେ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ନେବା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ

ବୁକିଂ ପୂର୍ବରୁ ଦାବି କରାଯାଉଥିବା ଅତିରିକ୍ତ ଟଙ୍କାକୁ 'ଟିପ୍' ବୋଲି ଦର୍ଶାଇବା ଉପରେ ମଧ୍ୟ CCPA ଆପତ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ନିୟାମକଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ରାଇଡ୍ ବୁକ୍ କରିବା ସମୟରେ ଯେଉଁ ଭଡ଼ା ଦେଖାଯାଏ, ସେଥିରେ ଦୂରତା, ସମୟ, ଟ୍ରାଫିକ୍, ଟୋଲ୍ ଏବଂ ଡ୍ରାଇଭରଙ୍କ ପ୍ରାପ୍ୟ ଭଳି ସମସ୍ତ ଦିଗ ସାମିଲ ଥାଏ। CCPA ଏହି ଅବସରରେ Motor Vehicle Aggregator Guidelines, 2025 ର ଉଦାହରଣ ଦେଇଛି। ଏହି ଦିଶାନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଟିପ୍ ଦେବାର ବିକଳ୍ପ ରାଇଡ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ ମିଳିବା କଥା, ବୁକିଂ ସମୟରେ ନୁହେଁ।

ରାପିଡୋ ପକ୍ଷରୁ ସଫାଇ ଦିଆଯାଇଛି ଯେ ଅତିରିକ୍ତ ଟଙ୍କା ଦେବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ ଥିଲା ଏବଂ ଏହା ନଦେଲେ ମଧ୍ୟ ରାଇଡ୍ ମ୍ୟାଚିଂ ସିଷ୍ଟମ୍ କାମ କରୁଥିଲା। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଡ୍ରାଇଭର ଏବଂ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ସାଧାରଣ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଭଳି ଥିଲା ବୋଲି କମ୍ପାନୀ କହିଛି। ତେବେ CCPA ଏହି ଯୁକ୍ତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିନାହିଁ। ଅଧିକ ଟଙ୍କା ଦେଲେ ବାସ୍ତବରେ ରାଇଡ୍ ମିଳିବାର ସମ୍ଭାବନା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ବୋଲି ରାପିଡୋ କୌଣସି ପ୍ରମାଣପତ୍ର କିମ୍ବା ଡାଟା ଦେଇପାରିନଥିବା ନିୟାମକ କହିଛନ୍ତି।

ଉବର (Uber) ଏବଂ ଓଲା (Ola) ମଧ୍ୟ ତଦନ୍ତ ପରିସରରେ

ଏହି କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ କେବଳ ରାପିଡୋ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। CCPA ପୂର୍ବରୁ Uber, Ola, Rapido ଏବଂ Namma Yatri କୁ ଡାର୍କ ପ୍ୟାଟର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପର୍କିତ ନିୟମ ପାଳନ କରିବା ସହ ସ୍ୱଘୋଷଣାପତ୍ର ଦାଖଲ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲା। Uber ଏବଂ Ola ସହ ଜଡ଼ିତ ମାମଲାର ତଦନ୍ତ ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲୁରହିଛି। CCPA ଅନୁଯାୟୀ, ଗ୍ରାହକମାନେ ଭ୍ରାନ୍ତିକର ବିଜ୍ଞାପନ, ଅନୁଚିତ ବ୍ୟବସାୟିକ ଆଚରଣ କିମ୍ବା ଡାର୍କ ପ୍ୟାଟର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପର୍କିତ ଅଭିଯୋଗ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଉପଭୋକ୍ତା ହେଲ୍ପଲାଇନ୍ 1915 ରେ କରିପାରିବେ।