ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ୨୦୨୭ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ବିହାର ମୋଡେଲରେ ଅଧା ମହିଳା ଭୋଟର ନିଜ ଆଡ଼କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଚାଲିଛି। ମହିଳାମାନଙ୍କୁ କିସ୍ତି ଆକାରରେ ୫୦ ହଜାର ଟଙ୍କା ମିଳିପାରେ। ଏଥିପାଇଁ ଯୋଗୀ ସରକାର ଏକ ମେଗା ପ୍ଲାନ୍ ଆଣିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।

ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ମହିଳା ଭୋଟରଙ୍କୁ ନେଇ ରାଜନୀତି ଉଷ୍ଣ ହୋଇଛି। ସରକାର ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏପରି ଏକ ଯୋଜନା ଉପରେ ମନ୍ଥନ କରୁଛନ୍ତି, ଯାହା ଲାଗୁ ହେଲେ ରାଜ୍ୟର କୋଟି କୋଟି ମହିଳା ଭୋଟରଙ୍କ ଉପରେ ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ। ଆଲୋଚନା ହେଉଛି ଯେ, ବିହାର ଢାଞ୍ଚାରେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱରୋଜଗାର ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଦିଆଯାଇପାରେ। ପ୍ରସ୍ତାବିତ ମୋଡେଲରେ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ ୫୦ ହଜାର ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସହାୟତା ଦେବାକୁ ବିଚାର କରାଯାଉଛି।

ଏହି ଟଙ୍କା ଏକାଥରକେ ନଦେଇ ତିନିରୁ ଚାରୋଟି କିସ୍ତିରେ ଦିଆଯିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, ଏହି ଯୋଜନାକୁ ନେଇ ଯୋଗୀ ସରକାରଙ୍କ ସହ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ମଧ୍ୟ ନିଜ ସ୍ତରରେ ସର୍ଭେ କରାଉଛି। କୁହାଯାଉଛି ଯେ, ଏହାର ଦାୟିତ୍ୱ ଯୋଗୀ ସରକାରଙ୍କ ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ବିଜେପିର ରାଜ୍ୟ ସଭାପତି ମଧ୍ୟ ରହିସାରିଛନ୍ତି। ସରକାର ଓ ସଂଗଠନର ନଜର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବର୍ଗର ମହିଳାଙ୍କ ଉପରେ ରହିଛି।

୨୦୨୭ ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ୟୁପିରେ ‘ମହିଳା କାର୍ଡ’ ପ୍ରସ୍ତୁତି

ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ଆସନ୍ତା ବର୍ଷ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଧୀରେ ଧୀରେ ତୀବ୍ର ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ସରକାରଙ୍କ ଆଗରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ କେବଳ କ୍ଷମତାକୁ ଫେରିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ବଡ଼ ବିଜୟ ହାସଲ କରିବା। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବିଭିନ୍ନ ସାମାଜିକ ବର୍ଗ ଓ ଭୋଟ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ସାଧିବା ପାଇଁ ରଣନୀତି ଉପରେ କାମ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଗଲାଣି। ଏହି କ୍ରମରେ ମହିଳା ଭୋଟରଙ୍କ ଉପରେ ବିଶେଷ ଫୋକସ୍ କରାଯାଉଛି। ୟୁପିରେ ୫ କୋଟି ୬୭ ଲକ୍ଷ ମହିଳା ଭୋଟର ଅଛନ୍ତି, ଯାହା ମୋଟ ଭୋଟରଙ୍କ ପ୍ରାୟ ୫୦ ପ୍ରତିଶତ।

ଯଦି ଏପରି କୌଣସି ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ମହିଳାଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ତାହାର ପ୍ରଭାବ କେବଳ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ରହେନାହିଁ, ବରଂ ପରିବାରର ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ। ଏହି କାରଣରୁ ମହିଳା କଲ୍ୟାଣ, ସ୍ୱରୋଜଗାର ଓ ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱାବଲମ୍ବନକୁ ଯୋଡ଼ି ଏକ ବଡ଼ ଯୋଜନା ଉପରେ ବିଚାର କରାଯାଉଛି। ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱରୋଜଗାର ଆରମ୍ଭ କରିବା କିମ୍ବା ତାହାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଦିଆଯାଇପାରେ।

କିସ୍ତିରେ ମିଳିବ ୫୦ ହଜାର! ତିଆରି ହେଉଛି ‘ମାଷ୍ଟରଷ୍ଟ୍ରୋକ୍’

ଆର୍ଥିକ ସହାୟତାର ଏହି ପରିମାଣ ମୋଟ ୫୦ ହଜାର ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇପାରେ। ସମ୍ଭାବ୍ୟ ମୋଡେଲ ଅନୁଯାୟୀ, ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଥମ କିସ୍ତି ଭାବେ ପ୍ରାୟ ୨୦ ହଜାର ଟଙ୍କା ଦିଆଯାଇପାରେ। ଏହା ପରେ ଯଦି ବିଜେପି ସରକାର ପୁଣି ଗଠନ ହୁଏ, ତେବେ ବାକି ଟଙ୍କା ତିନୋଟି କିସ୍ତିରେ ଦିଆଯାଇପାରେ। 

୫୦ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ମହିଳାଙ୍କୁ ଏହି ଯୋଜନା ପରିସରଭୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇପାରେ। ସରକାର ଯେଉଁ ଯୋଜନା ଉପରେ ବିଚାର କରୁଛନ୍ତି, ସେଥିରେ ଆର୍ଥିକ ଅନାଟନ ଭୋଗୁଥିବା ବର୍ଗର ମହିଳାଙ୍କୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଯିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଏହା ଅଧୀନରେ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି ଓ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ପରିବାରର ମହିଳାଙ୍କ ସହ ବିପିଏଲ୍ ପରିବାର, ନିରାଶ୍ରୟା ଓ ବିଧବା ମହିଳାଙ୍କୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଯାଇପାରେ।

ଏହି ଯୋଜନାର ଲାଭ ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ମାନକ ପରିବାରର ବାର୍ଷିକ ଆୟ ସହ ଯୋଡ଼ା ଯାଇପାରେ। ଏଥିରେ ଯେଉଁ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକର ବାର୍ଷିକ ଆୟ ୧୨ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ ନୁହେଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ସାମିଲ କରାଯାଇପାରେ। ତେବେ ସରକାରଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ପ୍ରସ୍ତାବ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଆସିବା ପରେ ହିଁ ଯୋଗ୍ୟତା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ।

ସର୍ଭେରୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବ ଅସଲି ତଥ୍ୟ

ଯୋଜନାକୁ ନେଇ ସରକାର ଓ ସଂଗଠନ ପକ୍ଷରୁ ସର୍ଭେ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲିଥିବା କୁହାଯାଉଛି। ଏହି ସର୍ଭେ ମାଧ୍ୟମରେ ରାଜ୍ୟରେ କେତେ ଜଣ ମହିଳା ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱରୋଜଗାର ସହ ଯୋଡ଼ିହୋଇଛନ୍ତି, କେତେ ଜଣ ସ୍ୱୟଂ ସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ କେତେ ଜଣଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଦେଇ ରୋଜଗାର ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇପାରିବ, ତାହା ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଉଛି। ଏହି ଯୋଜନାର ତଦାରଖ ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଦାୟିତ୍ୱ କ୍ୟାବିନେଟର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଲୋଚନା ହେଉଛି।

ଅର୍ଥାତ୍ ଏହା କେବଳ ରାଜନୈତିକ ଘୋଷଣାରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ସରକାର ଏଥିପାଇଁ ମହିଳା ସ୍ୱୟଂ ସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀ ଏବଂ ଗ୍ରାମୀଣ ଆଜୀବିକା ମିଶନର ନେଟୱାର୍କକୁ ଆଧାର କରିବାକୁ ବିଚାର କରୁଛନ୍ତି। ଏହିଠାରେ ହିଁ ବିହାରର 'ଜୀବିକା ଦିଦି' ମୋଡେଲ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପଡ଼ୁଛି।

ୟୁପିରେ ପୂର୍ବରୁ ରହିଛି ବଡ଼ ନେଟୱାର୍କ

ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ କରିବା ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରାମୀଣ ଆଜୀବିକା ମିଶନ ଚାଲୁରହିଛି। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଧୀନରେ ମହିଳା ସ୍ୱୟଂ ସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀ ଗଠନ କରାଯାଏ। ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରାୟ ୧୦ ଜଣ ମହିଳାଙ୍କୁ ନେଇ ଗୋଟିଏ ଗୋଷ୍ଠୀ ଗଠନ କରାଯାଇ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱରୋଜଗାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଏ।

ପ୍ରାପ୍ତ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ପ୍ରାୟ ୮ ଲକ୍ଷ ୯୯ ହଜାର ୩୯୮ ପରିବାରର ୯୮ ଲକ୍ଷ ୭୬ ହଜାର ୩୮୯ ଜଣ ମହିଳା ସ୍ୱରୋଜଗାର ଗୋଷ୍ଠୀ ସହ ଯୋଡ଼ିହୋଇଛନ୍ତି। ଅର୍ଥାତ୍ ସରକାରଙ୍କ ପାଖରେ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରାୟ ଏକ କୋଟି ମହିଳାଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ନେଟୱାର୍କ ମହଜୁଦ ଅଛି। ଯଦି ନୂଆ ଯୋଜନାକୁ ଏହି ନେଟୱାର୍କ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଏ, ତେବେ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ସରକାରଙ୍କ ପାଇଁ ସହଜ ହେବ।

ବିହାର ମୋଡେଲ୍ କାହିଁକି ଚର୍ଚ୍ଚାରେ?

ବିହାର ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ 'ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମହିଳା ରୋଜଗାର ଯୋଜନା' ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଥିଲା। ଏହି ଯୋଜନାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବାରର ଅନ୍ତତଃ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ ସ୍ୱରୋଜଗାର ସହ ଯୋଡ଼ିବା। ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ମହିଳାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ୧୦ ହଜାର ଟଙ୍କାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସହାୟତା ପଠାଯାଇଥିଲା। ଏହା ପରେ କାମର ଆକଳନ ଆଧାରରେ ଆଗକୁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଦେବାର ପ୍ରାବଧାନ ରଖାଯାଇଥିଲା।

ବିହାର ନିର୍ବାଚନରେ ମହିଳା ଭୋଟରମାନେ ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ବିଜେପି ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ମେଣ୍ଟକୁ ବମ୍ପର ବିଜୟ ମିଳିଥିଲା। ଏବେ ଏହି ମୋଡେଲକୁ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ଆପଣାଯାଇପାରେ। ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶର 'ଲାଡ୍ଲି ବହନା ଯୋଜନା', ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ହରିୟାଣାରେ ମଧ୍ୟ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଯୋଜନା ରହିଛି। ତେବେ ସେହି ସବୁ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରତିମାସରେ ଟଙ୍କା ଦିଆଯାଉଥିବା ବେଳେ ୟୁପିରେ ବିହାର ଢାଞ୍ଚାରେ ମହିଳାଙ୍କୁ କେବଳ ଟଙ୍କା ନଦେଇ, କିଛି ରୋଜଗାର ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାକୁ ବିଚାର କରାଯାଉଛି।

୨୦ ହଜାରର ପ୍ରଥମ କିସ୍ତି କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?

ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଥମ କିସ୍ତି ଭାବେ ମିଳିବାକୁ ଥିବା ୨୦ ହଜାର ଟଙ୍କା ବେଶ୍ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଯଦି ଯୋଜନା ଲାଗୁ ହୁଏ, ତେବେ ସରକାର ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଦେବା ସହ ଭବିଷ୍ୟତର ରୋଜଗାର ସହ ଯୋଡ଼ିବାର ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇପାରିବେ।

ବିଜେପି ପାଇଁ ମହିଳା ଭୋଟ୍ କାହିଁକି ଜରୁରୀ?

୨୦୨୪ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ବିଜେପିକୁ ବଡ଼ ଝଟ୍କା ଲାଗିଥିଲା ଏବଂ ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି ରାଜ୍ୟର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦଳ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଥିଲା। ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି 'ପିଡିଏ' (ପଛୁଆ, ଦଳିତ ଓ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ) ସମୀକରଣକୁ ନିର୍ବାଚନୀ ମୁଦ୍ଦା କରିଥିଲା। ଏବେ ୨୦୨୭ ପାଇଁ ବିଜେପି ଆଗରେ ଏହି ସମୀକରଣର ଜବାବ ଖୋଜିବା ଆହ୍ୱାନ ପାଲଟିଛି। ତେଣୁ ବିଜେପି ରଣନୀତିକାରଙ୍କ ନଜର ମହିଳା ଭୋଟରଙ୍କ ଉପରେ ରହିଛି।

ଜାତି, ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଓ ପରିବାରର ସୀମା ବାହାରକୁ ଯାଇ ମହିଳାମାନେ ଅନେକ ସମୟରେ ଅଲଗା ରାଜନୈତିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତି। ଯଦି ପରିବାରର ମହିଳାଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ଆର୍ଥିକ ଲାଭ ମିଳେ, ତେବେ ପୂରା ପରିବାରର ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଥାଏ। ତେଣୁ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ ନିଜ ଆଡ଼କୁ ଆଣିବା ଅର୍ଥ ପୂରା ପରିବାର ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା।

ଏତେ ଟଙ୍କା ଆସିବ କେଉଁଠୁ?

ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଯଦି ଏକ କୋଟି ମହିଳାଙ୍କୁ ଏହି ଯୋଜନାରେ ଯୋଡ଼ାଯାଏ, ତେବେ ସରକାରଙ୍କୁ ପ୍ରାୟ ୫୦ ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ବଜେଟର ଆକାର ପ୍ରାୟ ୯ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ଏବଂ ରାଜକୋଷୀୟ ଘାଟା ଏକ ଲକ୍ଷ କୋଟିରୁ ଅଧିକ। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଏହି ଯୋଜନା ପାଇଁ ଟଙ୍କା କେଉଁଠୁ ଆସିବ, ସେ ନେଇ ସରକାର ଓ ବିଜେପି ଉପାୟ ଖୋଜୁଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଯୋଜନା ଉପରେ ଆଲୋଚନା ଓ ମନ୍ଥନ ଜାରି ରହିଛି।