ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ଏଥର ମଧ୍ୟ ହିମାଳୟରେ ଏକ ସପ୍ତାହବ୍ୟାପୀ ଏକ ବଡ଼ ସମରାଭ୍ୟାସ (War Exercise) କରିବାକୁ ଯାଉଛି, ଯାହା ପାଇଁ 'ନୋଟମ୍' (NOTAM) ଜାରି କରାଯାଇଛି। ଲଦାଖ କିମ୍ବା ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ ନକରି ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡରେ ପ୍ରକୃତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରେଖା (LAC) ନିକଟରେ ଏହି ଅପରେସନ୍ର ରହିଛି ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ମଧ୍ୟ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ବଡ଼ ସମରାଭ୍ୟାସ କରିବାକୁ ଯାଉଛି। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲଦାଖ ଏବଂ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ସଂଲଗ୍ନ ପ୍ରକୃତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରେଖା (LAC) ଆଖପାଖରେ ଏଭଳି ପ୍ରସ୍ତୁତି କାର୍ଯ୍ୟାତ୍ମକ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ପ୍ରାୟତଃ ନଜରକୁ ଆସିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡରେ ଏଲ୍ଏସି ନିକଟରେ ଏଭଳି ସାମରିକ ଗତିବିଧି ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରଖିଥାଏ।

ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ନଭେମ୍ବର ୧୩ ରୁ ୨୧, ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅର୍ଥାତ୍ ଗୋଟିଏ ସପ୍ତାହ ପାଇଁ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡରେ ବୃହତ୍ ସମରାଭ୍ୟାସ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛି। ଏହାପାଇଁ 'ନୋଟମ୍' (NOTAM) ମଧ୍ୟ ଜାରି କରାଯାଇଛି। ବାୟୁସେନାର ଅଧିକାରୀମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ସମରାଭ୍ୟାସରେ ବାୟୁସେନାର ଫ୍ରଣ୍ଟଲାଇନ୍ ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନଗୁଡ଼ିକ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବେ।

ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡରେ ବାୟୁସେନାର ସମରାଭ୍ୟାସର ମହତ୍ତ୍ୱ କ’ଣ?

ଭାରତ ଏବଂ ଚୀନ୍ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବ ଲଦ୍ଧାଖଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାୟ ୩,୪୮୮ କିଲୋମିଟର ଦୀର୍ଘ ସୀମା ପ୍ରକୃତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରେଖା (LAC) ଅଟେ।

ଏଥିରେ ଲଦାଖ ଏବଂ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶକୁ ନେଇ ଚୀନ୍ ସୈନିକମାନଙ୍କ ଅବାଞ୍ଛିତ ଗତିବିଧି ଯୋଗୁଁ ସମୟ ସମୟରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଥାଏ।

କିନ୍ତୁ, ମଧ୍ୟ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳର (ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡରେ ପ୍ରାୟ ୫୪୫ କିଲୋମିଟର) ଏଲ୍ଏସି ସାଧାରଣତଃ ଶାନ୍ତ ରହିଥାଏ।

ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡରେ ପ୍ରକୃତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରେଖା ନିକଟରେ ଏହି ପ୍ରକାରର ସମରାଭ୍ୟାସର ମହତ୍ତ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ।

ବାସ୍ତବରେ, ଗତ ପ୍ରାୟ ଏକ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସେକ୍ଟର ପରି ସାମରିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି (Military Infrastructure) ରେ ବହୁତ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଛି।

ଫର୍ୱାର୍ଡ ଏୟାରବେସ୍ଗୁଡ଼ିକରେ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ନଜର ରଖିବା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମଧ୍ୟ ଦୃଢ଼ କରାଯାଇଛି।

ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ବାୟୁସେନାର ପ୍ରସ୍ତୁତିକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରକାରର ସମରାଭ୍ୟାସର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ବୁଝାଯାଇପାରେ।

ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଫ୍ରଣ୍ଟଲାଇନ୍ ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ପାଖରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ମୂଳତଃ ପାଞ୍ଚଟି ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍ ଅଛି, ଯାହାକୁ ସେ ପରିଚାଳନା କରିଥାଏ:

1. ସୁଖୋଇ ଏସ୍ୟୁ-୩୦ (Sukhoi Su-30)

2. ରାଫେଲ୍ (Rafale)

3. ତେଜସ୍ ଏଲ୍ସିଏ (Tejas LCA)

4. ମିରାଜ୍ ୨୦୦୦ (Mirage 2000)

5. ମିଗ୍-୨୯ (MiG-29)

ନୋଟମ୍ (NOTAM) କ’ଣ?

ନୋଟମ୍ ହେଉଛି କୌଣସି ଏଭିଏସନ୍ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ (Aviation Authority) ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ସେହି ସରକାରୀ ଆଲର୍ଟ, ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ପାଇଲଟମାନଙ୍କୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିପଦ ବିଷୟରେ ସତକର କରାଯାଇଥାଏ।

ଏହି ସନ୍ଦେଶ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ଜାରି କରାଯାଇଥାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ପାଇଲଟ୍ ଆଗରୁ ଜାଣିପାରିବେ ଯେ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଉଡ଼ାଣ ଭରିବାକୁ ହେବ ନାହିଁ।

ଇଂରାଜୀରେ NOTAM ର ଅର୍ଥ 'ନୋଟିସ୍ ଟୁ ଏୟାର୍ ମିଶନ୍' (Notice to Air Missions) ଅଟେ।

ପୂର୍ବରୁ ନୋଟମ୍ କୁ 'ନୋଟିସ୍ ଟୁ ଏୟାର୍ମେନ୍' (Notice to Airmen) କୁହାଯାଉଥିଲା।

ନୋଟମ୍ କୌଣସି ବାୟୁ ସମରାଭ୍ୟାସ କିମ୍ବା କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର (Missile) ପରୀକ୍ଷଣ ପୂର୍ବରୁ ଜାରି କରାଯାଇଥାଏ।