ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ବ୍ରିକ୍ସ ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ସମେତ କେତେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସାଧାରଣ ସହମତି ବିନା ଶେଷ ହୋଇଛି, ଯାହା ଫଳରେ ଏକ ମିଳିତ ବିବୃତି (Joint Statement) ଜାରି ହୋଇପାରିନାହିଁ। ସଦସ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଶକ୍ତି, ଡିଜିଟାଲ୍ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟ ଭଳି ପ୍ରାୟ ୬୦ଟି ଏଜେଣ୍ଡା ଉପରେ ସହମତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଆତଙ୍କବାଦ ବିରୋଧରେ ଭାରତକୁ ଖୋଲା ସମର୍ଥନ ମିଳିଥିବା ବେଳେ, ରୁଷ ଏବଂ ଚୀନ୍ ମଧ୍ୟ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦ (UNSC) ରେ ଭାରତର ବଡ଼ ଭୂମିକା ପାଇଁ ସମର୍ଥନ ଜଣାଇଛନ୍ତି।
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଚାଲିଥିବା ବ୍ରିକ୍ସ ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଏଥର ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ସଂଘର୍ଷ ଉପରେ ଏକମତ ହେବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁ କାରଣରୁ ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀ କୌଣସି ମିଳିତ ବିବୃତି ଜାରି କରିପାରିନାହିଁ। ସଦସ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଶକ୍ତି ସହଯୋଗ, ଡିଜିଟାଲ୍ ପବ୍ଲିକ୍ ଇନଫ୍ରାଷ୍ଟ୍ରକଚର (DPI), ବାଣିଜ୍ୟ, ଆର୍ଥିକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତିକରଣ ଏବଂ ବହୁପକ୍ଷୀୟ ସଂସ୍କାର ସମେତ ପ୍ରାୟ ୬୦ଟି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଏଜେଣ୍ଡା ଉପରେ ସହମତି ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି।
ଏହି ମତଭେଦ ସେତେବେଳେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଇରାନର ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରୀ ଅବ୍ବାସ ଆରାଗଚି ବ୍ରିକ୍ସ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ଅପିଲ୍ କରିଥିଲେ ଯେ, ଇରାନକୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରି କରାଯାଇଥିବା ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ସେମାନେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତୁ। ତେହେରାନ ଏହି ଆକ୍ରମଣଗୁଡ଼ିକୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନିୟମର ଉଲ୍ଲଂଘନ ବୋଲି କହିବା ସହ ଏହି ସଂଗଠନକୁ 'ବାହ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ' ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର 'ରାଜନୀତିକରଣ' ବିରୋଧରେ ଏକ ଶକ୍ତ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲା।
ଚେୟାର ଷ୍ଟେଟମେଣ୍ଟ ଏବଂ ଆଉଟକମ୍ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ:
• ଆତଙ୍କବାଦ ବିରୋଧରେ ସ୍ୱର: ଏହି ବିବୃତିରେ ଆତଙ୍କବାଦ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଭାରତକୁ ଖୋଲା ସମର୍ଥନ ଦିଆଯାଇଛି। ୨୨ ଅପ୍ରେଲ ୨୦୨୫ରେ ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀରରେ ହୋଇଥିବା ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ଏବଂ ୨୬ ଜଣଙ୍କ ହତ୍ୟାକୁ ବ୍ରିକ୍ସ କଡ଼ା ନିନ୍ଦା କରିଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସୀମାପାର ଆତଙ୍କବାଦ, ଟେରର ଫଣ୍ଡିଂ ଏବଂ ସେଫ୍ ହେଭେନ୍ ବିରୋଧରେ ଶକ୍ତ ବିବୃତି ଜାରି କରାଯାଇଛି।
• UNSC ସଂସ୍କାର: ଚୀନ୍ ଏବଂ ରୁଷ ଦୋହରାଇଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ଏବଂ ବ୍ରାଜିଲକୁ ଜାତିସଂଘ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦରେ ବଡ଼ ଭୂମିକା ମିଳିବା ଉଚିତ। ଏଥିସହ 'ଗ୍ଲୋବାଲ ସାଉଥ୍'ର ସ୍ୱରକୁ ମଜଭୁତ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି।
• ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ମତଭେଦ: ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଇରାନ ଏବଂ ୟୁଏଇ (UAE) ମୁହାଁମୁହିଁ ହୋଇଥିଲେ। ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ଯେ "Some members had differing views" ଅର୍ଥାତ୍ ଇରାନ-ଇସ୍ରାଏଲ, ଗାଜା ଏବଂ ଲୋହିତ ସାଗର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସଦସ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଏକମତ ନଥିଲେ।
ଗ୍ଲୋବାଲ ଗଭର୍ଣ୍ଣାନ୍ସ ଏବଂ ଅର୍ଥନୀତି:
୧. ଜାତିସଂଘ ସଂସ୍କାର: ବ୍ରିକ୍ସ ଜାତିସଂଘରେ ସଂସ୍କାର ଆଣିବାକୁ ଦାବି କରିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନର ଗ୍ଲୋବାଲ ସିଷ୍ଟମକୁ 'ଅନଫେୟାର' ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି ଏବଂ IMF ତଥା ବିଶ୍ୱବ୍ୟାଙ୍କ ଭଳି ସଂସ୍ଥାରେ ଗ୍ଲୋବାଲ ସାଉଥ୍ର ଅଂଶଗ୍ରହଣ ବଢ଼ାଇବାକୁ କୁହାଯାଇଛି।
୨. ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଚାପର ବିରୋଧ: ବିନା ଜାତିସଂଘ ଅନୁମୋଦନରେ ଏକପାଖିଆ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ (Unilateral sanctions) କୁ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ବିରୋଧ କରିଛନ୍ତି। ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଚାପରୁ WTO କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଏବଂ ଟ୍ରେଡ୍ ୱାର୍ (Trade war) ଉପରେ ଚିନ୍ତା ବ୍ୟକ୍ତ କରାଯାଇଛି।
୩. ବ୍ରିକ୍ସ ପେମେଣ୍ଟ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ: ବାଣିଜ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଡଲାର ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମାଇ ସ୍ଥାନୀୟ ମୁଦ୍ରା କିମ୍ବା 'ବ୍ରିକ୍ସ ପେମେଣ୍ଟ' ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉପରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି। ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ଥାନ ଦେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ବ୍ରିକ୍ସ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ନିଜର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକାଠି ହେବାକୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି।