ଆମେରିକା ସିଜ୍ଫାୟାର୍ ପରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଇରାନର ରଣନୈତିକ ଚାବହାର ପୋର୍ଟ ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ଏହି ଆକ୍ରମଣ କେବଳ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଉତ୍ତେଜନା ବଢ଼ାଇ ନାହିଁ, ବରଂ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଦେଶୀ ରଣନୈତିକ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିକ ଉପରେ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ାଇ ଦେଇଛି। ଚାବହାର ବନ୍ଦର ଭାରତ ପାଇଁ କେବଳ ଏକ ପୋର୍ଟ ନୁହେଁ, ବରଂ ମଧ୍ୟ ଏସିଆ ଏବଂ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିବାର ଏକ ରଣନୈତିକ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର। ଭାରତ ଏହି ବନ୍ଦରର ବିକାଶ ଏବଂ ପରିଚାଳନାରେ ବଡ଼ ଧରଣର ବିନିଯୋଗ କରିଛି।

ଯଦି ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ସଂଘର୍ଷ ବଢ଼େ, ତେବେ ଭାରତର ବାଣିଜ୍ୟ, କନେକ୍ଟିଭିଟି ଏବଂ ରଣନୈତିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ। ଆମେରିକାର ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଚାବହାରରେ କେତେକ ବିସ୍ଫୋରଣ ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ ସେବା ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବା ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଆମେରିକା ସେନାର କହିବା କଥା ଯେ, ସେ ସାମୁଦ୍ରିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ସାମରିକ ଘାଟିଗୁଡ଼ିକୁ ନିଶାନା କରିଛି, ଯାହାକୁ ଇରାନ କଥିତ ଭାବେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ବିରୋଧରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲା। ଅନ୍ୟପଟେ ଇରାନ ଏହାକୁ ସିଜ୍ଫାୟାର୍ର ଉଲ୍ଲଂଘନ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇ କଡ଼ା ଜବାବ ଦେବାକୁ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି।

ଭାରତ ପାଇଁ ଚାବହାର କାହିଁକି ଏତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?

• ପାକିସ୍ତାନକୁ ବାଏପାସ୍ କରିବାର ରାସ୍ତା: ଭାରତ ପାଖରେ ପାକିସ୍ତାନ ଦେଇ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସିଧାସଳଖ ସ୍ଥଳପଥର ସୁବିଧା ନାହିଁ। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଚାବହାର ପୋର୍ଟ ଭାରତକୁ ପାକିସ୍ତାନକୁ ବାଏପାସ୍ କରି ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଏବଂ ମଧ୍ୟ ଏସିଆ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଏକ ବିକଳ୍ପ ଦେଇଥାଏ।

• ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ନର୍ଥ-ସାଉଥ୍ ଟ୍ରାନ୍ସପୋର୍ଟ କରିଡର (INSTC) ର ପ୍ରମୁଖ ଅଂଶ: ଚାବହାର ପୋର୍ଟ ଭାରତ, ଇରାନ, ରୁଷ ଏବଂ ମଧ୍ୟ ଏସିଆ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଡ଼ୁଥିବା INSTC କରିଡରର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କେନ୍ଦ୍ର। ଏହାଦ୍ୱାରା ଭାରତ ଏବଂ ୟୁରୋପ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଶସ୍ତା ହୋଇପାରିବ।

• ଚୀନର ଗ୍ୱାଦର ପୋର୍ଟର ରଣନୈତିକ ଜବାବ: ପାକିସ୍ତାନର ଗ୍ୱାଦର ପୋର୍ଟରେ ଚୀନ ବଡ଼ ଧରଣର ବିନିଯୋଗ କରିଛି। ଗ୍ୱାଦର ଏବଂ ଚାବହାର ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା ପ୍ରାୟ ୧୭୦ କିଲୋମିଟର। ସେଥିପାଇଁ ଚାବହାରକୁ ଭାରତର ରଣନୈତିକ ଉପସ୍ଥିତି ଏବଂ ଚୀନ-ପାକିସ୍ତାନ ମେଣ୍ଟର ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିବା ଦିଗରେ ଏକ ପ୍ରତିବଦଳ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।

• ହିନ୍ଦ ମହାସାଗରରେ ଭାରତର ଉପସ୍ଥିତି: ଚାବହାର ବନ୍ଦର ଆରବ ସାଗର ଏବଂ ହିନ୍ଦ ମହାସାଗରର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ମାର୍ଗଗୁଡ଼ିକର ଅତି ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏଠାରେ ଭାରତର ଉପସ୍ଥିତି ଆଞ୍ଚଳିକ ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।

ଭାରତ ନିକଟରେ କରିଛି ବଡ଼ ଚୁକ୍ତି

ଭାରତ ଏବଂ ଇରାନ ନିକଟ ଅତୀତରେ ଚାବହାର ପୋର୍ଟର ପରିଚାଳନାକୁ ନେଇ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛନ୍ତି। ଏହା ଅଧୀନରେ ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀ "ଇଣ୍ଡିଆ ପୋର୍ଟସ ଗ୍ଲୋବାଲ ଲିମିଟେଡ୍" (IPGL) ଏହି ବନ୍ଦରର ଏକ ଟର୍ମିନାଲ୍ ପରିଚାଳନା କରୁଛି। ଭାରତର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଚାବହାରକୁ ଏକ ବଡ଼ ଆଞ୍ଚଳିକ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଏବଂ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ହବ୍ ଭାବେ ବିକଶିତ କରିବା।

ବଢ଼ିପାରେ ଭାରତର ଚିନ୍ତା

ଯଦି ଚାବହାର ଏବଂ ଏହାର ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ସାମରିକ ଉତ୍ତେଜନା ବଢ଼େ, ତେବେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଭାରତର ବାଣିଜ୍ୟିକ ମାର୍ଗ, ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ମଧ୍ୟ ଏସିଆ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କନେକ୍ଟିଭିଟି ଯୋଜନା ଉପରେ ପଡ଼ିପାରେ। ଏହାସହ ବନ୍ଦରରେ ଚାଲିଥିବା ପ୍ରକଳ୍ପ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ବିନିଯୋଗ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ବିପଦ ବଢ଼ିଯାଇପାରେ।

ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ନଜର ଏବେ ଏହି କଥା ଉପରେ ରହିବ ଯେ ଚାବହାର ପୋର୍ଟ ଏବଂ ସେଠାରେ ଚାଲିଥିବା ଭାରତୀୟ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ କେତେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହୁଛି ଏବଂ ଆଗକୁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ପରିସ୍ଥିତି କେଉଁ ଦିଗକୁ ଗତି କରୁଛି।