ବ୍ରିକ୍ସ ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ବୈଠକରେ ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ଆମେରିକା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପ୍ରବଳ ହଙ୍ଗାମା ହୋଇଛି। ବୈଠକ ସମୟରେ ୟୁଏଇ ଏବଂ ଇରାନ ପରସ୍ପର ସହ ଯୁକ୍ତିତର୍କ କରିଛନ୍ତି। ୟୁଏଇ ଯେଉଁଠାରେ ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଇରାନ ଉପରେ ଚାପ ପକାଇବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲା, ସେପଟେ ଇରାନ ଆମେରିକା ବିରୋଧରେ ଏକ ନିନ୍ଦା ପ୍ରସ୍ତାବ ପାରିତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲା।
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ବ୍ରିକ୍ସ ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ବୈଠକରେ ଭୀଷଣ ହଙ୍ଗାମା ହୋଇଥିବା ଖବର ମିଳିଛି। ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ହେଉଥିବା ଆକ୍ରମଣକୁ ନେଇ ଇରାନ ଓ ୟୁଏଇ ମଧ୍ୟରେ କଳି ହୋଇଛି, ଯେଉଁ କାରଣରୁ ବ୍ରିକ୍ସ ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ବୈଠକର ମିଳିତ ବିବୃତି (Joint Statement) ଜାରି ହୋଇପାରିନାହିଁ। ରୁଷର ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରୀ ଲାଭ୍ରୋଭଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ କେବଳ ଏକ ଅଧ୍ୟକ୍ଷୀୟ ବିବୃତି (Presidential Statement) ଜାରି କରିବ।
ଲାଭ୍ରୋଭଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ୟୁଏଇ ଚାହୁଁଛି ଯେ ବ୍ରିକ୍ସ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଇରାନ ଉପରେ ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଖୋଲିବା ପାଇଁ ଚାପ ପକାନ୍ତୁ, ଯାହା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଲାଭ୍ରୋଭ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆକ୍ରମଣର ଆରମ୍ଭ ଆମେରିକା କରିଥିଲା ଏବଂ ଏହା ତା’ର ନିଜସ୍ୱ ସମସ୍ୟା। ଆମେ ଏବାବଦରେ ଇରାନକୁ କିଛି କହିବୁ ନାହିଁ; କୂଟନୀତି ଏମିତି ଚାଲେ ନାହିଁ।
ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ କାହିଁକି ହେଲା?
ସମ୍ବାଦ ସଂସ୍ଥା 'ରୟଟର୍ସ' ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନ ଚାହୁଁଥିଲା ଯେ ବ୍ରିକ୍ସ ଏକ ବିବୃତି ଜାରି କରୁ, ଯେଉଁଥିରେ ଇରାନ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ ଆମେରିକାକୁ ନିନ୍ଦା କରାଯାଉ। ଇରାନର ଅଧିକାରୀମାନେ ଜଣାଇଛନ୍ତି ଯେ ଏଥିପାଇଁ ବ୍ରିକ୍ସର ସମସ୍ତ ଦେଶ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ୟୁଏଇ ଏଥିରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କଲା। ୟୁଏଇ କାରଣରୁ ଆମେରିକା ବିରୋଧରେ ବ୍ରିକ୍ସ ବୈଠକରେ ନିନ୍ଦା ପ୍ରସ୍ତାବ ଜାରି ହୋଇପାରିଲା ନାହିଁ।
ଅନ୍ୟପଟେ ୟୁଏଇ ଚାହୁଁଥିଲା ଯେ ହୋର୍ମୁଜ ଏବଂ ୟୁଏଇରେ ଯେଉଁ ଆକ୍ରମଣ ହେଉଛି, ସେଥିପାଇଁ ଇରାନ ଉପରେ ଚାପ ପକାଯାଉ। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ବଢ଼ିଗଲା। ଅନେକ ଦେଶ ଏହା ଉପରେ ଅସହମତି ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।
ଇରାନ ବୈଠକରେ ସେହି ରିପୋର୍ଟ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲା, ଯାହା ଇସ୍ରାଏଲର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ଜାରି କରାଯାଇଥିଲା। ଏଥିରେ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଇସ୍ରାଏଲର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ୟୁଏଇ ଗସ୍ତ କରିଥିଲେ।
ରୁଷର ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରୀ ଲାଭ୍ରୋଭଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନ ବିରୋଧରେ ଆମେରିକାର ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ମନୋଭାବର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ଇରାନ ଏବଂ ତା’ର ପଡ଼ୋଶୀମାନଙ୍କୁ ଉସୁକାଇବା। ଲାଭ୍ରୋଭ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ, ଇରାନ ଏବଂ ତା’ର ଆରବ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ମଧ୍ୟସ୍ଥିର ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବ।
ବ୍ରିକ୍ସ (BRICS) ବୈଠକରେ କିଏ କିଏ ସାମିଲ?
ବ୍ରିକ୍ସ ହେଉଛି ବ୍ରାଜିଲ, ରୁଷ, ଭାରତ, ଚୀନ୍ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାକୁ ନେଇ ଗଠିତ ବିଶ୍ୱର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଗଠନ। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ଏକାଠି ଆଣିବା। ଏହି ୫ଟି ମୁଖ୍ୟ ଦେଶ ବ୍ୟତୀତ ଏଥିରେ ଇରାନ, ମିଶର, ଇଥିଓପିଆ, ସାଉଦି ଆରବ ଏବଂ ୟୁଏଇ ସାମିଲ ଅଛନ୍ତି।
ରୁଷର ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରୀ ଲାଭ୍ରୋଭଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୪୯.୫ ପ୍ରତିଶତ ଜନସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ଗ୍ଲୋବାଲ ଜିଡିପିର ପ୍ରାୟ ୪୦ ପ୍ରତିଶତ ଅଂଶକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ, ଯାହା ଜି-୭ (G-7) ର ୩୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ।