ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଦେଶର ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ (ଜନ ଗଣ ମନ) ଏବଂ ଜାତୀୟ ଗୀତ (ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍) ର ସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା ତଥା ଏହାର ଉପଯୁକ୍ତ ବ୍ୟବହାରକୁ ନେଇ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏକ ବଡ଼ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଜାରି କରିଛନ୍ତି। ଅନେକ ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ସରକାରୀ ଓ ବେସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ଜାତୀୟ ଗୀତର ଗାନ କିମ୍ବା ବାଦନକୁ ନେଇ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଦେଖାଦେଉଥିବା ବେଳେ, ଏବେ ସରକାର ଏହାକୁ କେବେ, କେଉଁଠି ଏବଂ କେମିତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରାଯିବ ସେ ନେଇ ସ୍ପଷ୍ଟ ଗାଇଡଲାଇନ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି।

ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ (National Anthem) ପାଇଁ ନିୟମ

ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂସ୍କରଣର ବାଦନ ଅବଧି ପ୍ରାୟ ୫୨ ସେକେଣ୍ଡ ହେବା ଉଚିତ୍। କୌଣସି ବି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଏହାକୁ ଅଯଥା ଭାବେ ଲମ୍ବା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ବି ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଗାନ କିମ୍ବା ବାଦନ କରାଯିବ, ସେହି ସମୟରେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ସାବଧାନ ମୁଦ୍ରାରେ ଠିଆ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହା ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦର୍ଶନର ପ୍ରତୀକ।

ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପ୍ରେକ୍ଷାଳୟ (ସିନେମା ହଲ୍): ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଯଦି ପରଦାରେ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ବାଜେ, ତେବେ ସେଠାରେ ଠିଆ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହାଦ୍ୱାରା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପ୍ରଦର୍ଶନରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ। ମାତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆରମ୍ଭରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ବାଜିଲେ ଠିଆ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ଜାତୀୟ ଗୀତ (National Song) ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ

ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍‌ର ସ୍ଥାନ: ବଙ୍କିମ ଚନ୍ଦ୍ର ଚାଟାର୍ଜୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ 'ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍'କୁ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ (ଜନ ଗଣ ମନ) ସହିତ ସମାନ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଏବଂ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯିବ।ସରକାରୀ ସମାରୋହ, ସାଧାରଣ ସଭା ଏବଂ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକରେ ଏହାର ଗାନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରାଯିବ, ଯେପରି ନାଗରିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଶପ୍ରେମର ଭାବନା ଜାଗ୍ରତ ହୋଇପାରିବ।

କେଉଁଠି ବାଜିବ, କେଉଁଠି ନାହିଁ?

ନୂତନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି ଯେ, ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ କିମ୍ବା ଜାତୀୟ ଗୀତର କୌଣସି ପ୍ରକାରର ବ୍ୟାପାରିକ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। କୌଣସି ବିଜ୍ଞାପନ କିମ୍ବା ମନୋରଞ୍ଜନଭିତ୍ତିକ ସୋ'ରେ ଏହାକୁ ଆପତ୍ତିଜନକ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଆଇନଗତ ଅପରାଧ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯିବ। ଏହାସହ ଖେଳ କୁଦ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ସାମରିକ ପ୍ୟାରେଡ୍ ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବା ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ପୂର୍ବ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନିୟମକୁ ଅଧିକ କଡ଼ାକଡ଼ି ପାଳନ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି।