ଦିଲ୍ଲୀର ମାଲଭୀୟ ନଗରସ୍ଥିତ 'ଲେମନ ଗ୍ରୀନ୍' ହୋଟେଲ ଓ ରେସ୍ତୋରାଁରେ ଲାଗିଥିବା ଭୟାବହ ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡରେ ୨୧ ଜଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇସାରିଥିବା ବେଳେ ଏକାଧିକ ଲୋକ ଆହତ ହୋଇଛନ୍ତି। ବୁଧବାର ସକାଳେ ପ୍ରଥମେ ରେସ୍ତୋରାଁର ବେସମେଣ୍ଟରେ ନିଆଁ ଲାଗିଥିଲା, ଯାହା ପରେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେଇ ଉପର ମହଲା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଯାଇଥିଲା। ସେଠାରେ ଥିବା କୋଠରିଗୁଡ଼ିକରେ କିଛି ବିଦେଶୀ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ମଧ୍ୟ ରହିଥିଲେ। ଏହି ଦୁର୍ଘଟଣା ପରେ ବେସମେଣ୍ଟର ସୁରକ୍ଷା ଓ ଏହାର ବିଜ୍ଞାନକୁ ନେଇ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି।

ପ୍ରାୟତଃ ବେସମେଣ୍ଟରେ ଲାଗୁଥିବା ନିଆଁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଜୀବନ ନେଇଥାଏ। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏହାର ସେହି ୫ଟି ବଡ଼ କାରଣ:

୧. ପ୍ରଥମ ଶତ୍ରୁ ଧୂଆଁ ଏବଂ ଝରକାର ଅଭାବ

ବେସମେଣ୍ଟରେ ନିଆଁ ଲାଗିବା ମାତ୍ରେ ଧୂଆଁ ଖୁବ୍ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଉପରକୁ ଉଠିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ତାହା ବାହାରକୁ ବାହାରି ପାରେ ନାହିଁ। ବିଲ୍ଡିଂର ଅନ୍ୟ ମହଲା ତୁଳନାରେ ବେସମେଣ୍ଟର ଛାତ ଟିକେ ନିମ୍ନରେ ଥାଏ ଏବଂ ସେଠାରେ କୌଣସି ଝରକା ନଥାଏ। ବାହାରକୁ ଯିବା ପାଇଁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ସିଡ଼ି ଥାଏ, ଯାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଧୂଆଁରେ ଭରିଯାଏ। ଧୂଆଁ ଏତେ ମାତ୍ରାରେ ଜମିଯାଏ ଯେ ଲୋକଙ୍କୁ ବାହାରକୁ ଯିବାର ରାସ୍ତା ସୁଦ୍ଧା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।

୨. ଅକ୍ସିଜେନ୍ (ଅମ୍ଳଜାନ)ର ଅଭାବ

ବେସମେଣ୍ଟ ଭିତରେ ଥିବା ଅକ୍ସିଜେନ୍ ଅତି ଶୀଘ୍ର ଶେଷ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍ ଗ୍ୟାସର ସ୍ତର ମାରାତ୍ମକ ଭାବେ ବଢ଼ିଯାଏ। କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍ ମାତ୍ର ୨ ରୁ ୩ ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ମଣିଷକୁ ବେହୋସ୍ ବା ଅଚେତ କରିଦିଏ। ବାୟୁ ଚଳାଚଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନଥିବାରୁ ଏବଂ ବାହାରକୁ ଯିବା ରାସ୍ତା ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବା ଯୋଗୁଁ ଲୋକମାନେ ଭିତରେ ହିଁ ଦମ୍ ବା ଶ୍ୱାସରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥାନ୍ତି।

୩. ବାହାରିବା ରାସ୍ତାରେ ହିଁ ନିଆଁ ଓ ଧୂଆଁ

ବିଲ୍ଡିଂର ପ୍ରଥମ କିମ୍ବା ଉପର ମହଲାରେ ନିଆଁ ଲାଗିଲେ ଲୋକମାନେ ଝରକାରୁ ଡେଇଁ କିମ୍ବା ବାଲକୋନିରେ ରସି ବାନ୍ଧି ବାହାରକୁ ଖସିଯିବାର ବିକଳ୍ପ ଥାଏ। କିନ୍ତୁ ବେସମେଣ୍ଟରେ ଏହି ସବୁ ସୁବିଧା ନଥାଏ। 'ନ୍ୟାସନାଲ ବିଲ୍ଡିଂ କୋଡ୍' ଅନୁଯାୟୀ, ବେସମେଣ୍ଟର ସିଡ଼ି ଏଭଳି ହେବା ଦରକାର ଯେପରି ଧୂଆଁ ଉପର ମହଲାର ବାହାରିବା ରାସ୍ତାକୁ ବନ୍ଦ କରିବ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଅଧିକାଂଶ ସ୍ଥାନରେ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ସିଡ଼ି ଥାଏ। ମାଲଭୀୟ ନଗରରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଗୋଟିଏ ରାସ୍ତା ଧୂଆଁରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆବଦ୍ଧ ହୋଇଯାଇଥିଲା।

୪. ଦମକଳ ବାହିନୀ ପାଇଁ ପ୍ରବେଶ କରିବା କଷ୍ଟକର

ସାଧାରଣତଃ କୌଣସି କୋଠାରେ ନିଆଁ ଲାଗିଲେ ଅଗ୍ନିଶମ କର୍ମଚାରୀମାନେ ଉପରୁ ପାଣି ମାଡ଼ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଝରକା ଭାଙ୍ଗି ଭିତରକୁ ପଶନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ବେସମେଣ୍ଟ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାହା ଅସମ୍ଭବ ହୋଇଯାଏ। ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେହି ଗୋଟିଏ ସିଡ଼ି ଦେଇ ଭିତରକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ, ଯାହା ନିଆଁ ଓ ଧୂଆଁରେ ଭରି ରହିଥାଏ। ମାଲଭୀୟ ନଗର ଘଟଣାରେ ସକାଳ ୮:୫୦ ରେ ଖବର ପାଇ ଦମକଳ ବାହିନୀର ୧୦ଟି ଗାଡ଼ି ପହଞ୍ଚି ବେସମେଣ୍ଟରେ ଫସିଥିବା ୩ ଜଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏଥିରେ ବହୁତ ସମୟ ଲାଗିଥିଲା ଏବଂ ଜଣେ ଅଧିକାରୀ ମଧ୍ୟ ଆହତ ଓ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ।

୫. ରେସ୍ତୋରାଁ ସାମଗ୍ରୀ ହିଁ ନିଆଁ ପାଇଁ ଇନ୍ଧନ

ଯଦି ବେସମେଣ୍ଟରେ ରେସ୍ତୋରାଁ ଚାଲିଥାଏ, ତେବେ ତାହା ନିଆଁ ପାଇଁ ବଡ଼ ଇନ୍ଧନ ସାଜିଥାଏ। ସେଠାରେ ଥିବା LPG ଗ୍ୟାସ୍ ସିଲିଣ୍ଡର, କାଠର ଆସବାବପତ୍ର ଓ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ଚେୟାର ଯୋଗୁଁ ନିଆଁ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ବ୍ୟାପିଥାଏ। ଉପର ମହଲାରେ ନିଆଁ ଲାଗିଲେ ବାହାର ପବନ ନିଆଁର ଗତିକୁ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ପ୍ରତିହତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, କିନ୍ତୁ ବେସମେଣ୍ଟ ଭିତରେ ସେହି ସୁବିଧା ମିଳେନାହିଁ। ଫଳରେ ଜୀବନ ଯିବାର ଆଶଙ୍କା ଅନେକ ଗୁଣ ବଢ଼ିଯାଏ।