ଇରାନ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧରେ ଏବେ ତୈଳ ଓ ଗ୍ୟାସ୍ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥଳ ପାଲଟିଛି। ବୁଧବାର ଦିନ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଇରାନର 'ସାଉଥ୍ ପାର୍ସ' ଗ୍ୟାସ୍ ଫିଲ୍ଡ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା, ଯାହାର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାକୁ ଯାଇ ଇରାନ କତାର, ୟୁଏଇ ଏବଂ ସୌଦି ଆରବର ଶକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ କରିଛି। ଏହି ଲଢ଼େଇରେ ସମଗ୍ର ଆରବ କ୍ଷେତ୍ର ଜଳୁଛି ଏବଂ ପରିସ୍ଥିତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବାହାରକୁ ଚାଲିଯାଇଛି। ଏହି ନିଆଁ କେବେ ଏବଂ କିପରି ଲିଭିବ, ତାହା କେହି ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।

ଇରାନ କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଆକ୍ରମଣ କରିଛି?

ଇରାନ ନିଜର ପାଲଟା ଆକ୍ରମଣରେ କତାରର 'ରାସ ଲଫାନ୍ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଆଲ୍ ସିଟି'କୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରିଛି, ଯାହା ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ LNG ରପ୍ତାନି ପ୍ଲାଣ୍ଟ। ଏଠାରୁ ହେଉଥିବା ରପ୍ତାନି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର LNG ବାଣିଜ୍ୟର ପ୍ରାୟ ୨୦% ଅଟେ, ଯାହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଏସିଆ ଏବଂ ୟୁରୋପକୁ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଏ।

ୟୁଏଇ (UAE) ର ଗ୍ୟାସ୍ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। 'ହବଶାନ' ଗ୍ୟାସ୍ ପ୍ରୋସେସିଂ ପ୍ଲାଣ୍ଟ ନିଜର କାମ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛି। ଏହା ୟୁଏଇ ଗ୍ୟାସ୍ ନେଟୱାର୍କର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କେନ୍ଦ୍ର। ସେହିପରି ସୌଦି ଆରବ କହିଛି ଯେ ତା’ର ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଏକ ଗ୍ୟାସ୍ ପ୍ଲାଣ୍ଟକୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ ମିସାଇଲର ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ରିୟାଦ ନିକଟସ୍ଥ ଏକ ରିଫାଇନାରୀ ପାଖରେ ପଡ଼ିଛି। ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୫% ଗ୍ୟାସ୍ ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ୨୦% ତୈଳ ପ୍ରବାହ ଏହି ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳ ସହିତ ଜଡ଼ିତ।

ଭାରତର ଯୋଗାଣ ଉପରେ କି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ?

ଭାରତରେ ପାଇପ୍ ଯୋଗେ ଆସୁଥିବା ଗ୍ୟାସ୍ ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ଆମଦାନୀ (LNG) ର ଏକ ମିଶ୍ରଣ। ଭାରତର PNG (Piped Natural Gas) ଯୋଗାଣର ପ୍ରାୟ ଅଧା ଅଂଶ ONGC ଏବଂ ରିଲାଏନ୍ସ ଭଳି କମ୍ପାନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘରୋଇ ଭାବେ ଉତ୍ପାଦିତ ହୁଏ। ବାକି ଆବଶ୍ୟକତା LNG ଆମଦାନୀ ଦ୍ୱାରା ପୂରଣ ହୋଇଥାଏ।

ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ପାଇପ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଘର ଏବଂ ଗାଡ଼ିଗୁଡ଼ିକ (CNG) ପାଇଁ କୌଣସି ବଡ଼ ଧରଣର ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ନାହିଁ, କାରଣ ସରକାର ଏହି ଦୁଇ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଇଛନ୍ତି।

ତେବେ, ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ବଡ଼ LNG କ୍ରେତା ଏବଂ ଏହାର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ କେବଳ କତାରରୁ ଆସିଥାଏ। ଭାରତର ଅଧାରୁ ଅଧିକ LNG ଆମଦାନୀ କତାର ସହିତ ହୋଇଥିବା ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଚୁକ୍ତି ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ଏହାଛଡ଼ା ଭାରତର ୫୦ ରୁ ୫୫ ପ୍ରତିଶତ LNG ଆମଦାନୀ 'ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଅଫ୍ ହୋର୍ମୁଜ୍' (Strait of Hormuz) ଦେଇ ଆସିଥାଏ, ଯାହାକୁ ଇରାନ ବନ୍ଦ କରି ରଖିଛି। ଯଦିଓ ଇରାନ ଭାରତୀୟ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଛି, କିନ୍ତୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଭଳି ଭାରତ ପାଖରେ LNG ର କୌଣସି ରଣନୈତିକ ଭଣ୍ଡାର ନାହିଁ।

ଭାରତ ଏବଂ କତାର ମଧ୍ୟରେ ଚୁକ୍ତି

ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୪ରେ, ଭାରତର 'ପେଟ୍ରୋନେଟ୍ LNG' କତାର ଏନର୍ଜି ସହିତ ବାର୍ଷିକ ୭.୫ ନିୟୁତ ଟନ୍ LNG ଆମଦାନୀ ପାଇଁ ୨୦ ବର୍ଷର ଚୁକ୍ତିକୁ ନବୀକରଣ କରିଥିଲା, ଯାହାର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୭୮ ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର। ଗତ ବର୍ଷର ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, କତାର ଏବଂ ୟୁଏଇ ପରେ ଆମେରିକା ଭାରତର ତୃତୀୟ ବୃହତ୍ତମ LNG ଯୋଗାଣକାରୀ ଦେଶ ଥିଲା।