ଗିରଫଦାରୀ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁର ଆଶଙ୍କା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶେଖ ହାସିନା ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ବାଂଲାଦେଶ ଫେରିବା ନେଇ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଭାରତରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ହାସିନା କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ତାଙ୍କର ରାଜନୈତିକ ଦାୟିତ୍ୱ ଅଟେ। ତେବେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତାରିଖ ସ୍ଥିର ହୋଇନାହିଁ।

ବାଂଲାଦେଶର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ଆୱାମୀ ଲିଗର ମୁଖ୍ୟ ଶେଖ ହାସିନା ପୁଣିଥରେ ଦୋହରାଇଛନ୍ତି ଯେ ଗିରଫଦାରୀ, ନିର୍ଯାତନା ବା ମୃତ୍ୟୁର ବିପଦ ଥଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବାଂଲାଦେଶ ଫେରିବେ। ଅଗଷ୍ଟ 2024 ରେ ନିଜ ସରକାରର ପତନ ପରେ ହାସିନା ବାଂଲାଦେଶ ଛାଡି ଚାଲିଆସିଥିଲେ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତରେ ରହୁଛନ୍ତି। ବାଂଲାଦେଶ କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ଭାରତଠାରୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ ଦାବି କରିଆସୁଛି।

ସୋମବାର ଦିନ ୱାଶିଂଟନ୍ ଡିସିସ୍ଥିତ ‘ସେଣ୍ଟର ଫର୍ ୟୁଏସ୍-ବାଂଲାଦେଶ ରିଲେସନ୍ସ’ ଦ୍ୱାରା ଆୟୋଜିତ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଭର୍ଚୁଆଲ୍ (ଅନଲାଇନ୍) ମାଧ୍ୟମରେ ଯୋଗଦେଇ ଶେଖ ହାସିନା କହିଛନ୍ତି ଯେ ‘ମୁଁ ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ବାଂଲାଦେଶକୁ ଫେରିବି’। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନର ତାରିକ୍ ରହମାନ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ଗିରଫ କରନ୍ତୁ, ମାରିଦିଅନ୍ତୁ କିମ୍ବା ନିର୍ଯାତନା ଦିଅନ୍ତୁ, ତଥାପି ସେ ଡିସେମ୍ବରରେ ବାଂଲାଦେଶକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଫେରିବେ।

‘ମୁଁ ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ବାଂଲାଦେଶକୁ ଫେରିବି’

ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ‘ମୁଁ ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ବାଂଲାଦେଶକୁ ଫେରିବି। ମୋର କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ। ମୁଁ ଜାଣିଛି ଯେ ସେମାନେ ମୋତେ ମାରିପାରିବେ, ଗିରଫ କରିପାରିବେ ଏବଂ ମୋ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରିପାରିବେ... କିନ୍ତୁ ଫେରିଯିବା ମୋର ଦାୟିତ୍ୱ’। ତଥାପି, ସେ ତାଙ୍କର ଫେରିବା ନେଇ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତାରିଖ ପ୍ରକାଶ କରିନାହାଁନ୍ତି।

‘ଏଥିରେ କେତେ ବିପଦ ଅଛି, ମୁଁ ତାହା ପରୱା କରେ ନାହିଁ’

ହାସିନା କହିଛନ୍ତି ଯେ ବାଂଲାଦେଶ ଫେରିବା ପରେ ତାଙ୍କୁ ଜେଲ୍ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ କିମ୍ବା ହିଂସାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ଯେ ଜଣେ ରାଜନୈତିକ ଦାୟିତ୍ୱସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସମର୍ଥକମାନଙ୍କ ସହିତ ଠିଆ ହେବା ଉଚିତ୍। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ବାଂଲାଦେଶ ଫେରିବା ତାଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏବଂ ଏଥିସହ ଜଡ଼ିତ ବିପଦଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ପାରିବ ନାହିଁ। ସେ କହିଛନ୍ତି, ‘ଏଥିରେ କେତେ ବିପଦ ଅଛି, ମୁଁ ତାହା ପରୱା କରେ ନାହିଁ। ମୋତେ ଫେରିବାକୁ ପଡ଼ିବ’। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଶେଖ ହାସିନାଙ୍କ ପୁଅ ସାଜିବ ୱାଜେଦ ଜୟ ସାମ୍ବାଦିକମାନଙ୍କୁ କହିଛନ୍ତି ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ତାରିଖ ସ୍ଥିର ହୋଇନାହିଁ ଏବଂ ସମୟ ଆସିଲେ ଏହା ଘୋଷଣା କରାଯିବ।

ଭାରତ ସରକାରଙ୍କୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଜଣାଇଲେ

ଆୱାମୀ ଲିଗ୍ ନେତ୍ରୀ ଶେଖ ହାସିନା କ୍ଷମତାରୁ ହଟାଯିବା ପରେ ଭାରତରେ ରହୁଛନ୍ତି। ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତାର ସେହି ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥିବାରୁ ସେ ଭାରତ ସରକାର ଏବଂ ଏଠାକାର ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଜଣାଇଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି, ‘ଭାରତ ସରକାର ଏବଂ ଏଠାକାର ଲୋକଙ୍କୁ ଅନେକ ଅନେକ ଧନ୍ୟବାଦ; ସେମାନେ ମୋତେ ସେହିପରି ଆପଣାଇଛନ୍ତି, ଯେପରି ୧୯୭୫ ମସିହାରେ ଆପଣାଇଥିଲେ’। ସେ ସେହି ସମୟକୁ ମନେ ପକାଇଥିଲେ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ପରିବାରର ଅନେକ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେ ଓ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ବର୍ତ୍ତି ଯାଇଥିଲେ।

ଅନେକ ଘଟଣାର କଲେ ଉଲ୍ଲେଖ

ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ଜୀବନର କେତେକ ଏପରି ଘଟଣାର ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଜୀବନ ପ୍ରତି ବିପଦ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ସେ ବାଂଲାଦେଶକୁ ଫେରିଥିଲେ। ଏଥିରେ ୧୯୭୫ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ପିତା ଶେଖ ମୁଜିବୁର ରହମାନ ଏବଂ ପରିବାରର ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ହତ୍ୟା ପରେ, ବହୁ ବର୍ଷ ବିଦେଶରେ ବିତାଇ ୧୯୮୧ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ସାମିଲ ରହିଛି। ଏହାସହ, ୨୦୦୭ ରାଜନୈତିକ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଫେରିବାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଅଛି, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଅପରାଧିକ ମାମଲାରେ ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା।

ରହମାନ ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ଆଣିଲେ ଅଭିଯୋଗ

ଶେଖ ହାସିନା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତାରିକ୍ ରହମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ ଉପରେ ଏହି ଅଭିଯୋଗ ମଧ୍ୟ ଆଣିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ତାଙ୍କ ଏବଂ ଆୱାମୀ ଲିଗର ସଦସ୍ୟଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଧିକ ମାମଲା ରୁଜୁ କରି ରାଜନୈତିକ ବିରୋଧକୁ ଦମନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ବୈଧତା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇ ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ରାଜନୈତିକ ନେତାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଲାଗିଥିବା ଅଭିଯୋଗଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ଏକ ନିରପେକ୍ଷ ନ୍ୟାୟିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜରିଆରେ ହେବା ଉଚିତ୍।

‘ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜରିଆରେ ନିଜର ସରକାର ଚୟନ କରନ୍ତୁ’

ହାସିନା କହିଛନ୍ତି ଯେ ବାଂଲାଦେଶର ରାଜନୈତିକ ଭବିଷ୍ୟତର ନିଷ୍ପତ୍ତି ସେଠାକାର ନାଗରିକମାନେ ସ୍ୱାଧୀନ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତୀକରଣ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ନେବା ଉଚିତ୍। ସେ କହିଛନ୍ତି, ‘ମୋର ଅନୁରୋଧ ଯେ ବାଂଲାଦେଶର ନାଗରିକମାନେ ସ୍ୱାଧୀନ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତୀକରଣ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜରିଆରେ ନିଜର ସରକାର ଚୟନ କରନ୍ତୁ’।

ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱାଧୀନ ଅଦାଲତ, ମତପ୍ରକାଶର ସ୍ୱାଧୀନତା, ରାଜନୈତିକ ସଂଗଠନ ଗଠନ କରିବାର ଅଧିକାର, ସଂଖ୍ୟାଲଘୁମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଉଚିତ୍ ପାଳନ ପାଇଁ ଓକିଲାତି କରିଛନ୍ତି। ସେ ଯୁକ୍ତି ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଅଂଶଗ୍ରହଣରୁ ବାହାରେ ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ସମାଜରେ ବିଭାଜନ ଆହୁରି ଗଭୀର ହେବ ଏବଂ ଜାତୀୟ ସମାଧାନର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦୁର୍ବଳ ହେବ। ସେ କହିଛନ୍ତି, ‘ସେହିପରି, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ସରକାରକୁ ବିରୋଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନାଗରିକ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଅଧିକାରଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ମାନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ବାଂଲାଦେଶର ଭବିଷ୍ୟତ ପ୍ରତିଶୋଧର ଭାବନା ଉପରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ପାରସ୍ପରିକ ବୁଝାମଣା ଉପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବା ଉଚିତ୍’।

‘କଠିନ ପ୍ରଶ୍ନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିଛି’

ହାସିନା ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କ ସରକାରକୁ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟଶୈଳୀ ଏବଂ 2024 ର ପ୍ରତିବାଦ-ପ୍ରଦର୍ଶନ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ କଠିନ ପ୍ରଶ୍ନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିଛି। ସେ କହିଛନ୍ତି, ‘ମୁଁ ମୋର ସରକାର, 2024 ର ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପରିସ୍ଥିତି ସହିତ ଜଡ଼ିତ କଠିନ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ୱୀକାର କରୁଛି’। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯେକୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ—ଖୋଦ୍ ତାଙ୍କ ନିଜ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଲାଗିଥିବା ଅଭିଯୋଗଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜରିଆରେ ହେବା ଉଚିତ୍।

ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ କଲେ ଧନ୍ୟବାଦ

କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସମୟରେ ଶେଖ ହାସିନା ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଜଣାଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ USAID ର ପାଣ୍ଠି ବନ୍ଦ କରିବାର ତାଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଥ ଭୁଲ୍ ହାତକୁ ଯିବାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବ। ଏହା ସହିତ ସେ ତାରିକ୍ ରହମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ବାଂଲାଦେଶ ସରକାରଙ୍କୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ବୋଲି ଅଭିହିତ କରି ସେଠାରେ ବ୍ୟାପକ ବେକାରୀ, ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୁର୍ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ଜୋରଜବରଦସ୍ତି ଅର୍ଥ ଆଦାୟର ସାଂଘାତିକ ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଛନ୍ତି। ସେ ବର୍ତ୍ତମାନର ସରକାରଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭ୍ରଷ୍ଟ ବୋଲି କହିବା ସହିତ ବାଂଲାଦେଶରେ ନିରପେକ୍ଷ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନ ନିର୍ବାଚନ କରାଇବା ପାଇଁ ଦାବି କରିଛନ୍ତି।

ଶେଖ ହାସିନାଙ୍କୁ ଶୁଣାଯାଇଛି ମୃତଦଣ୍ଡ

ବାଂଲାଦେଶର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅପରାଧ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ ନଭେମ୍ବର 2025 ରେ 2024 ର ପ୍ରଦର୍ଶନଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଶେଖ ହାସିନାଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଶୁଣାଇଛନ୍ତି। ହାସିନା ଏହି ଅଭିଯୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଖଣ୍ଡନ କରି ଏଗୁଡ଼ିକୁ ରାଜନୈତିକ ଭାବରେ ପ୍ରେରିତ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ଢାକା ପକ୍ଷରୁ ଭାରତଠାରୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟାର୍ପଣ (Extradition) ପାଇଁ ଦାବି କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଉପରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ କହିଛି ଯେ ଏହା ଏହାର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଆଇନଗତ ଏବଂ ନ୍ୟାୟିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଧୀନରେ ଏହି ଅନୁରୋଧର ଯାଞ୍ଚ କରୁଛି।