ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ରଥଯାତ୍ରା କେବଳ ଆସ୍ଥାର ମହାପର୍ବ ନୁହେଁ, ବରଂ ଶତାବ୍ଦୀ ପୁରୁଣା ପରମ୍ପରା, ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବିଧି ଓ ସେବାୟତଙ୍କ ନିଷ୍ଠାର ଏକ ଅନନ୍ୟ ସମନ୍ୱୟ। ରଥଯାତ୍ରାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ନୀତିର ରହିଛି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମହତ୍ତ୍ୱ। ସେହିଭଳି ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନୀତି ହେଉଛି ‘ରୁନ୍ଧା’ ନୀତି, ଯାହା ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ରଥାରୂଢ଼ ହେବା ପରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ।

ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ବଡ଼ଠାକୁର ବଳଭଦ୍ର ଓ ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରା ନିଜ ନିଜ ରଥରେ ବିଜେ କରିବା ପରେ ରଥ ଟଣା ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ପବିତ୍ର ନୀତି ସମ୍ପନ୍ନ କରାଯାଏ। ରଥ ଗଡ଼ିବା ବେଳେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ରଥରେ କମ୍ପନ ଓ ଝଟକା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ। ତେଣୁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିଗ୍ରହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବା ପାଇଁ ବଡ଼ପଣ୍ଡା ଓ ଦଇତାପତି ସେବକମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠା ଓ ସତର୍କତାର ସହ ‘ରୁନ୍ଧା’ ନୀତି ପାଳନ କରନ୍ତି।

ଏହି ନୀତିରେ ବିଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ରଥ ସହ ସୁଦୃଢ଼ ଭାବେ ବାନ୍ଧି ଦିଆଯାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଯାତ୍ରା ସମୟରେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ବିଘ୍ନ କିମ୍ବା ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହା କେବଳ ଏକ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ନୁହେଁ, ବରଂ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରତି ସେବାୟତଙ୍କ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି, ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ ଓ ସମର୍ପଣର ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତୀକ।

ଦଇତାପତି ସେବକମାନେ ପାରମ୍ପରିକ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ସେବା ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତି। ଏହା ପରେ ହିଁ ରଥ ଟଣା ପାଇଁ ଅନୁମତି ମିଳେ ଏବଂ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତ "ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ" ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଯାତ୍ରାର ସାକ୍ଷୀ ହୁଅନ୍ତି।

ରଥଯାତ୍ରାର ସଫଳ ଓ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ପରିଚାଳନା ପଛରେ ଏଭଳି ଅନେକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ନୀତି ଲୁଚି ରହିଛି। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ‘ରୁନ୍ଧା’ ନୀତି ଅନ୍ୟତମ, ଯାହା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଆସ୍ଥା ସହ ବ୍ୟବହାରିକ ସୁରକ୍ଷାର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଉଦାହରଣ। ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଚାଲିଆସୁଥିବା ଏହି ପରମ୍ପରା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହିଛି ଏବଂ ଏହା ହିଁ ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ ରଥଯାତ୍ରାର ଗରିମା, ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମହିମାକୁ ଆହୁରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଛି।