ହାଇକୋର୍ଟ ଏବଂ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ବିଚାରପତି (ଜଜ୍) ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଦାଲତ ଏହି ବଡ଼ ବୟାନ ଦେଇଛନ୍ତି। ଶୀର୍ଷ ଅଦାଲତ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା (କଲେଜିୟମଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି) ସୂଚନା ଅଧିକାର ଅର୍ଥାତ୍ ଆରଟିଆଇ ଏବଂ ନ୍ୟାୟିକ ସମୀକ୍ଷା ବାହାରେ ଅଟେ। କୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ବିଚାରପତିଙ୍କ ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ନ୍ୟାୟିକ ସମୀକ୍ଷା ମଧ୍ୟ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ପ୍ରକୃତରେ, ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଏହି ବୟାନ ଏକ ଆବେଦନର ଶୁଣାଣି ସମୟରେ ଆସିଛି, ଯେଉଁଥିରେ କଲେଜିୟମ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତାର ଅଭାବ ଥିବା ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଯାଇଥିଲା।

ଜଷ୍ଟିସ ବି.ଭି. ନାଗରତ୍ନଙ୍କ ଖଣ୍ଡପୀଠ କହିଛନ୍ତି ଯେ କଲେଜିୟମଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସେମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ବୁଝାମଣା ଏବଂ ସନ୍ତୋଷ ଉପରେ ଆଧାରିତ ହୋଇଥାଏ। ଏଥିରେ ହାଇକୋର୍ଟ କିମ୍ବା ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ, କୌଣସି ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ସୁପାରିଶକୁ ନେଇ ଆବେଦନର ଶୁଣାଣି କରି କିମ୍ବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି କରି କୌଣସି ତ୍ରୁଟି ବାହାର କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଖଣ୍ଡପୀଠ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆମେ ଏପରି କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହୁଁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ନୂଆ ନୂଆ ସମସ୍ୟା ଠିଆ ହେବ।

ଆମେ କଲେଜିୟମଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବୁ ନାହିଁ - SC

ଜଷ୍ଟିସ ବି.ଭି. ନାଗରତ୍ନଙ୍କ ଖଣ୍ଡପୀଠ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆମେ କଲେଜିୟମଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବୁ ନାହିଁ। ଖଣ୍ଡପୀଠ ଏହା ମଧ୍ୟ ଜଣାଇଛନ୍ତି ଯେ କିଛି ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଚୟନ କରିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ନାମ ସୁପାରିଶ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଶହ ଶହ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ଡକାଯାଇଥାଏ।

କଲେଜିୟମ ବ୍ୟବସ୍ଥା କ’ଣ?

କଲେଜିୟମ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରକାର ପ୍ରକ୍ରିୟା। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟର ହାଇକୋର୍ଟରେ ବିଚାରପତିମାନଙ୍କର ନିଯୁକ୍ତି, ପଦୋନ୍ନତି (ପ୍ରମୋଶନ) ଏବଂ ବଦଳି (ଟ୍ରାନ୍ସଫର) କରାଯାଇଥାଏ। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସବୁଠାରୁ ବିଶେଷ କଥା ହେଉଛି, ଏଥିରେ ବିଚାରପତିମାନଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ନିଜେ ବିଚାରପତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ କରାଯାଇଥାଏ। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କଲେଜିୟମରେ ଭାରତର ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି (CJI) ଏବଂ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ୪ ଜଣ ସବୁଠାରୁ ବରିଷ୍ଠ ବିଚାରପତି ସାମିଲ ଥାଆନ୍ତି। ସେହିପରି, ହାଇକୋର୍ଟ କଲେଜିୟମରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ହାଇକୋର୍ଟର ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ଏବଂ ସେହି କୋର୍ଟର ଦୁଇ ଜଣ ସବୁଠାରୁ ବରିଷ୍ଠ ବିଚାରପତି ସାମିଲ ଥାଆନ୍ତି।

କଲେଜିୟମ କିପରି କାମ କରେ?

କଲେଜିୟମ ପ୍ରଥମେ ନାମଗୁଡ଼ିକର ସୁପାରିଶ କରେ। ଏହା ପରେ ସେହି ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ସରକାରଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଯାଏ। ସରକାର ସେହି ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯଦି ଏଥିରେ କୌଣସି ଆପତ୍ତି ଥାଏ, ତେବେ ଥରେ ଫେରସ୍ତ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ। କିନ୍ତୁ ଯଦି କଲେଜିୟମ ପୁନର୍ବାର ସେହି ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ପଠାଏ, ତେବେ ସରକାରଙ୍କୁ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଅଧିକାଂଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏମିତି ହିଁ ହୋଇଥାଏ। ଶେଷରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସେହି ନାମଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରନ୍ତି। ଏହା ପରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏବଂ ହାଇକୋର୍ଟରେ ବିଚାରପତିମାନଙ୍କର ନିଯୁକ୍ତି ହୋଇଥାଏ।