IIT ବମ୍ବେର ଏନର୍ଜି ସାଇନ୍ସ ବିଭାଗର ପ୍ରଫେସର ସୂର୍ଯ୍ୟନାରାୟଣ ଦୁଲ୍ଲାଙ୍କୁ ୨୦ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୬ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ନିଲମ୍ବିତ (ସସପେଣ୍ଡ) କରାଯାଇଛି। ଏହି ସସପେନ୍ସନ୍ କ୍ରମାଗତ ତିନି ଦିନର ଛାତ୍ର ଆନ୍ଦୋଳନ ପରେ ହୋଇଛି। ଛାତ୍ରମାନେ ୧୮-ପଏଣ୍ଟ ଚାର୍ଟର ଦାବିପତ୍ର ଦେଇଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଦୁଲ୍ଲାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଦାବି ଥିଲା। IIT ବମ୍ବେର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଶିରୀଷ କେଦାରେ ନିଜେ ଆନ୍ଦୋଳନରତ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଭେଟି ଏହି ଚାର୍ଟରରେ ସାଇନ୍ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ମାମଲାର ଯାଞ୍ଚ ଏବେ ମୁମ୍ବାଇ କ୍ରାଇମ୍ ବ୍ରାଞ୍ଚ କରୁଛି। କିନ୍ତୁ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଦୋଷ କ’ଣ ଏବଂ ପ୍ରକୃତ ବିବାଦ କେଉଁ କଥାକୁ ନେଇ?

୧୮ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ କ’ଣ ହୋଇଥିଲା?

୧୮ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୬ ରେ IIT ବମ୍ବେରେ ଏନର୍ଜି ସାଇନ୍ସ ବିଭାଗର ମିଡ୍-ସେମିଷ୍ଟାର ପରୀକ୍ଷା ଚାଲିଥିଲା। ପ୍ରଫେସର ସୂର୍ଯ୍ୟନାରାୟଣ ଦୁଲ୍ଲା ସେହି ପରୀକ୍ଷାର ନିରୀକ୍ଷକ ଥିଲେ। ପରୀକ୍ଷା ସମୟରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ସେକେଣ୍ଡ ଇୟର (ଦ୍ୱିତୀୟ ବର୍ଷ) ଛାତ୍ର ସାହିଲ୍ ୱାକୋଡେଙ୍କ ପାଖରେ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ଅଛି। IIT ବମ୍ବେର କହିବା କଥା ଯେ, ସାହିଲ୍ ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ରକୁ ChatGPT ରେ ଅପଲୋଡ୍ କରି ଉତ୍ତର ବାହାର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। ଦୁଲ୍ଲା ଏହାକୁ ଶିକ୍ଷାଗତ ଅନିୟମିତତା ଦର୍ଶାଇ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ ଉଚ୍ଚାଧିକାରୀଙ୍କୁ ରିପୋର୍ଟ କରିଦେଲେ।

ପରୀକ୍ଷା ପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର କହିବା କଥା ଯେ ସାହିଲ୍ଙ୍କୁ ଡକାଇ ବୁଝାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଆଶ୍ୱାସନା ଦିଆଯାଇଥିଲା ଯେ ଏହି ଘଟଣାର ତାଙ୍କ କ୍ୟାରିୟର ଉପରେ କୌଣସି ଖରାପ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ। ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛି ଯେ ଛାତ୍ରଙ୍କ ବିରୋଧରେ କୌଣସି ଅନୁଶାସନଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ (Disciplinary Action) ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇ ନଥିଲା। ହେଲେ, ସେହି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସାହିଲ୍ ନିଜ ହଷ୍ଟେଲ୍ କୋଠରୀରେ ମୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ମିଳିଥିଲେ।

ତେବେ ଏଥିରେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଦୋଷ କ’ଣ?

ଏଠାରେ ଦୁଇଟି ଅଲଗା ଅଲଗା କଥା ରହିଛି ଏବଂ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ପୃଥକ ଭାବେ ବୁଝିବା ଜରୁରୀ…

• କଥା-୧: IIT ର ନିୟମ ହିସାବରେ ଦେଖନ୍ତୁ। ପରୀକ୍ଷାରେ ବିନା ଅନୁମତିରେ ମୋବାଇଲ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ନିୟମର ଉଲ୍ଲଂଘନ। ଦୁଲ୍ଲା ତାହାକୁ ଇନ୍ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟର ସିନେଟ୍-ଅନୁମୋଦିତ ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ରିପୋର୍ଟ କଲେ। IIT ବମ୍ବେର ଫ୍ୟାକଲ୍ଟି ଫୋରମ୍ ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବେ ଦୁଲ୍ଲାଙ୍କ ସହ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛି। ଫୋରମ୍ର କହିବା କଥା ଯେ ଦୁଲ୍ଲା କେବଳ ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ତୁଲାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଇନ୍ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟର ପ୍ରୋସିଜିଓର୍ (ପ୍ରକ୍ରିୟା) ଫଲୋ କରିଛନ୍ତି। ଫୋରମ୍ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛି ଯେ ଦୁଲ୍ଲାଙ୍କ ସୁନାମ ନଷ୍ଟ କରିବା ବହୁତ ଦୁଃଖଦାୟକ, ଯେତେବେଳେ କି ସେ କେବଳ ନିଜର ଶିକ୍ଷାଗତ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଛନ୍ତି।

• କଥା-୨: ସାହିଲଙ୍କ ରବୀନ୍ଦ୍ର ୱାକୋଡେଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ। ସେ ପୋଲିସ୍ରେ ଅଭିଯୋଗ ଦାଖଲ କରିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରଫେସର ଦୁଲ୍ଲା ସାହିଲ୍ଙ୍କୁ ତିନି ମାସ ଧରି ଜାତିସୂଚକ ଗାଳିଗୁଲଜ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଧମକାଇଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟା କେସ୍ରେ ଫସାଇ ଦିଆଯିବ। ଏହି ଅଭିଯୋଗ ଆଧାରରେ ପୋଲିସ୍ ଦୁଲ୍ଲାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ପାଇଁ ଉସ୍କାଇବା ଏବଂ SC/ST ଆକ୍ଟ ଅଧୀନରେ FIR ରୁଜୁ କରିଛି।

ତେବେ ସିଧା କଥା ହେଉଛି ଯେ, ଯଦି ବାପାଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ସତ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା କେବଳ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନୁହେଁ, ଅପରାଧ।

ଇନ୍ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟର ସଫେଇ କ’ଣ?

IIT ବମ୍ବେର କହିବା କଥା ଯେ କୌଣସି ବି ଛାତ୍ରଙ୍କ ଜାତି ବିଷୟରେ ତଥ୍ୟ ଫ୍ୟାକଲ୍ଟି କିମ୍ବା ଆଡମିନିଷ୍ଟ୍ରେସନ୍ ପାଖରେ ନଥାଏ। ଡାଇରେକ୍ଟର ଶିରୀଷ କେଦାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ କ୍ୟାମ୍ପସ୍ରେ ଜାତିଗତ ଭେଦଭାବ ନାହିଁ। ଏହି କେସ୍ରେ ତ ଆଦୌ ନୁହେଁ। ଇନ୍ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟର SC/ST ସେଲ୍ ମଧ୍ୟ କହିଛି ଯେ ସାହିଲଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଜାତିଗତ ଭେଦଭାବର କୌଣସି ଅଭିଯୋଗ ସେମାନଙ୍କ ପାଖକୁ କେବେ ଆସିନଥିଲା।

ଅର୍ଥାତ୍ ଏହି ଅଭିଯୋଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସାହିଲଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଉପରେ ତିଷ୍ଟିଛି । ପରିବାର ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ତିନି ମାସ ଧରି ଇନ୍ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟର କୌଣସି ଅଭିଯୋଗ ଦାଖଲ କରିନଥିଲେ।

ପ୍ରଫେସର ଦୁଲ୍ଲା କିଏ?

ଦୁଲ୍ଲା IIT ବମ୍ବେର ଏନର୍ଜି ସାଇନ୍ସ ବିଭାଗରେ ଏକ ଦଶନ୍ଧିରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ପଢ଼ାଉଛନ୍ତି। ସେ ପାୱାର ସିଷ୍ଟମ୍ସ, ସ୍ମାର୍ଟ ଗ୍ରିଡ୍ସ ଏବଂ ରିନିଉଏବଲ୍ ଏନର୍ଜିର ସ୍ପେଶାଲିଷ୍ଟ (ବିଶେଷଜ୍ଞ)। ଦୁଲ୍ଲାଙ୍କୁ ୨୦୨୧ ରେ 'ପ୍ରଫେସର ଏସ୍.ପି. ସୁଖାତ୍ମେ ଏକ୍ସଲେନ୍ସ ଇନ୍ ଟିଚିଂ ଏୱାର୍ଡ' ମଧ୍ୟ ମିଳିସାରିଛି। ସେ IIT ବମ୍ବେର 'ଡିନ୍ ଅଫ୍ ଷ୍ଟୁଡେଣ୍ଟ ଆଫେୟାର୍ସ' ମଧ୍ୟ ରହିସାରିଛନ୍ତି। ଅର୍ଥାତ୍ ସେ କୌଣସି ନୂଆ କିମ୍ବା ଅଜଣା ଫ୍ୟାକଲ୍ଟି ନୁହଁନ୍ତି।

ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷ କେଉଁ କାରଣରୁ?

ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ କହିବା କଥା ଯେ ସାହିଲ୍ଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା ହଲ୍ରୁ ବାହାର କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସସପେନ୍ସନ୍ର ଧମକ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ହେଲେ IIT ବମ୍ବେର କହିବା କଥା ଯେ କୌଣସି ଡିସିପ୍ଲିନାରୀ ଆକ୍ସନ୍ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇ ନଥିଲା। ଛାତ୍ରମାନେ ୧୮-ପଏଣ୍ଟ ଚାର୍ଟରରେ ଦୁଲ୍ଲାଙ୍କ ତୁରନ୍ତ ସସପେନ୍ସନ୍ ଦାବି କରିବା ସହ, ଛାତ୍ର ଆତ୍ମହତ୍ୟା ରୋକିବା ପାଇଁ ଟାସ୍କ ଫୋର୍ସ, ଅନୁଶାସନଗତ ମାମଲାର ନୂଆ ତରିକା ଏବଂ ମେଣ୍ଟାଲ୍ ହେଲ୍ଥ (ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ) ଉପରେ ଫ୍ୟାକଲ୍ଟିଙ୍କ ଟ୍ରେନିଂ ଭଳି ଦାବି ମଧ୍ୟ ରଖିଛନ୍ତି।

ଛାତ୍ରମାନେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି କେସ୍ର ଯାଞ୍ଚ ଏକ ଇଣ୍ଡିପେଣ୍ଡେଣ୍ଟ (ସ୍ୱାଧୀନ) କମିଟି କରୁ। ଏଥିରେ ଷ୍ଟୁଡେଣ୍ଟ ରିପ୍ରେଜେଣ୍ଟେଟିଭ୍ (ଛାତ୍ର ପ୍ରତିନିଧି) ଏବଂ ବାହାର ଏକ୍ସପର୍ଟ ସାମିଲ ରୁହନ୍ତୁ। ଅନ୍ତରୀଣ ରିପୋର୍ଟ ୩୦ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ସୁଦ୍ଧା ଏବଂ ଫାଇନାଲ୍ ରିପୋର୍ଟ ୧୫ ଅକ୍ଟୋବର ସୁଦ୍ଧା ମଗାଯାଇଛି।

ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ, IIT ବମ୍ବେରେ ଏହି ବର୍ଷ ଏହା ତୃତୀୟ ଆତ୍ମହତ୍ୟା। ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୬ ରେ ହଷ୍ଟେଲ୍ ୪ ରେ ଜଣେ ଛାତ୍ରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା, ଜୁଲାଇ ୨୦୨୬ ରେ ଆଉ ଜଣେ ଛାତ୍ର ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏବେ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ସାହିଲ୍। ସାରା ଦେଶର IIT ଗୁଡ଼ିକରେ ୨୦୧୧ ରୁ ୨୦୨୪ ମଧ୍ୟରେ ୧୧୫ ଜଣ ଛାତ୍ର ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରାୟ ୫୦% ପଛୁଆ ବର୍ଗରୁ ଥିଲେ। ଏହି ତଥ୍ୟ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଏହା କେବଳ ଗୋଟିଏ ଘଟଣା ନୁହେଁ, ଏକ ପ୍ୟାଟର୍ଣ୍ଣ।

ତେବେ ଏହି ମାମଲାରେ ଆଗକୁ କ’ଣ ହେବ?

ଦେଖନ୍ତୁ, ଦୁଇଟି ଜିନିଷ ଅଲଗା। ପରୀକ୍ଷାରେ ମୋବାଇଲ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଭୁଲ୍। ଦୁଲ୍ଲା ତାହାକୁ ରିପୋର୍ଟ କଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଥିଲା। ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି ଯେ, କ’ଣ କେବଳ ରିପୋର୍ଟ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଜଣେ ଛାତ୍ରର ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ଉଚିତ୍?

ଯଦି ବାପାଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ସତ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନୁହେଁ, ଅପରାଧ। ଯଦିଏ ଏବେ କ୍ରାଇମ୍ ବ୍ରାଞ୍ଚ ଯାଞ୍ଚ କରୁଛି। FIR ରେ ଦୁଲ୍ଲାଙ୍କ ନାମ ଅଛି, ସସପେନ୍ସନ୍ ହୋଇସାରିଛି, କିନ୍ତୁ ଫ୍ୟାକଲ୍ଟି ଫୋରମ୍ ତାଙ୍କ ସହ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛି। ସତ କ’ଣ, ତାହା ଯାଞ୍ଚ ପରେ ହିଁ ଜଣା ପଡ଼ିବ।

ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ IIT ରେ ଷ୍ଟୁଡେଣ୍ଟସଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ଧାରା ରୋକିବାର ନାଁ ନେଉନାହିଁ। କେବଳ ଜଣେ ପ୍ରଫେସରଙ୍କୁ ସସପେଣ୍ଡ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ୟା ଶେଷ ହେବନାହିଁ। ଏଥିପାଇଁ ଇନ୍ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଭିତରେ ଡିସିପ୍ଲିନାରୀ ସିଷ୍ଟମ୍, ମେଣ୍ଟାଲ୍ ହେଲ୍ଥ ସପୋର୍ଟ ଏବଂ ଜାତିଗତ ଭେଦଭାବର ଅଭିଯୋଗକୁ ଶୁଣୁଥିବା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଠିକ୍ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।