ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଅକ୍ଟୋବର ମାସ ଆସିଲେ ମନକୁ ଆସେ ବାତ୍ୟାର ଭୟ। ପାର୍ବଣର ଖୁସି ଭିତରେ କେଉଁଠି ନା କେଉଁଠି ଛାଇଯାଏ ଆଶଙ୍କାର କଳା ବାଦଲ। କେତେବେଳେ ସମୁଦ୍ର ଅଶାନ୍ତ ହେବ, କେବେ ମାଡ଼ି ଆସିବ ପ୍ରବଳ ପବନ ଓ ବର୍ଷା, ତାକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତାରେ ରହନ୍ତି ଉପକୂଳବାସୀ। କାରଣ, ଅତୀତରେ ଅକ୍ଟୋବର ମାସରେ ଓଡ଼ିଶା ଦେଖିଛି ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ବାତ୍ୟାର ତାଣ୍ଡବ।
୧୯୯୯ ମସିହାର ମହାବାତ୍ୟାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଫାଇଲିନ୍, ହୁଡ୍ହୁଡ୍, ତିତଲି ଓ ଦାନା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ବିଭିନ୍ନ ବାତ୍ୟା ଓଡ଼ିଶାର ଜନଜୀବନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି। ଏହି ବାତ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଘରଦ୍ୱାର ଓ ଫସଲ ନଷ୍ଟ କରିନାହାନ୍ତି, ବରଂ ଅନେକ ପରିବାରର ଜୀବନରେ ଛାଡ଼ିଯାଇଛନ୍ତି ଅଭୁଲା ଦୁଃଖଦ ସ୍ମୃତି।
୧୯୯୯ ଅକ୍ଟୋବର ୨୯ ତାରିଖରେ ଆସିଥିବା ମହାବାତ୍ୟା ଆଜି ବି ଓଡ଼ିଶାବାସୀଙ୍କ ମନରୁ ଲିଭିନାହିଁ। ପ୍ରବଳ ପବନ, ମୁଷଳଧାରା ବର୍ଷା ଓ ଜଳପ୍ରଳୟରେ ଛାରଖାର ହୋଇଯାଇଥିଲା ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳ। ହଜାର ହଜାର ଲୋକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସରେ ଏକ କଳା ଅଧ୍ୟାୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା।
ଏହାର ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ପରେ ୨୦୧୩ ଅକ୍ଟୋବରରେ ମାଡ଼ି ଆସିଥିଲା ବାତ୍ୟା ଫାଇଲିନ୍। ଏହାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଷ, ଅର୍ଥାତ୍ ୨୦୧୪ ଅକ୍ଟୋବରରେ ହୁଡ୍ହୁଡ୍ର ପ୍ରଭାବ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥିଲା। ୨୦୧୮ ଅକ୍ଟୋବରରେ ତିତଲି ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା, ବନ୍ୟା ଓ ଭୂସ୍ଖଳନ ଭଳି ସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ସେହିପରି ୨୦୨୪ ଅକ୍ଟୋବରରେ ବାତ୍ୟା ଦାନାକୁ ନେଇ ଉପକୂଳ ଓଡ଼ିଶାରେ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଥିଲା।
ତେବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, କାହିଁକି ଅକ୍ଟୋବର ମାସରେ ବାରମ୍ବାର ବାତ୍ୟାର ଆଶଙ୍କା ଦେଖାଦିଏ? ପାଣିପାଗ ବିଜ୍ଞାନ ଅନୁସାରେ, ମୌସୁମୀ ଫେରିବା ସମୟରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିବଳୟ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ପରିସ୍ଥିତି ରହିପାରେ। ସମୁଦ୍ରର ଉଷ୍ଣ ଜଳ, ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଆର୍ଦ୍ରତା ଓ ପବନର ଗତି ଭଳି ବିଭିନ୍ନ କାରଣ ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ଓ ତୀବ୍ରତା ବୃଦ୍ଧିରେ ଭୂମିକା ନିଏ। ଓଡ଼ିଶାର ଦୀର୍ଘ ଉପକୂଳ ଥିବାରୁ ଏହି ବାତ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବାର ଆଶଙ୍କା ମଧ୍ୟ ରହିଥାଏ।
ତେବେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଅକ୍ଟୋବରରେ ବଡ଼ ବାତ୍ୟା ଆସିବା ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ। ବାତ୍ୟାର ଗତିପଥ ଓ ତୀବ୍ରତା ପାଣିପାଗୀୟ ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ତେଣୁ ଗୁଜବରେ ବିଶ୍ୱାସ ନକରି ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗର ଅଧିକାରିକ ସୂଚନା ଉପରେ ଭରସା କରିବା ଜରୁରୀ।
ଅତୀତର ଅନୁଭୂତି ଓଡ଼ିଶାକୁ ବାତ୍ୟା ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଅନେକ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଛି। ତଥାପି ପ୍ରକୃତିର ଏହି ଅନିଶ୍ଚିତତା ଆଗରେ ସତର୍କତା ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହିଁ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର। ଅକ୍ଟୋବର ଆସିଲେ ବାତ୍ୟାର ଭୟ ଯେତେ ଘାରୁ ନା କାହିଁକି, ସଚେତନତା ଓ ଠିକ୍ ସମୟରେ ପଦକ୍ଷେପ ହିଁ ଅନେକ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇପାରିବ।