ଇରାନ ନିଜର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସହିତ ଇସ୍ରାଏଲ-ଆମେରିକାର ଆକ୍ରମଣର କେବଳ ଜବାବ ଦେଉନାହିଁ, ବରଂ ତାର ମିସାଇଲଗୁଡ଼ିକର ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଠିକ୍ ବୋଲି ଦେଖାଯାଉଛି। ସାରା ବିଶ୍ୱର ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଏହାର କାରଣ ଖୋଜୁଛନ୍ତି। ନିଜର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତାଙ୍କୁ ହରାଇବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଇରାନ ଯେଭଳି ଭାବରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ସାଲିସ କରିବାକୁ ମନା କରିଦେଇଛି, ତାହା ସୂଚାଉଛି ଯେ ଇରାନ ପାଖରେ କୌଣସି ନା କୌଣସି 'ଯାଦୁକରୀ' ନେଭିଗେସନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ଆସିଯାଇଛି। ଇରାନ ବାଛି ବାଛି ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ଥିବା ଆମେରିକୀୟ ମିଲିଟାରୀ ବେସ୍‌ ଉପରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଛି। ସବୁଯାକ ଆକ୍ରମଣ ସଠିକ୍ ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କରୁଛି। ମିସାଇଲଗୁଡ଼ିକର ନିଶାନା ଆଦୌ ଭୁଲ ହେଉନାହିଁ।

କିଛି ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଇରାନ ଚୀନ୍ ସହିତ ୨୫ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଏକ ରଣନୈତିକ ଚୁକ୍ତି କରିଥିଲା, ତେଣୁ ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଛି ଯେ ଇରାନ ଏହି ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚୀନ୍‌ର ନେଭିଗେସନ୍ ସିଷ୍ଟମ ବ୍ୟବହାର କରୁଛି। ଏହାର ସତ୍ୟତା କଣ, ତାହା କେବଳ ଚୀନ୍ ଏବଂ ଇରାନ ହିଁ ଜାଣନ୍ତି କାରଣ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଉଭୟ ଦେଶ ଏହି ସତ୍ୟକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିନାହାଁନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ସୂତ୍ରରୁ ଅନେକ ଖବର ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଚୀନ୍ ନେଭିଗେସନ୍ ସିଷ୍ଟମର ବ୍ୟବହାର ନେଇ ଦାବି କରାଯାଇଛି। ଚୀନର ଏହି ବେଇଦୋଉ (BeiDou) ସାଟେଲାଇଟ୍ ନେଭିଗେସନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ଆଜି ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସିଷ୍ଟମ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।

ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଚୀନର ଏହି ସାଟେଲାଇଟ୍ ନେଭିଗେସନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ କେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ? କଣ ଏହାର ସାହାଯ୍ୟରେ ଇରାନୀ ମିସାଇଲଗୁଡ଼ିକ ସଠିକ୍ ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କରୁଛନ୍ତି?

ବେଇଦୋଉ ସିଷ୍ଟମ୍ କଣ?

ବେଇଦୋଉ ହେଉଛି ଚୀନ୍ ଦ୍ୱାରା ବିକଶିତ ଏକ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ନେଭିଗେସନ୍ ସାଟେଲାଇଟ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ (GNSS)। ଯେପରି ଆମେରିକାର ଜିପିଏସ୍ (GPS) କାମ କରେ, ବେଇଦୋଉ ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ସେହିପରି କାମ କରେ। ଚୀନ୍ ଏହାକୁ ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ତାକୁ ଆମେରିକୀୟ ଜିପିଏସ୍ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ନ ପଡ଼େ। ଆଜି ବେଇଦୋଉ ପାଖରେ ୫୦ରୁ ଅଧିକ ସାଟେଲାଇଟ୍‌ର ଏକ ନେଟୱର୍କ ଅଛି, ଯାହା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ କଭର କରେ। ଜିପିଏସ୍ ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ଡଜନ ସାଟେଲାଇଟ୍ ସହିତ ସକ୍ରିୟ ରହିଛି।

ବେଇଦୋଉର ଶକ୍ତି ଏବଂ ସଠିକତା

ଚୀନ୍ ଦାବି କରେ ଯେ ବେଇଦୋଉ ସିଷ୍ଟମ୍ ଆମେରିକୀୟ ଜିପିଏସ୍ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ସଠିକ୍ ହୋଇପାରେ। ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ୫ ରୁ ୧୦ ମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଠିକତା ଦେଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ସାମରିକ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଏହାର ସଠିକତା 'ସେଣ୍ଟିମିଟର' ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇପାରେ। ଏହି ସିଷ୍ଟମ୍ କେବଳ ସ୍ଥାନ (Location) ଜଣାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଛୋଟ ସନ୍ଦେଶ ମଧ୍ୟ ପଠାଯାଇପାରିବ। ଏହି ବିଶେଷତ୍ୱ ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ ନେଭିଗେସନ୍ ସିଷ୍ଟମଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଏବଂ ବିପଜ୍ଜନକ କରିଥାଏ।

ଇରାନ ଏବଂ ଚୀନ୍ ମଧ୍ୟରେ ସାମରିକ ମେଣ୍ଟ

ବିଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଇରାନ ଏବଂ ଚୀନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଗଭୀର ସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ିଉଠିଛି। ଉଭୟ ଦେଶ ୨୫ ବର୍ଷର ଏକ ବଡ଼ ରଣନୈତିକ ଚୁକ୍ତିରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଚୁକ୍ତିନାମାରେ ସାମରିକ ସହଯୋଗ ଏବଂ ଗୁପ୍ତଚର ତଥ୍ୟ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଇରାନ ପାଖରେ ନିଜସ୍ୱ କୌଣସି ବଡ଼ ସାଟେଲାଇଟ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ନାହିଁ। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ନିଜର ମିସାଇଲ୍ ଏବଂ ଡ୍ରୋନଗୁଡ଼ିକୁ ସଠିକ୍ କରିବା ପାଇଁ ସେ କୌଣସି ବାହ୍ୟ ସିଷ୍ଟମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ।

କଣ ଇରାନ ବେଇଦୋଉ ବ୍ୟବହାର କରୁଛି?

ଇରାନର ମିସାଇଲଗୁଡ଼ିକର ମାରକ କ୍ଷମତାରେ ହଠାତ୍ ଆସିଥିବା ସୁଧାର ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ପୂର୍ବରୁ ଇରାନୀ ମିସାଇଲଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟଠାରୁ ବହୁ ଦୂରରେ ପଡ଼ୁଥିଲା। ଏବେ ମିସାଇଲଗୁଡ଼ିକ ସିଧାସଳଖ ସାମରିକ ଘାଟିରେ ପଡ଼ୁଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ ଇରାନ ଏବେ କେବଳ ରୁଷର ଗ୍ଲୋନାସ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ନୁହେଁ। ସେ ଚୀନର ବେଇଦୋଉ ସିଷ୍ଟମର 'ମିଲିଟାରୀ ଗ୍ରେଡ୍ ସିଗନାଲ୍' ବ୍ୟବହାର କରୁଛି। ଚୀନ୍ କେବେବି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ସ୍ୱୀକାର କରିନାହିଁ ଯେ ସେ ଇରାନକୁ ସାମରିକ ନେଭିଗେସନ୍ ଦେଉଛି। ଯଦି ଚୀନ୍ ଇରାନକୁ ବେଇଦୋଉର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କୋଡ୍ ପ୍ରଦାନ କରେ, ତେବେ ଇରାନର ମିସାଇଲଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘାତକ ଏବଂ ସଠିକ୍ ହୋଇଯିବ।

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର ଚିନ୍ତା

ଆମେରିକା ପାଇଁ ଏହା ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ। ଯଦି ଚୀନର ନେଭିଗେସନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ଇରାନକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଛି, ତେବେ ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଆମେରିକୀୟ ଜିପିଏସ୍ ଜାମ୍ କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଇରାନୀ ମିସାଇଲଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ବାଟ ଭୁଲିବେ ନାହିଁ। ଇସ୍ରାଏଲର ଆଇରନ୍ ଡୋମ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ସେତେବେଳେ ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି ଯେତେବେଳେ ମିସାଇଲଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଠିକ୍ ଏବଂ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଆସିଥାଏ। ବେଇଦୋଉ ବ୍ୟବହାର କରିବାର ଅନ୍ୟ ଏକ ଫାଇଦା ହେଉଛି ଆମେରିକା ଏହାକୁ ସହଜରେ ବନ୍ଦ କରିପାରିବ ନାହିଁ। ଜିପିଏସ୍ ଉପରେ ଆମେରିକାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରହିଛି, କିନ୍ତୁ ବେଇଦୋଉ ଉପରେ କେବଳ ଚୀନର କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ରହିଛି।

ଭବିଷ୍ୟତର ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି

ଆଜିର ଯୁଗରେ ଯୁଦ୍ଧ କେବଳ ସ୍ଥଳଭାଗରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ମହାକାଶରୁ ଲଢ଼ାଯାଉଛି। ଯେଉଁ ଦେଶ ପାଖରେ ଭଲ ନେଭିଗେସନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ଅଛି, ତାର ସେନା ସେତିକି ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଚୀନ୍ ନିଜର ବେଇଦୋଉ ସିଷ୍ଟମକୁ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ବିସ୍ତାର କରୁଛି। ପାକିସ୍ତାନ ଭଳି ଦେଶ ପୂର୍ବରୁ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି। ଏବେ ଇରାନର ନାମ ଏହି ତାଲିକାରେ ଯୋଡ଼ି ହେବା ପଶ୍ଚିମ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ବିପଦର ଘଣ୍ଟି।

ଏହିପରି ଭାବରେ କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ ଚୀନର ବେଇଦୋଉ ସିଷ୍ଟମ୍ ଏବେ କେବଳ ଏକ ବୈଷୟିକ ସଫଳତା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ଭୂ-ରଣନୈତିକ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ଇରାନର ମିସାଇଲଗୁଡ଼ିକର ସଠିକତା ଏହି କଥାର ଏକ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି ଯେ ପରଦା ପଛରେ ଚୀନର କୌଶଳ କାମ କରୁଛି। ଯଦି ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜାରି ରହେ, ତେବେ ଆଗାମୀ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ-ପ୍ରାଚ୍ୟର ସାମରିକ ସନ୍ତୁଳନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବଦଳିପାରେ। ଚୀନର ଏହି ମହାକାଶ ଶକ୍ତି ଆମେରିକାର ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପ୍ରଭାବକୁ ସିଧାସଳଖ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଦେଇପାରେ।