ସାଧାରଣତଃ ସଂସଦର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ପ୍ରାୟତଃ ଠପ୍ ହୋଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ସାଧାରଣତଃ ସଂସଦ ଚାଲିନଥାଏ। ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ସୋମବାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଲତବୀ ରଖାଯାଏ। ବିଗତ ଦୁଇ ବର୍ଷର ତଥ୍ୟ ଏହାର ପ୍ରମାଣ ଦିଏ।

ମୌସୁମୀ ଅଧିବେଶନରେ କ୍ରମାଗତ ତୃତୀୟ ଥର ପାଇଁ ଏପରି ଘଟିଛି, ଯେତେବେଳେ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ସଂସଦର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଆରମ୍ଭ ହେଉ ହେଉ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି। ଲୋକସଭା ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭା ଉଭୟର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ସୋମବାର (୧୦ ଅଗଷ୍ଟ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଲତବୀ ରଖାଯାଏ। ଯଦିଓ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ହଙ୍ଗାମାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ନିଆଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ପୁରୁଣା ରେକର୍ଡକୁ ଦେଖିଲେ ବିଗତ ୨ ବର୍ଷରେ ଗୋଟିଏ ବି ଏପରି ଶୁକ୍ରବାର ନାହିଁ, ଯେଉଁଦିନ ଗୃହର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ସୁଚାରୁ ରୂପେ ଚାଲିଥିବ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଧିବେଶନରେ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ଆରମ୍ଭରୁ ହିଁ ଗୃହର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ମୁଲତବୀ କରିଦିଆଯାଏ।

ଶୁକ୍ରବାର ଗୃହ ମୁଲତବୀ, ୪ଟି ତଥ୍ୟ?

୧. PRS ଅନୁଯାୟୀ, ବଜେଟ୍ ଅଧିବେଶନ ୨୦୨୬ରେ ୩ଟି ଶୁକ୍ରବାର ଗୃହର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ପରିଚାଳିତ ହେବାର ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ୬ ଫେବୃଆରୀ, ୧୩ ଫେବୃଆରୀ ଏବଂ ୨୭ ଫେବୃଆରୀରେ ଗୃହର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଗୋଟିଏ ମିନିଟ୍ ବି ଚାଲିପାରି ନଥିଲା। ହଙ୍ଗାମା ସୃଷ୍ଟି ହେବା କାରଣରୁ ଗୃହର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଆରମ୍ଭରୁ ହିଁ ମୁଲତବୀ କରିଦିଆଯାଇଥିଲା।

୨. ସେହିପରି ଶୀତକାଳୀନ ଅଧିବେଶନ ୨୦୨୫ ସମୟରେ ୩ଟି ଶୁକ୍ରବାର ଗୃହର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଚାଲିବାର ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତିନୋଟି ଯାକ ଦିନ (୫ ଡିସେମ୍ବର, ୧୨ ଡିସେମ୍ବର ଏବଂ ୧୯ ଡିସେମ୍ବର) ଗୃହର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଚାଲିପାରି ନଥିଲା। ପୂରା ଅଧିବେଶନ ସମୟରେ ଲୋକସଭାର ଉତ୍ପାଦକତା ୧୧୧ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭାର ଉତ୍ପାଦକତା ୧୦୦ ପ୍ରତିଶତ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଥିଲା।

୩. ଗତବର୍ଷ ମୌସୁମୀ ଅଧିବେଶନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ତିନୋଟିଯାକ ଶୁକ୍ରବାର (୨୫ ଜୁଲାଇ, ୧ ଅଗଷ୍ଟ ଏବଂ ୮ ଅଗଷ୍ଟ) ସଂସଦର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଚାଲିପାରି ନଥିଲା। ସେହିପରି ବଜେଟ୍ ଅଧିବେଶନ ୨୦୨୫ରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଥିଲା। ମୋଟାମୋଟି ଭାବେ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ସଂସଦର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଆଦୌ ଚାଲେନାହିଁ।

୪. ୨୦୨୪ ଶୀତକାଳୀନ ଅଧିବେଶନରେ ୪ଟି ଶୁକ୍ରବାର ଗୃହର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ପରିଚାଳିତ ହେବାର ଥିଲା— ୨୯ ନଭେମ୍ବର, ୬ ଡିସେମ୍ବର, ୧୩ ଡିସେମ୍ବର ଏବଂ ୨୦ ଡିସେମ୍ବର। ଏହି ଚାରୋଟିଯାକ ଦିନ ଗୃହର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା କେବଳ ନାମକୁ ମାତ୍ର ଚାଲିଥିଲା। ଆରମ୍ଭରୁ ହଙ୍ଗାମା ହେବା ପରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ମୁଲତବୀ କରିଦିଆଯାଇଥିଲା।

ଘରୋଇ ବିଲ୍ (Private Member's Bill) ପାଇଁ ଶୁକ୍ରବାର ସଂରକ୍ଷିତ

ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ପ୍ରଶ୍ନକାଳ ଏବଂ ଶୂନ୍ୟକାଳ ବ୍ୟତୀତ ଘରୋଇ ବିଲ୍ (ପ୍ରାଇଭେଟ୍ ମେମ୍ବର୍ସ ବିଲ୍) ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ ରହିଥାଏ। ଅର୍ଥାତ୍ ଏହି ଦିନ ସଂସଦର ଯେକୌଣସି ସଦସ୍ୟ ଜରୁରୀ ମୁଦ୍ଦା ଉପରେ ଘରୋଇ ବିଲ୍ ଆଗତ କରିପାରିବେ। ବିଲ୍କୁ ଯଦି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ, ତେବେ ତାହା ଉପରେ ବିତର୍କ ହୋଇପାରିବ।

ଏହା ବ୍ୟତୀତ ବିଲ୍ ଉପରେ ଭୋଟିଂ ମଧ୍ୟ କରାଯାଇପାରିବ। ୧୯୭୦ ପରଠାରୁ କୌଣସି ବି ଘରୋଇ ବିଲ୍ ପାରିତ ହୋଇପାରି ନାହିଁ। ସଂସଦରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର ୧୪ଟି ଘରୋଇ ବିଲ୍ ପାରିତ ହୋଇପାରିଛି।

ସମ୍ବିଧାନର ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୧୦୭ ଅଧୀନରେ ଯେକୌଣସି ସାଂସଦ ଘରୋଇ ବିଲ୍ ଆଣିପାରିବେ। ଏଥିପାଇଁ ଏକ ମାସ ପୂର୍ବରୁ ସାଂସଦଙ୍କୁ ନୋଟିସ୍ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଲୋକସଭାରେ ବାଚସ୍ପତି ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଏହା ଉପରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତି।

ଶୁକ୍ରବାର ସଂସଦ କାହିଁକି ଚାଲେନାହିଁ?

୧. ଶୁକ୍ରବାର ପରେ ଶନିବାର ଏବଂ ରବିବାର ସଂସଦରେ ଛୁଟି ରହେ। ଛୁଟି ଦିନରେ ଅଧିକାଂଶ ସାଂସଦ ନିଜ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସଂସଦ ନଚାଲିବାର ଏହା ମଧ୍ୟ ଗୋଟିଏ କାରଣ। ଯଦି ହଙ୍ଗାମା ଯୋଗୁଁ ସଂସଦର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ମୁଲତବୀ ହୁଏ, ତେବେ ସାଂସଦମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ନିଜ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯିବାକୁ ସୁଯୋଗ ମିଳିଥାଏ।

୨. ଅନ୍ୟ ଏକ କାରଣ ହେଉଛି ଘରୋଇ ବିଲ୍ ପାଇଁ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥିବା। ଘରୋଇ ବିଲ୍ ସାଧାରଣତଃ ସଂସଦରୁ ପାରିତ ହୋଇପାରେନାହିଁ। ଶେଷ ଥର ପାଇଁ ୧୯୭୦ରେ ପାରିତ ହୋଇଥିଲା, ତେଣୁ ସରକାର ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ଅଧିକ ଆଗ୍ରହ ଦେଖାନ୍ତି ନାହିଁ। ସାଂସଦମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିନ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ଭେଟିବାରେ ସମୟ ବିତାନ୍ତି।

୩. ଯଦିଓ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ମଧ୍ୟ ସଂସଦର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ପରିଚାଳନା କରିବାରେ ସେତିକି ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ, ଯେତିକି ଅନ୍ୟ ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ହୋଇଥାଏ। ସଂସଦ ଚଳାଇବାରେ ଦିନକୁ ପ୍ରାୟ ୯ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥାଏ।