କ୍ୟାଶ୍ କାଣ୍ଡରେ ପୂର୍ବତନ ଜଷ୍ଟିସ୍ ୟଶୱନ୍ତ ବର୍ମାଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ଅଭିଯୋଗ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି। ରିପୋର୍ଟ ଲୋକସଭା ବାଚସ୍ପତିଙ୍କୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଇଛି। କ'ଣ ୟଶୱନ୍ତ ବର୍ମାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅପରାଧିକ ମାମଲା ରୁଜୁ ହେବ? କ'ଣ ତାଙ୍କୁ ଜେଲ୍ ହେବ? କଣ କହୁଛନ୍ତି ବିଶେଷଜ୍ଞ । 

ପୂର୍ବତନ ଜଷ୍ଟିସ୍ ୟଶୱନ୍ତ ବର୍ମାଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ କ୍ୟାଶ୍ ଘଟଣାରେ ତଦନ୍ତ କମିଟି ଅଭିଯୋଗକୁ ପ୍ରମାଣିତ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ଜଷ୍ଟିସ୍ ଅରବିନ୍ଦ କୁମାରଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଗଠିତ କମିଟି ନିଜର ରିପୋର୍ଟ ଲୋକସଭା ବାଚସ୍ପତି ଓମ୍ ବିର୍ଲାଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ରିପୋର୍ଟ ପରେ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି। କ'ଣ ୟଶୱନ୍ତ ବର୍ମାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅପରାଧିକ ମାମଲା ରୁଜୁ ହେବ? କ'ଣ ତାଙ୍କୁ ଜେଲ୍ ହେବ? ପ୍ରଶ୍ନ ଏହା ମଧ୍ୟ ଉଠୁଛି ଯେ, ଜଷ୍ଟିସ୍ ବର୍ମାଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ପରେ ବି ଏହି ତଦନ୍ତ କାହିଁକି ଜାରି ରହିଲା? ଏବେ ଭାରତୀୟ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଆଗକୁ କେଉଁ କେଉଁ ଆଇନଗତ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରିବ?

ଏହି ମାମଲାକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଏହା ଜାଣିବା ଜରୁରୀ ଯେ, ତଦନ୍ତ କମିଟିର ରିପୋର୍ଟ ଏବଂ କୌଣସି ଅଦାଲତର ଅପରାଧିକ ରାୟ—ଏହି ଦୁଇଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ କଥା।

ତଦନ୍ତ କମିଟି ରିପୋର୍ଟର ଅର୍ଥ କ’ଣ?

ତଦନ୍ତ କମିଟି ଅଭିଯୋଗକୁ ପ୍ରମାଣିତ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହାର ସିଧାସଳଖ ଅର୍ଥ ଏହା ନୁହେଁ ଯେ, ପୂର୍ବତନ ଜଷ୍ଟିସ୍ଙ୍କୁ କୌଣସି ଅପରାଧିକ ମାମଲାରେ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରାଯାଇଛି। ମହାଭିଯୋଗ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତଦନ୍ତ କମିଟିର କାମ ହେଉଛି କୌଣସି ବିଚାରପତିଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅଣାଯାଇଥିବା ଅଭିଯୋଗରେ ଯଥେଷ୍ଟ ତଥ୍ୟ ଓ ପ୍ରମାଣ ଅଛି କି ନାହିଁ ତାହା ଦେଖିବା। କମିଟି ଏହା ସ୍ଥିର କରେ ଯେ, କଥିତ ଆଚରଣ ପ୍ରମାଣିତ ଦୁରାଚାର (Misconduct) ଶ୍ରେଣୀରେ ଆସୁଛି କି ନାହିଁ? କମିଟିର ରିପୋର୍ଟ ସାମ୍ବିଧାନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ କମିଟି ରିପୋର୍ଟ ଆଧାରରେ କାହାକୁ ଜେଲ୍ ପଠାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଜରିମାନା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।

ଜେଲ୍, ଜରିମାନା କିମ୍ବା କୌଣସି ଅପରାଧିକ ଦଣ୍ଡର ନିଷ୍ପତ୍ତି କେବଳ ସକ୍ଷମ ଅଦାଲତ ହିଁ ନେଇପାରିବେ। ଏଥିପାଇଁ ପୃଥକ୍ ଅପରାଧିକ ତଦନ୍ତ ଓ ମାମଲାର ଶୁଣାଣି ଜରୁରୀ। ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟର ଆଇନଜୀବୀ ବିନୀତ ଜିନ୍ଦଲଙ୍କ କହିବାନୁଯାୟୀ, ଏହି ମାମଲାରେ ଲୋକସଭା ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଆଗାମୀ ଦିଗ ସ୍ଥିର କରିବ। ଯଦି ସେ ସରକାରଙ୍କୁ ଆଗାମୀ ତଦନ୍ତ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଏକାଧିକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଏଜେନ୍ସି ଏହି ମାମଲାର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ତଦନ୍ତ କରିପାରିବେ।

ବିଚାରପତିଙ୍କୁ ହଟାଇବାର ଆଇନ କ’ଣ କହେ?

ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନରେ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ ଓ ହାଇକୋର୍ଟର ବିଚାରପତିମାନଙ୍କୁ ହଟାଇବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରକ୍ରିୟା ରହିଛି। ଜଣେ ବିଚାରପତିଙ୍କୁ କେବଳ ଦୁଇଟି ଆଧାରରେ ହଟାଯାଇପାରିବ—ପ୍ରମାଣିତ ଦୁରାଚାର କିମ୍ବା ଅକ୍ଷମତା (କିମ୍ବା ଉଭୟ)। ହାଇକୋର୍ଟ ବିଚାରପତିଙ୍କୁ ହଟାଇବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୨୧୭ ଅନୁଯାୟୀ ଚାଲିଥାଏ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ ବିଚାରପତିଙ୍କୁ ହଟାଇବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହ ସମାନ। ସଂସଦର କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଗୃହରେ ହଟାଇବାର ସଂକଳ୍ପ ଆଗତ କରାଯାଏ। ଯଦି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଆବଶ୍ୟକ ସମର୍ଥନ ମିଳେ, ତେବେ ତଦନ୍ତ କମିଟି ଗଠନ କରାଯାଏ। କମିଟି ଅଭିଯୋଗର ତଦନ୍ତ କରି ରିପୋର୍ଟ ଦିଏ। ଯଦି କମିଟି ଅଭିଯୋଗକୁ ପ୍ରମାଣିତ ମାନେ, ତେବେ ପ୍ରସ୍ତାବ ସଂସଦରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିପାରିବ।

ମହାଭିଯୋଗରେ କି ପ୍ରକାର ଦଣ୍ଡ ମିଳେ?

ମହାଭିଯୋଗର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅପରାଧିକ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ନୁହେଁ। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ବିଚାରପତିଙ୍କୁ ପଦରୁ ହଟାଇବା। ଯଦି ସଂସଦର ଉଭୟ ଗୃହ ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବହୁମତରେ ପ୍ରସ୍ତାବ ପାରିତ କରନ୍ତି, ତେବେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବିଚାରପତିଙ୍କୁ ପଦରୁ ହଟାଇବାର ଆଦେଶ ଜାରି କରିପାରିବେ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ମୁଖ୍ୟ ପରିଣାମ ହେଉଛି, ସମ୍ପୃକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଆଉ ବିଚାରପତି ପଦରେ ରହିବେ ନାହିଁ। ମହାଭିଯୋଗରେ ସାଧାରଣତଃ ଜେଲ୍, ଜରିମାନା କିମ୍ବା ସମ୍ପତ୍ତି ବାଜ୍ୟାପ୍ତ ଭଳି ସଜା ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ତଦନ୍ତ କମିଟିର ପ୍ରତିକୂଳ ରିପୋର୍ଟ ପରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱତଃପ୍ରବୃତ୍ତ ଭାବେ ଜେଲ୍ ସଜା ହୋଇନଥାଏ।

ଇସ୍ତଫା ପରେ କ’ଣ ମହାଭିଯୋଗ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ?

ସାଧାରଣ ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ବିଚାରପତି ଇସ୍ତଫା ଦେଇସାରିଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ପଦରୁ ହଟାଇବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହେନାହିଁ। କାରଣ ମହାଭିଯୋଗର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହିଁ ପଦରୁ ହଟାଇବା। ଏହି କାରଣରୁ ଇସ୍ତଫା ପରେ ମହାଭିଯୋଗ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ବ୍ୟାବହାରିକ ଗୁରୁତ୍ୱ କମିପାରେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାମଲା ସମାନ ନୁହେଁ। ଅନେକ ସମୟରେ ତଦନ୍ତ କମିଟି ପୂର୍ବରୁ ଗଠିତ ହୋଇସାରିଥାଏ, ତଦନ୍ତ ଆରମ୍ଭ ହୋଇସାରିଥାଏ, ସାକ୍ଷୀଙ୍କ ବକ୍ତବ୍ୟ ନିଆସରିଥାଏ ଏବଂ ଦସ୍ତାବିଜ୍ ଜମା ହୋଇସାରିଥାଏ। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ତଦନ୍ତକୁ ମଝିରେ ଅଟକାଇବା ଜରୁରୀ ମନେକରାଯାଏ ନାହିଁ। ଏହି ମାମଲାରେ ମଧ୍ୟ ତଦନ୍ତ ଜାରି ରହିବା ପଛରେ ଜବାବଦିହିତାର ପ୍ରଶ୍ନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରେ।

ଇସ୍ତଫା ପରେ ବି ତଦନ୍ତ କାହିଁକି ଜାରି ରହିଲା?

ଜଷ୍ଟିସ୍ ୟଶୱନ୍ତ ବର୍ମା ମାମଲାରେ ତଦନ୍ତ ଜାରି ରହିବା ପଛରେ କେତେକ କାରଣ ଥାଇପାରେ। ପ୍ରଥମ କାରଣ ହେଉଛି, ଗମ୍ଭୀର ଅଭିଯୋଗ ଉପରେ ସରକାରୀ ନିଷ୍କର୍ଷ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ଜରୁରୀ ମନେକରାଗଲା। କେବଳ ଇସ୍ତଫା ଦେବା ଦ୍ୱାରା ଅଭିଯୋଗର ସତ୍ୟତା କିମ୍ବା ଅସତ୍ୟତା ସ୍ଥିର ହୋଇନଥାଏ। ଦ୍ୱିତୀୟ କାରଣ ସାମ୍ବିଧାନିକ ରେକର୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ହୋଇପାରେ। ତଦନ୍ତ ରିପୋର୍ଟରୁ ଏହା ମଧ୍ୟ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ଅଭିଯୋଗର ତଦନ୍ତ ହେଲା ଏବଂ କମିଟି କ’ଣ ନିଷ୍କର୍ଷ କାଢ଼ିଲେ? ତୃତୀୟ କାରଣ ହେଉଛି ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ସଂସ୍ଥାଗତ ଜବାବଦିହିତା। ଯଦି ଗମ୍ଭୀର ଅଭିଯୋଗ ଥିବା କୌଣସି ମାମଲା ଇସ୍ତଫା କାରଣରୁ ବିନା ନିଷ୍କର୍ଷରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ବାର୍ତ୍ତା ଯାଇପାରେ ଯେ ପଦ ଛାଡ଼ି ତଦନ୍ତରୁ ବଞ୍ଚିହେବ। ଚତୁର୍ଥ କାରଣ ହୋଇପାରେ ଯେ ତଦନ୍ତରେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିବା ତଥ୍ୟ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଇନଗତ ଏଜେନ୍ସି ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ହୋଇପାରେ। ତେବେ, ଏପରି ରିପୋର୍ଟ ନିଜେ ଅପରାଧିକ ମାମଲାର ବିକଳ୍ପ ସାଜିନଥାଏ।

କ’ଣ ପୂର୍ବତନ ଜଷ୍ଟିସ୍ଙ୍କୁ ଜେଲ୍ ହୋଇପାରେ?

ଜେଲ୍ର ସମ୍ଭାବନା ସେତେବେଳେ ହିଁ ସୃଷ୍ଟି ହେବ ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଅପରାଧିକ ଆଇନ ଅଧୀନରେ ଆଲଗା ମାମଲା ରୁଜୁ ହେବ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଯଦି ସକ୍ଷମ ଏଜେନ୍ସିକୁ ଲାଞ୍ଚ, ଦୁର୍ନୀତି, ଅବୈଧ ସମ୍ପତ୍ତି, ଆୟର ଜ୍ଞାତ ଉତ୍ସରୁ ଅଧିକ ସମ୍ପତ୍ତି, ଅର୍ଥର ଉତ୍ସ ଲୁଚାଇବା, ପ୍ରମାଣ ନଷ୍ଟ କରିବା କିମ୍ବା ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ଭଳି ଅପରାଧର ଯଥେଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣ ମିଳେ, ତେବେ ଏଫ୍ଆଇଆର୍ ରୁଜୁ ହୋଇପାରେ। ଏହା ପରେ ଏଜେନ୍ସି କିମ୍ବା ଏଜେନ୍ସିଗୁଡ଼ିକ ତଦନ୍ତ କରିବେ।

ଚାର୍ଜସିଟ୍ ମଧ୍ୟ ଦାଖଲ ହୋଇପାରେ। ତା’ପରେ ଅଦାଲତରେ ମାମଲାର ଶୁଣାଣି ଚାଲିବ। ଅଭିଯୋଗକାରୀ ପକ୍ଷକୁ ଅଭିଯୋଗ ପ୍ରମାଣିତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଅଭିଯୁକ୍ତଙ୍କୁ ନିଜ ପକ୍ଷ ରଖିବାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧିକାର ମିଳିବ। ଅଦାଲତ ପ୍ରମାଣ ଆଧାରରେ ରାୟ ଦେବେ। ଦୋଷ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ ହିଁ ଜେଲ୍, ଜରିମାନା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଇପାରିବ। ବର୍ତ୍ତମାନ କେବଳ ତଦନ୍ତ କମିଟିର ନିଷ୍କର୍ଷ ଆଧାରରେ କେତେ ବର୍ଷର ଜେଲ୍ ହେବ କିମ୍ବା କେତେ ଜରିମାନା ଲାଗିବ, ତାହା କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।

କିଏ ଦେଇପାରିବେ ଦଣ୍ଡ?

ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସଂସ୍ଥା ଦାୟୀ। ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଯେ ଏହି ମାମଲାରେ ଆଗକୁ କ’ଣ ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁଛି।

ସଂସଦ ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଭୂମିକା: ଯଦି ବ୍ୟକ୍ତିଜଣକ ଏବେ ବି ବିଚାରପତି ପଦରେ ଥାଆନ୍ତେ, ତେବେ ସଂସଦ ମହାଭିଯୋଗ ପ୍ରସ୍ତାବ ଉପରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥାଆନ୍ତେ। ଉଭୟ ଗୃହରୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବହୁମତ ମିଳିବା ପରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ହଟାଇବାର ଆଦେଶ ଜାରି କରିପାରିଥାଆନ୍ତେ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଇସ୍ତଫା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇସାରିଛି, ତେବେ ପଦରୁ ହଟାଇବା ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିବାଦୀୟ କିମ୍ବା ବ୍ୟାବହାରିକ ଭାବେ ଶେଷ ହୋଇଛି ବୋଲି ଧରାଯାଇପାରେ।

ପୋଲିସ କିମ୍ବା ତଦନ୍ତ ଏଜେନ୍ସିର ଭୂମିକା: ଯଦି କୌଣସି ଅପରାଧର ସଙ୍କେତ ମିଳେ, ତେବେ ପୋଲିସ, ଦୁର୍ନୀତି ନିବାରଣ ଏଜେନ୍ସି, ଆୟକର ବିଭାଗ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ସକ୍ଷମ ଏଜେନ୍ସି ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ତଦନ୍ତ କରିପାରିବେ। କେଉଁ ଏଜେନ୍ସି ତଦନ୍ତ କରିବ, ତାହା ଅଭିଯୋଗର ପ୍ରକୃତି ଓ ଉପଲବ୍ଧ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ। ଲୋକସଭା ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏହି ମାମଲାରେ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିପାରେ। ଯଦି ସେ ସରକାରଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତି ଯେ ଏହି ମାମଲାର ତଦନ୍ତ ସିବିଆଇ (CBI), ଇଡି (ED) କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଏଜେନ୍ସି ଦ୍ୱାରା କରାଯାଉ, ତେବେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ସେହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଳନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ନଗଦ ଟଙ୍କା ମିଳିଲେ କେଉଁ ଆଇନ ଅଧୀନରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ହୋଇପାରେ?

ବିପୁଳ ପରିମାଣର ନଗଦ ଟଙ୍କା ମିଳିବା କେବଳ ଗୋଟିଏ ଅପରାଧ ପ୍ରମାଣିତ କରେନାହିଁ। ଏହି ମାମଲାରେ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣର ନଗଦ ଟଙ୍କା ମିଳିଥିଲା ଏବଂ ଜଳି ମଧ୍ୟ ଯାଇଥିଲା। ତଦନ୍ତରେ ଏହା ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଯେ ନଗଦ ଟଙ୍କା କାହାର ଥିଲା, କେଉଁଠାରୁ ଆସିଥିଲା, ତାହାର ବ୍ୟବହାର କେଉଁଥିପାଇଁ ହେବାର ଥିଲା ଏବଂ ତାହାର ବୈଧ ହିସାବ ଅଛି କି ନାହିଁ? ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆଇନ ଲାଗୁ ହୋଇପାରେ। ଯଦି ଲାଞ୍ଚ କିମ୍ବା ଦୁର୍ନୀତିର ମାମଲା ହୁଏ, ତେବେ ଦୁର୍ନୀତି ନିବାରଣ ଆଇନ ଅଧୀନରେ ତଦନ୍ତ ହୋଇପାରେ। ଯଦି ଆୟରୁ ଅଧିକ ସମ୍ପତ୍ତି କିମ୍ବା ଅଘୋଷିତ ଅର୍ଥର ମାମଲା ହୁଏ, ତେବେ କର ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ହୋଇପାରେ। ଯଦି ଅର୍ଥ ଲୁଚାଇବା, ହେରଫେର କରିବା କିମ୍ବା ଅପରାଧର ରୋଜଗାରକୁ ବୈଧ ଦେଖାଇବାର ପ୍ରମାଣ ମିଳେ, ତେବେ ମନି ଲଣ୍ଡରିଂ (Money Laundering) ଆଇନ ଅଧୀନରେ ମଧ୍ୟ ତଦନ୍ତ ସମ୍ଭବ। ଯଦି ପ୍ରମାଣ ନଷ୍ଟ କରିବାର ପ୍ରମାଣ ମିଳେ, ତେବେ ଭାରତୀୟ ନ୍ୟାୟ ସଂହିତାର ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ପ୍ରାବଧାନ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ସମ୍ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ। କିନ୍ତୁ କୌଣସି ବି ଆଇନ ଲାଗୁ ହେବା ତଦନ୍ତର ବାସ୍ତବ ତଥ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ। କେବଳ ଅଭିଯୋଗ, ତଦନ୍ତ ରିପୋର୍ଟ କିମ୍ବା ମିଡିଆ ରିପୋର୍ଟ ଆଧାରରେ ଅପରାଧ ନିଶ୍ଚିତ ବୋଲି ଧରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।

ଆଗାମୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା କ’ଣ ହୋଇପାରେ?

ଲୋକସଭା ବାଚସ୍ପତି ଏହି ରିପୋର୍ଟକୁ ଗୃହ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖିପାରନ୍ତି। ରାଜନୈତିକ ଓ ଆଇନଗତ ସ୍ତରରେ ରିପୋର୍ଟର ଅନୁଧ୍ୟାନ ହୋଇପାରେ। ଯଦି ଇସ୍ତଫାକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ବୋଲି ଧରାଯାଏ, ତେବେ ମହାଭିଯୋଗ ଜରିଆରେ ହଟାଇବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା ନେଇ ସାମ୍ବିଧାନିକ ବିତର୍କ ହୋଇପାରେ। ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉପରେ ଅଦାଲତରେ ଆହ୍ୱାନ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ। ଏହାର ସମାନ୍ତରାଳ ଭାବେ, ଯଦି ରିପୋର୍ଟ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀରେ ଅପରାଧିକ ତଦନ୍ତର ସଙ୍କେତ ମିଳେ, ତେବେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଏଜେନ୍ସିଗୁଡ଼ିକୁ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ପଠାଯାଇପାରେ। ଆୟକର, ଦୁର୍ନୀତି ନିବାରଣ, ପୋଲିସ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଏଜେନ୍ସି ନିଜ ନିଜ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ତଦନ୍ତ କରିପାରିବେ। ଏହା ପରେ ଏଫ୍ଆଇଆର୍, ବିସ୍ତୃତ ତଦନ୍ତ, ଚାର୍ଜସିଟ୍ ଏବଂ ଅଦାଲତରେ ମାମଲାର ଶୁଣାଣି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ। ଏହା ସ୍ଥିର କରିବା କାମ ବର୍ତ୍ତମାନ ଲୋକସଭା ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ହାତରେ ରହିଛି।