ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନର ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବିରୋଧୀ 'INDIA' ମେଣ୍ଟ ଏବେ ରାସ୍ତାରୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ି ଏକ ଏପରି ରାଜନୈତିକ ମଞ୍ଚ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ଯାଉଛି, ଯାହାର ପୃଷ୍ଠଭୂମି ସଂସଦର ମହାଭିଯୋଗ ପ୍ରକ୍ରିୟାରୁ ପ୍ରେରିତ ହେବ… କିନ୍ତୁ ଏଥର ନା ସଂସଦ ହେବ, ନା ଲୋକସଭା ବାଚସ୍ପତି ନା ରାଜ୍ୟସଭାର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ହେବ କଂଗ୍ରେସ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମଲ୍ଲିକାର୍ଜୁନ ଖଡ୍ଗେଙ୍କ ଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ବାସଭବନରେ। ୩୦ ଅକ୍ଟୋବରରେ ହେବାକୁ ଥିବା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ନାମ ଦିଆଯାଇଛି- 'ସାର୍ବଜନୀନ ମହାଭିଯୋଗ' । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ପ୍ରାୟ ଦେଢ଼ ଶହରୁ ଦୁଇ ଶହ ସାଂସଦ ପହଞ୍ଚିବାର ଆଶା କରାଯାଉଛି। ଟେଣ୍ଟ ଲଗାଯାଉଛି, ଲାଇଟିଂ ହେଉଛି, ମଞ୍ଚ ତିଆରି କରାଯାଉଛି ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ସିଧା ପ୍ରସାରଣ ପାଇଁ ମଲ୍ଟି-କ୍ୟାମେରା ସେଟ୍ଅପ୍ ମଧ୍ୟ ଲଗାଯାଉଛି। କିନ୍ତୁ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୋଜନର ରୂପରେଖ କ’ଣ ହେବ? କ’ଣ ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ମକ୍ ପାର୍ଲିଆମେଣ୍ଟ ଚାଲିବ? କ’ଣ ଅଦାଲତ ଭଳି ଅଭିଯୋଗ ପଢ଼ାଯିବ ଏବଂ ଯୁକ୍ତିତର୍କ ହେବ? କିମ୍ବା ସଂସଦରୁ ଅଲଗା ଏକ ରାଜନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆୟୋଜିତ ହେବ?

ଖଡ୍ଗେଙ୍କ ଘରେ ବସିବ ଦରବାର

୩୦ ଅକ୍ଟୋବର, ଶୁକ୍ରବାର… ସମୟ ଅପରାହ୍ନ ସାଢ଼େ ତିନିଟା.. ସ୍ଥାନ- ଦିଲ୍ଲୀରେ କଂଗ୍ରେସ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମଲ୍ଲିକାର୍ଜୁନ ଖଡ୍ଗେଙ୍କ ସରକାରୀ ବାସଭବନ, ୧୦ ରାଜାଜୀ ମାର୍ଗ। ଏଠାରେ ହିଁ ଏକାଠି ହେବେ INDIA ମେଣ୍ଟର ସାଂସଦ ଏବଂ ନେତା। ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ସାର୍ବଜନୀନ ମହାଭିଯୋଗ ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆୟୋଜନ କରିବା। ପୂର୍ବରୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ଆୟୋଜନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଇଥିଲା। କଂଗ୍ରେସ ନେତାମାନେ ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଛନ୍ତି ଯେ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାନ ଅନୁମତି ମିଳିନଥିଲା।

ଏହାପରେ ଖଡ୍ଗେଙ୍କ ବାସଭବନକୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରାଗଲା। ଜୟରାମ ରମେଶ ୨୮ ଅକ୍ଟୋବରରେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଏହାର ଘୋଷଣା କରି ଏହାକୁ 'ପବ୍ଲିକ୍ ଇମ୍ପିଚ୍ମେଣ୍ଟ' ଅର୍ଥାତ୍ ସାର୍ବଜନୀନ ମହାଭିଯୋଗ ବୋଲି କହିଥିଲେ। କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସନ୍ଧ୍ୟା ସାଢ଼େ ତିନିଟାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ପ୍ରାୟ ଛଅଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିବାର ପ୍ରସ୍ତୁତି ରହିଛି। ଏହାପରେ ଜଳଖିଆର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରଖାଯାଇଛି। ଏହି ସମୟରେ ମେଣ୍ଟର ପ୍ରାୟ ୧୫୦ ରୁ ୨୦୦ ସାଂସଦ ପହଞ୍ଚିବାର ସମ୍ଭାବନା ଜାହିର କରାଯାଉଛି।

ପ୍ରଥମ ଆଇଡିଆ: ମକ୍ ପାର୍ଲିଆମେଣ୍ଟ

ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ନେଇ INDIA ମେଣ୍ଟ ଭିତରେ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ବିଚାର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା। ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମେ 'ମକ୍ ପାର୍ଲିଆମେଣ୍ଟ' ଅର୍ଥାତ୍ ସଂସଦର ନକଲ ଉପରେ ଆଧାରିତ କାର୍ଯ୍ୟକାଳର ବିଚାର ଆସିଥିଲା। ଏହାର ନକ୍ସା କିଛି ଏପରି ଥିଲା- ଗୋଟିଏ ପଟେ ଶାସକ ଦଳ, ଅନ୍ୟପଟେ ବିରୋଧୀ ଦଳ, ମଝିରେ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ଚେୟାର ଏବଂ ସାମ୍ନାରେ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରୁଥିବା କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି। ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନେତା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଚରିତ୍ରର ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରିଥାନ୍ତେ।

କେହି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଭୂମିକାରେ ଥାଆନ୍ତେ, କେହି ବାଚସ୍ପତି ହୋଇଥାନ୍ତେ ଏବଂ କେହି ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କ ଭୂମିକା ତୁଲାଇଥାନ୍ତେ। ତା’ପରେ ସଂସଦ ଢାଞ୍ଚାରେ ଯୁକ୍ତିତର୍କ ହୋଇଥାନ୍ତା ଏବଂ ମହାଭିଯୋଗ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ମଞ୍ଚାୟନ କରାଯାଇଥାନ୍ତା, କିନ୍ତୁ ଏହି ବିଚାର ଉପରେ ମେଣ୍ଟର କେତେକ ନେତା ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଥିଲା ଯେ ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ସଂସଦ ଗୋଟିଏ ହିଁ। ସଂସଦ ବାହାରେ ସଂସଦ ଭଳି ସେଟ୍ଅପ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ରାଜନୈତିକ ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ ଏବଂ ବିଜେପି ଏହାକୁ ସଂସଦର ଅପମାନ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପିତ କରିପାରେ।

ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଇଡିଆ: ଅଦାଲତ ଭଳି ଚାଲୁ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ

ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଚାର ଆସିଥିଲା ଯେ ସଂସଦର ନକଲ କରିବା ବଦଳରେ ଅଦାଲତ ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଆୟୋଜିତ କରାଯାଉ। ଏହି ମଡେଲ୍ରେ ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅଭିଯୋଗ ପଢ଼ାଯାଇଥାନ୍ତା। ବାଦୀ ଏବଂ ବିବାଦୀ ପକ୍ଷର ଓକିଲଙ୍କ ଭଳି ନେତାମାନେ ନିଜ ନିଜର ଯୁକ୍ତି ରଖିଥାନ୍ତେ। ଯୁକ୍ତିତର୍କ ପରେ ଏକ ନିଷ୍କର୍ଷ କିମ୍ବା ରାଜନୈତିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଶୁଣାଇବାର ବିଚାର ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହି ବିକଳ୍ପ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଥିଲା। ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, କେତେକ ନେତାଙ୍କ ମାନିବା କଥା ଥିଲା ଯେ ଅଦାଲତ ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ମଞ୍ଚାୟନ କରିବା ନ୍ୟାୟିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ମଜାକ ଉଡ଼ାଇବା ଭଳି ଦେଖାଯାଇପାରେ।

ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାର ଏବଂ ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହ ଜଡ଼ିତ କେତେକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଅଦାଲତଗୁଡ଼ିକରେ ବିଚାରାଧୀନ ଥିବା ସନ୍ଦର୍ଭରେ ମଧ୍ୟ ସାବଧାନତା ଅବଲମ୍ବନ କରିବା କଥା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ଅଦାଲତ ଭିତରେ ହେଉଥିବା ଶୁଣାଣି ଭଳି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ବାହାରେ ଦୋହରାଇବା ଦ୍ୱାରା ଅନାବଶ୍ୟକ ବିବାଦ ଠିଆ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଜାହିର କରାଗଲା। ସେଥିପାଇଁ 'ମକ୍ କୋର୍ଟ' ବିଚାର ମଧ୍ୟ ସର୍ବସମ୍ମତି ହାସଲ କରିପାରିନଥିଲା।

ତୃତୀୟ ବିକଳ୍ପ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ

ଏବେ ତୃତୀୟ ବିକଳ୍ପ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହିଛି। ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ମେଣ୍ଟ ଭିତରେ ଏହି ବିଚାର ଉପରେ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଅଧିକ ସମ୍ମତି ରହିଛି ଯେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସଂସଦର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନରୁ ପ୍ରେରିତ ତ ହେଉ, କିନ୍ତୁ ତାହାର ହୁବହୁ ନକଲ ନହେଉ। ଅର୍ଥାତ୍ ଏକ ଅଧ୍ୟକ୍ଷୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇପାରେ। ଶାସକ ଦଳ ଏବଂ ବିରୋଧୀ ଦଳ ଭଳି ଅଲଗା ଅଲଗା ପକ୍ଷର ନେତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ବକ୍ତବ୍ୟ ରଖିପାରନ୍ତି। ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କୁ ହଟାଇବା ଦାବି ସହ ଜଡ଼ିତ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କରାଯାଇପାରେ ଏବଂ ତା’ ପକ୍ଷରେ ରାଜନୈତିକ ସମର୍ଥନ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସଂସଦର ବାସ୍ତବ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ କହିବା ବଦଳରେ ଏକ ଅଲଗା ସାର୍ବଜନୀନ ରାଜନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପିତ କରାଯିବ।

ଜୟରାମ ରମେଶ ଏହାକୁ 'ମକ୍ ପାର୍ଲିଆମେଣ୍ଟ' କହିବା ବଦଳରେ 'ପବ୍ଲିକ୍ ଇମ୍ପିଚ୍ମେଣ୍ଟ' ଅର୍ଥାତ୍ ସାର୍ବଜନୀନ ମହାଭିଯୋଗ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ରୂପରେଖରେ ନାଟକୀୟତା ଏବଂ ଦୃଶ୍ୟାତ୍ମକତା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଉଛି। ହେଲେ, ଚୂଡ଼ାନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ କିଏ କ’ଣ କହିବେ, କିଏ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରିବେ ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତାବର ସଠିକ୍ ଫର୍ମାଟ୍ କ’ଣ ହେବ, ତାହାର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପୁଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପୂର୍ବରୁ ଜରୁରୀ ହେବ।

ମୀରା କୁମାର କରିବେ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା

ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବାକୁ ଥିବା କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା ମୀରା କୁମାର କରିବେ। ବିରୋଧୀ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି ଯେ ସଂସଦର କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମଜାକ ବନୁ, ସେଥିପାଇଁ ଏହାକୁ ‘ମକ୍ ପାର୍ଲିଆମେଣ୍ଟ’ (ନକଲି ସଂସଦ) କହିବା ବଦଳରେ, CEC ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ‘ଜନତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହାଭିଯୋଗ’  କୁହାଯିବ। ଏଥିରେ ସିଭିଲ୍ ସୋସାଇଟିର ପ୍ରତିନିଧି ଏବଂ SIR (ଏସ୍ଆଇଆର୍) ର ପୀଡ଼ିତମାନେ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ହେବେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳରୁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ବକ୍ତବ୍ୟ ରଖିବେ। କଂଗ୍ରେସ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମଲ୍ଲିକାର୍ଜୁନ ଖଡ୍ଗେ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କରିବେ, CEC ଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଚାର୍ଜସିଟ୍ ରଖାଯିବ ଏବଂ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ସବୁଠାରୁ ଶେଷରେ କହିବେ।

କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ପରିଚାଳନା ପ୍ରିୟଙ୍କା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ହାତରେ

ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୋଜନର ଦାୟିତ୍ୱ ପ୍ରିୟଙ୍କା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ହାତରେ ଥିବା କୁହାଯାଉଛି। ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ କେବଳ ଭାଷଣ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ରଖିବା ବଦଳରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଦୃଶ୍ୟାତ୍ମକ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତୁତି ରହିଛି। ପ୍ରାୟ ଦେଢ଼ ଶହରୁ ଦୁଇ ଶହ ସାଂସଦ ଏକାଠି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସନ୍ଧ୍ୟା ସାଢ଼େ ତିନିଟାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଛଅଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିପାରେ। ଏଥିପାଇଁ ମଲ୍ଟି-କ୍ୟାମେରା ସେଟ୍ଅପ୍ ଲଗାଯାଉଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ସିଧା ପ୍ରସାରଣ (Live Broadcast) କରାଯାଇପାରିବ। କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପରେ ଜଳଖିଆର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ରଖାଯାଇଛି।

ଏହି ଆୟୋଜନ ଜରିଆରେ INDIA ମେଣ୍ଟ, ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ, ଭୋଟର ତାଲିକାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଘନ ପୁନରୀକ୍ଷଣ ଅର୍ଥାତ୍ SIR ଏବଂ କଥିତ ଭୋଟ୍ ଚୋରି ଅଭିଯୋଗକୁ ନେଇ ନିଜର ରାଜନୈତିକ ଅଭିଯାନକୁ ଆଗକୁ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ବିରୋଧୀଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଯେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟଶୈଳୀ ଉପରେ ଗୁରୁତର ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ରହିଛି ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କୁ ପଦରୁ ହଟାଯିବା ଉଚିତ୍।

କିନ୍ତୁ କ’ଣ ଏହାଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାର ହଟିଯିବେ?

କ’ଣ ଖଡ୍ଗେଙ୍କ ଘରେ ହେବାକୁ ଥିବା ଏହି ସାର୍ବଜନୀନ ମହାଭିଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କୁ ପଦରୁ ହଟାଯାଇପାରିବ? ଏହାର ଉତ୍ତର ହେଉଛି- ନା। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ନିଜେ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଭାବେ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କୁ ହଟାଇବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ନୁହେଁ। ସମ୍ବିଧାନର ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୩୨୪(୫) [Article 324(5)] ଅନୁଯାୟୀ, ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କୁ ସେହି ସମାନ ଉପାୟ ଏବଂ ସେହି ସମାନ ଆଧାରରେ ପଦରୁ ହଟାଯାଇପାରିବ, ଯେଉଁ ଆଧାର ଏବଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଧୀନରେ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟଙ୍କ ଜଜ୍ଙ୍କୁ ହଟାଯାଇଥାଏ। ଏଥିପାଇଁ ସଂସଦର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆବଶ୍ୟକ। ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସଂସଦର ଉଭୟ ଗୃହର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଥାଏ।