ପ୍ରାର୍ଥନା ଓ ଗଭୀର ବିଶ୍ୱାସର ସହିତ, ବିଶ୍ୱର ଏହି ବିଶାଳତମ ଧାର୍ମିକ ସମାଗମରେ ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଯାତ୍ରା ଏବଂ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ତାଙ୍କର ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଏହି ସମୟରେ ବିଶ୍ୱର କୋଣ-ଅନୁକୋଣରୁ ଆସିଥିବା ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦର୍ଶନର ସୌଭାଗ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏହି ଭବ୍ୟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଯାତ୍ରାର ସମାପନ ପରେ, ଏହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭକ୍ତଙ୍କ ମନରେ କିଛି ଚିରସ୍ମରଣୀୟ ସ୍ମୃତି, ଗଭୀର ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଛାଡ଼ିଯାଇଛି।
ବିଶାଳ ରଥସବୁ ଏବେ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି। "ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ" ଧ୍ୱନି ଏବେ ସମୁଦ୍ର ପବନରେ ହଜିଯାଇଛି। ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତଙ୍କ ଗହଳିରେ ଉଛୁଳୁଥିବା ବଡ଼ଦାଣ୍ଡ ଏବେ ଆସ୍ଥେ ଆସ୍ଥେ ସାଧାରଣ ସ୍ଥିତିକୁ ଫେରୁଛି। ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ରଥଯାତ୍ରା କେବଳ ଏକ ପର୍ବ ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ ଭାବନା, ଏକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଆହ୍ୱାନ ଏବଂ ଜୀବନର ଏକ ଅଭୁଲା ଅନୁଭୂତି। ବଡ଼ଦାଣ୍ଡରେ ପାଦ ଥାପୁଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭକ୍ତ କେବଳ ରୀତିନୀତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଜନସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଟିକିଏ ଦିବ୍ୟ ଶାନ୍ତି ଖୋଜିବାକୁ ଆସିଥାନ୍ତି। ସେମାନେ ଆସନ୍ତି। ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି। ଭାବବିହ୍ୱଳ ହୋଇ କାନ୍ଦନ୍ତି। ରଥ ଟାଣନ୍ତି। ଏବଂ ନିଜ ହୃଦୟରେ ସଦା ସର୍ବଦା ପାଇଁ ସାଉଁଟି ରଖିଥିବା ଅଭୁଲା ସ୍ମୃତି ନେଇ ଘରକୁ ଫେରନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତମାନେ ଫେରିଯିବା ପରେ, ଅନ୍ୟ ଏକ କାହାଣୀ ପଛରେ ନୀରବରେ ରହିଯାଏ। ଏହା ସେହିମାନଙ୍କର କାହାଣୀ, ଯେଉଁମାନେ ଗଗନଚୁମ୍ବୀ ରଥସବୁକୁ ଅନେକ ସମୟ ଧରି ଚାହିଁବାର ସୁଯୋଗ ପାଇନଥିଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସୁବିଧା ନିଶ୍ଚିତ କରିବାରେ ନିରନ୍ତର ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ।
ରଥଯାତ୍ରା-୨୦୨୬ ଅନ୍ୟ ସବୁ ବର୍ଷଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଥିଲା। ମୁଖ୍ୟ ନୀତିକାନ୍ତି ପୂର୍ବରୁ ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ପୁରୀରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ଭକ୍ତଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଅତି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରେ ଲାଗିଥିଲା। ବର୍ଷା ଜଳ ଯୋଗୁଁ ପାର୍କିଂ ସ୍ଥଳଗୁଡ଼ିକ ଜଳମଗ୍ନ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ସହରସାରା ଜଳବନ୍ଦୀ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇଥିଲା, ଏବଂ ପ୍ରତି ବିତିଯାଉଥିବା ସମୟ ଏକ ନୂଆ ଆହ୍ୱାନ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲା। ତଥାପି, ଆଢ଼ୁଆଳରେ ରହି ନିରନ୍ତର କାମ କରୁଥିବା ଅକ୍ଲାନ୍ତ ହାତଗୁଡ଼ିକ ଯୋଗୁଁ ଏହି ମହୋତ୍ସବ ନିଜର ଗତି ହରାଇନଥିଲା।
ଏହି ବିଶାଳ ପରିଚାଳନାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁରେ ଥିଲା ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ, ଯାହାର ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଥିଲେ ଜିଲ୍ଲାପାଳ ଶ୍ରୀ ଦିବ୍ୟଜ୍ୟୋତି ପରିଡ଼ା। ମାନ୍ୟବର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀଙ୍କ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ଅନୁଧ୍ୟାନରେ ଯାହା ଘଟିଲା, ତାହା କେବଳ ପ୍ରଶାସନିକ ଦକ୍ଷତା ନଥିଲା; ବରଂ ତାହା ଥିଲା ଅସାଧାରଣ ସମନ୍ୱୟ, ନିଷ୍ଠା ଏବଂ ସାମୂହିକ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱର ଏକ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ।
ପଚିଶରୁ ଅଧିକ ବିଭାଗ ଗୋଟିଏ ଏକତ୍ରିତ ଟିମ୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ଅନେକ ସମୀକ୍ଷା ବୈଠକ, କାର୍ଯ୍ୟପନ୍ଥା ଏବଂ ନିରନ୍ତର ନଜର ରଖି ମାସ ମାସ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏକ 'କୋର୍ ଟିମ୍' ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା, ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ନିୟୋଜିତ କରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ୨୩ ଜଣ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରତ ଅଧିକାରୀ (OSD), ୧୬୨ ଜଣ ନିର୍ବାହୀ ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍, ଏକ ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟେଡ୍ କମାଣ୍ଡ ଆଣ୍ଡ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ସେଣ୍ଟର୍, ବେତାର ସଂଯୋଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ଅନ୍ତଃ-ବିଭାଗୀୟ ଡିଜିଟାଲ୍ ସମନ୍ୱୟ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆହ୍ୱାନର ତୁରନ୍ତ ସମାଧାନ କରାଯାଇପାରିଥିଲା।ଭକ୍ତମାନେ ଭକ୍ତି ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ହଜାର ହଜାର ସେବକ ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରୁଥିଲେ।
ଯେତେବେଳେ ବର୍ଷା ଜଳରେ ରାସ୍ତାଘାଟ ବୁଡ଼ିଯାଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ସଫେଇ କର୍ମଚାରୀମାନେ ରେନ୍କୋଟ୍ ପିନ୍ଧି ଗୋଡ଼େ ପାଣିରେ ପଶି ନାଳନର୍ଦ୍ଦମା ସଫା କରିଥିଲେ ଏବଂ ରାତିସାରା ଆବର୍ଜନା ସଫା କରିଥିଲେ। ପ୍ରାୟ ୧,୬୦୦ ସଫେଇ କର୍ମଚାରୀ ପାଳି କରି କାମ କରି, ପାଖାପାଖି ୨,୫୦୦ ଟନ୍ ଆବର୍ଜନା ହଟାଇବା ସହ ପ୍ରାୟ ୧୬୦ କିଲୋମିଟର ରାସ୍ତା ସଫା କରିଥିଲେ। ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ପରେ ମଧ୍ୟ, ଡଜନ୍ ଡଜନ୍ ପମ୍ପ ଏବଂ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ସାହାଯ୍ୟରେ ପାଣି ନିଷ୍କାସନ କରାଯାଇ ମାତ୍ର କିଛି ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ରାସ୍ତାଗୁଡ଼ିକୁ ପରିଷ୍କାର କରାଯାଇପାରିଥିଲା।
ଶୋଷିଲା ଭକ୍ତଙ୍କୁ ପାଣି ଖୋଜିବାକୁ ପଡ଼ିନଥିଲା, ସେମାନେ ସହଜରେ ପିଇବା ପାଣି ପାଇପାରୁଥିଲେ। ସାରା ସହରରେ ଶହ ଶହ ୱାଟର କିଓସ୍କ, ୱାଟର ଏଟିଏମ୍, ଟ୍ୟାଙ୍କର୍ ଏବଂ ନିରନ୍ତର ପାଣି ସିଞ୍ଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ୬.୮ କୋଟି ଲିଟରରୁ ଅଧିକ ବିଶୁଦ୍ଧ ପିଇବା ପାଣି ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା। କ୍ଲାନ୍ତି, ନିର୍ଜଳନ କିମ୍ବା ଅସୁସ୍ଥତା ଦେଖାଦେବା ମାତ୍ରେ, ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ଉପୁଜିବା ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଟିମ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ରହିଥିଲେ। ୮୨ ଟି ଚିକିତ୍ସା ଶିବିର, ୧୫ ଟି ଅସ୍ଥାୟୀ ହସ୍ପିଟାଲ୍, ୮୨ ଟି ଆମ୍ବୁଲାନ୍ସ, ଏବଂ ଶହ ଶହ ଡାକ୍ତର, ନର୍ସ, ପାରାମେଡିକ୍ସ ଓ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ ନିରନ୍ତର ସଜାଗ ରହିଥିଲେ। ୬୩,୦୦୦ ରୁ ଅଧିକ ରୋଗୀଙ୍କୁ ଚିକିତ୍ସା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଟିମ୍ ପ୍ରାୟ ୧.୫ ରୁ ୨ ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିପାରୁଥିଲେ। ଏହି କାରୁଣ୍ୟ କେବଳ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବାରେ ସୀମିତ ନଥିଲା।
୧୫୦ ରୁ ଅଧିକ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ ସଂଗଠନ ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୫,୦୦୦ ଖାଦ୍ୟ ବିତରଣ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥିଲେ ଯେପରି କୌଣସି ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଭୋକିଲା ନରହନ୍ତି, ସେହିପରି ଶହ ଶହ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ ଯାତ୍ରା ପଥସାରା ପିଇବା ପାଣି ବାଣ୍ଟିଥିଲେ। ବିଶାଳ ଜନସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ମାଗଣା ଖାଦ୍ୟ ବଣ୍ଟନରୁ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଆବର୍ଜନା ପରିଚାଳନାର ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ ସତ୍ତ୍ୱେ, ସଫେଇ ଟିମ୍ ବିନା ଅଟକି ନିଜ କାମ ଜାରି ରଖିଥିଲେ। ଏପରିକି ପ୍ରକୃତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶାସନର ପରୀକ୍ଷା ନେବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ପରି ମନେହେଉଥିଲା। ପୁରୀରେ ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ସାଧାରଣ ବର୍ଷା ଦିନେ ୧୧.୮ ବର୍ଷା ରେକର୍ଡ ହୋଇଥାଏ , ହେଲେ ଚଳିତ ଥର ୧୯ ଦିନ ବର୍ଷା ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ସହରରେ ପ୍ରାୟ ୬୫୦ ମିଲିମିଟର ବର୍ଷା ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଥିଲା। ତଥାପି, ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏବଂ ବିପତ୍ତିକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଯୋଗୁଁ ମହୋତ୍ସବର ଉତ୍ସାହରେ କିଛି ଉଣା ରହିନଥିଲା। ହୁଏତ ଏହାହିଁ ରଥଯାତ୍ରାର ପ୍ରକୃତ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ।
କେବଳ ଆଶୀର୍ବାଦ ଭିକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆସୁଥିବା ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ଭକ୍ତି ନୁହେଁ, ବରଂ କୌଣସି ପ୍ରଶଂସାର ଆଶା ନରଖି ସେବା କରୁଥିବା ହଜାର ହଜାର ଲୋକଙ୍କ ନୀରବ ସମର୍ପଣ ରଥଯାତ୍ରା-୨୦୨୬କୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରତିପାଦିତ କରେ। ବଡ଼ଦାଣ୍ଡ ଆସ୍ଥେ ଆସ୍ଥେ ନିଜର ନିତ୍ୟଦିନିଆ ତାଳକୁ ଫେରୁଥିବା ବେଳେ, ପଛରେ ରହିଯାଇଥିବା ପ୍ରତିଧ୍ୱନି କେବଳ ସଂକୀର୍ତ୍ତନ କିମ୍ବା ଭକ୍ତିଗୀତର ନୁହେଁ। ଏହା ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପୂର୍ବରୁ ସଫେଇ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଗଣନାହୀନ ପାଦଚିହ୍ନ, ନିନ୍ଦ୍ରା ଭୁଲିଥିବା ଡାକ୍ତର, ସଦା ନିୟୋଜିତ ପୋଲିସ୍ କର୍ମଚାରୀ, ଜଳମଗ୍ନ ରାସ୍ତାରେ ସଂଗ୍ରାମ କରୁଥିବା ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପ୍ରଶମନ ଟିମ୍, ଖାଦ୍ୟ ବାଣ୍ଟୁଥିବା ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ, ଏବଂ ୨୪x୭ ଘଣ୍ଟା ସଜାଗ ରହି ପ୍ରତି ମିନିଟ୍ରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଥିବା ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କର ପ୍ରତିଧ୍ୱନି, ଯାହାଫଳରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ଅଭୁଲା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଅନୁଭୂତି ପାଇପାରିଲେ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଫଳ ରଥଯାତ୍ରା ଦିବ୍ୟ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ସ୍ମରଣୀୟ ହୋଇରହେ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଫଳ ରଥଯାତ୍ରା ପଛରେ ଥାଏ ତ୍ୟାଗ, ସେବା, ସହନଶୀଳତା ଏବଂ ସାମୂହିକ ପ୍ରଚେଷ୍ଟାର ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ଯାତ୍ରା। ଭକ୍ତମାନେ ଘରକୁ ଫେରିବାର ବହୁ ସମୟ ପରେ ମଧ୍ୟ, ଅସମ୍ଭବକୁ ସମ୍ଭବ କରିଦେଖାଇଥିବା ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଏହି ନୀରବ କାହାଣୀ ସଦା ଜୀବନ୍ତ ହୋଇ ରହିବ।