ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଯମୁନା ନଦୀରେ ବଢ଼ୁଥିବା ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ନେଇ କଡ଼ା ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି କୌଣସି ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ଜିଲ୍ଲାର ଅଧିକାର କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଯମୁନା ଜଳର ଗୁଣବତ୍ତା ଖରାପ ହୁଏ, ତେବେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପ୍ରଶାସନକୁ ଦାୟୀ କରାଯିବ।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଯମୁନା ନଦୀର ସଫେଇ ପାଇଁ କେତେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି କରିଛନ୍ତି। ଜଷ୍ଟିସ୍ ମନୋଜ ମିଶ୍ରା ଏବଂ ଜଷ୍ଟିସ୍ ମନମୋହନଙ୍କ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଟିପ୍ପଣୀ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି, “ଏହି କୋର୍ଟଙ୍କ ମତରେ ଯମୁନା ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟ, କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ କିମ୍ବା ଜିଲ୍ଲା ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଜଳର ଗୁଣବତ୍ତା ଖରାପ ହେଉଛି, ସେଠାକାର ପ୍ରଶାସନକୁ ଏଥିପାଇଁ ଦାୟୀ କରାଯାଇପାରିବ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଜରିମାନା ମଧ୍ୟ ଲଗାଯାଇପାରିବ।”
ଖଣ୍ଡପୀଠ କହିଛନ୍ତି ଯେ ନଦୀ କୂଳରେ ବସିଥିବା ସହର, ନଗର ଏବଂ ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକର ନାଗରିକ ପ୍ରଶାସନରେ ଯେଉଁ ସବୁ ତ୍ରୁଟି ରହିଛି, ତାହା ନଦୀର ଶୋଚନୀୟ ଅବସ୍ଥା ଏବଂ ଯମୁନାରେ ମିଶୁଥିବା ୫୨୦ଟି ନାଳର ଦୂଷିତ ପାଣିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଣାପଡ଼ୁଛି। କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଆଜି ବି ଯମୁନାର ଅବସ୍ଥାରେ କୌଣସି ସୁଧାର ଆସିନାହିଁ ବୋଲି କୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ନଭେମ୍ବର ୪ ତାରିଖର ଆଦେଶରେ ଖଣ୍ଡପୀଠ କହିଥିଲେ ଯେ ନଦୀଟି ଏବେ ପ୍ରାୟ ଏକ ସ୍ୱେରେଜ୍ ନାଳରେ ପରିଣତ ହୋଇଯାଇଛି। ନଦୀକୁ ପ୍ରଦୂଷିତ କରିବା ପାଇଁ ଦାୟୀ ଶିଳ୍ପସଂସ୍ଥା ଏବଂ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ନେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କ’ଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି? ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ସ୍ୱେରେଜ୍ ଏବଂ ଏଫ୍ଲୁଏଣ୍ଟ ଟ୍ରିଟମେଣ୍ଟ ପ୍ଲାଣ୍ଟ (ETP) ଗୁଡ଼ିକରେ ‘ରିଅଲ୍-ଟାଇମ୍ ମନିଟରିଂ ସିଷ୍ଟମ୍’ ଲଗାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଟ୍ରିଟମେଣ୍ଟ ପ୍ଲାଣ୍ଟକୁ ନିଜର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଏବଂ ଛଡ଼ାଯାଉଥିବା ପାଣିର ଗୁଣବତ୍ତା ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ପାଇଁ ‘ସ୍ମାର୍ଟ ମିଟର’ ଲଗାଇବାକୁ ହେବ। କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବୋର୍ଡ (CPCB) ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଳର ଗୁଣବତ୍ତା ତଦାରଖ କରିବ ବୋଲି ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଫ୍ଲଡ୍-ପ୍ଲେନରୁ ଜବରଦଖଲ ହଟାଇବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି କୌଣସି ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ଜିଲ୍ଲା ସୀମାରେ ଯମୁନା ଜଳର ମାନ ଖରାପ ହୁଏ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆର୍ଥିକ ଜରିମାନା ଲଗାଯାଇପାରେ। କୋର୍ଟ ନଦୀ କୂଳ ଏବଂ ବନ୍ୟା ପ୍ଲାବିତ ଅଞ୍ଚଳ (ଫ୍ଲଡ୍-ପ୍ଲେନ୍)ରୁ ବେଆଇନ ଜବରଦଖଲ ହଟାଇବା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି, ତେବେ ଏଥିରେ ଆଇନ ଏବଂ ଥଇଥାନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖାଯିବ।
ଏବେ ୧୩ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୭ରେ ହେବ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶୁଣାଣି ଏକ ବ୍ୟାପକ କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ୧୨୫ଟି ନୂଆ ସ୍ୱେରେଜ୍ ଟ୍ରିଟମେଣ୍ଟ ପ୍ଲାଣ୍ଟ ଏବଂ ୧୨ଟି ନୂଆ କମନ୍ ଏଫ୍ଲୁଏଣ୍ଟ ଟ୍ରିଟମେଣ୍ଟ ପ୍ଲାଣ୍ଟ ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି। ପ୍ରଦୂଷଣ ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟକୁ ଅନଲାଇନ୍ରେ ଲାଇଭ୍ କରି ସ୍ୱଚ୍ଛତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ମାମଲାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶୁଣାଣି ୨୦୨୭ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୧୩ ତାରିଖରେ ହେବ।