ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଇରାନ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ-ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧକୁ ନେଇ ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଦେଶରେ ତୈଳ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଉଛି । ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯାଉଥିବା ତୈଳ ଟ୍ୟାଙ୍କର ଗୁଡ଼ିକର ଚଳାଚଳ ସୀମିତ ହେବା ମଧ୍ୟ ଏହାର ଅନ୍ୟତମ କାରଣ । ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଭାରତରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି । ଭାରତରେ ୨୦ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ପ୍ରିମିୟମ ପେଟ୍ରୋଲ ଦରରେ ଲିଟର ପିଛା ୨.୦୯ ଟଙ୍କା ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି ।

'କଳା ସୁନା' କୁହାଯାଉଥିବା ତେଲ ପ୍ରତିଦିନର ଆବଶ୍ୟକତାର ଏକ ଅଂଶ । ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଗାଡ଼ିରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ଜାଳେଣି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନେକ ଜିନିଷରେ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥାଏ । ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଜାଣନ୍ତୁ ତେଲକୁ ନେଇ ଭାରତର ସ୍ଥିତି କଣ ଏବଂ ସେ ନିଜର ଏହି ଆବଶ୍ୟକତାକୁ କିପରି ପୂରଣ କରେ?

ଭାରତ ନିଜର ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତା ପାଇଁ ଅଶୌଧିତ ତୈଳ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ବହୁ ପରିମାଣରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ । ଗତ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୨୪-୨୫ ର ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ:

ଅଶୌଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ:

• ଆମଦାନୀ ନିର୍ଭରଶୀଳତା: ଭାରତ ନିଜର ମୋଟ ଅଶୌଧିତ ତୈଳ ଆବଶ୍ୟକତାର ପ୍ରାୟ ୮୫% ରୁ ୮୮% ଅଂଶ ବିଦେଶରୁ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ ।

• ଆମଦାନୀ ପରିମାଣ: ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୨୩-୨୪ ରେ ଭାରତ ୨୩୨.୫ ମିଲିୟନ ମେଟ୍ରିକ ଟନ ଅଶୌଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ କରିଥିଲା ।

• ଦୈନିକ ବ୍ୟବହାର: ଭାରତର ଦୈନିକ ଅଶୌଧିତ ତୈଳ ବ୍ୟବହାର ପ୍ରାୟ ୫୫ ଲକ୍ଷ ବ୍ୟାରେଲ ।

• ମୁଖ୍ୟ ଯୋଗାଣକାରୀ ଦେଶ: ଭାରତ ମୁଖ୍ୟତଃ ରୁଷିଆ (ପ୍ରାୟ ୩୭-୪୦%), ଇରାକ (୨୧%), ସାଉଦି ଆରବ ଏବଂ ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟ୍ସ ରୁ ତେଲ କିଣିଥାଏ ।

ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ ଆମଦାନୀ:

• ମୋଟ ବ୍ୟବହାର: ଭାରତର ମୋଟ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ ବ୍ୟବହାର ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ ୧୮୯ ମିଲିୟନ ଘନ ମିଟର ।

• ଆମଦାନୀ ନିର୍ଭରଶୀଳତା: ଗ୍ୟାସ୍ ଆବଶ୍ୟକତାର ପ୍ରାୟ ୫୦% ରୁ ଅଧିକ ଅଂଶ ଆମଦାନୀ (LNG ଆକାରରେ) ମାଧ୍ୟମରେ ପୂରଣ କରାଯାଏ ।

• ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦନ: ଘରୋଇ ସ୍ତରରେ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ ୯୭.୫ ମିଲିୟନ ଘନ ମିଟର ଗ୍ୟାସ୍ ଉତ୍ପାଦନ ହୁଏ ।

• LNG ର ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ସ: ଭାରତ ନିଜର ତରଳୀକୃତ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ (LNG) ର ପ୍ରାୟ ୪୭-୫୦% ଅଂଶ କତାରରୁ ଆମଦାନୀ କରେ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ UAE, ଆମେରିକା ଏବଂ ଓମାନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଉତ୍ସ ଅଟନ୍ତି ।

ରୋଷେଇ ଗ୍ୟାସ୍ (LPG) ଆମଦାନୀ:

ଭାରତ ନିଜର ଏଲ୍.ପି.ଜି ବ୍ୟବହାରର ପ୍ରାୟ ୬୦% ଅଂଶ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ । ଏହି ଆମଦାନୀର ପ୍ରାୟ ୯୦% ଅଂଶ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ପଥ ଦେଇ ଆସିଥାଏ ।