ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ୧ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟରେ ୧୬ଟି ସ୍ୱଦେଶୀ ଯୁଦ୍ଧପୋତ ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଚଳାଇଛି। ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ-15C, 17B ଏବଂ 18A ଅଧୀନରେ ଗାଇଡେଡ୍ ମିସାଇଲ୍ ଡେଷ୍ଟ୍ରୋୟର୍, ଷ୍ଟିଲ୍ଥ ଫ୍ରିଗେଟ୍ ଏବଂ ବିଶାଳ ସରଫେସ୍ କମ୍ବାଟାଣ୍ଟ (ସାମୁଦ୍ରିକ ଯୁଦ୍ଧ ଜାହାଜ) ସାମିଲ ହେବେ। ଚୀନର ବଢୁଥିବା ସାମୁଦ୍ରିକ ଆହ୍ୱାନର ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ଏହି ମେଗା ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।

ଆଗାମୀ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ନିଜର ସାମୁଦ୍ରିକ ଶକ୍ତିକୁ ଏକ ନୂଆ ଉଚ୍ଚତାକୁ ନେବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛି। ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ନୌସେନା ପ୍ରାୟ ୧ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟରେ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ-15C, ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ-17B ଏବଂ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ-18A ଅଧୀନରେ ୧୬ଟି ନୂଆ ସ୍ୱଦେଶୀ ଯୁଦ୍ଧପୋତ ନିର୍ମାଣ କରିବା ଦିଗରେ ଆଗକୁ ବଢୁଛି। ଏଥିରେ ନୂତନ ପିଢ଼ିର ଗାଇଡେଡ୍ ମିସାଇଲ୍ ଡେଷ୍ଟ୍ରୋୟର୍, ଷ୍ଟିଲ୍ଥ ଫ୍ରିଗେଟ୍ ଏବଂ ବିଶାଳ ସରଫେସ୍ କମ୍ବାଟାଣ୍ଟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହିବେ।

ଯଦି ଏହି ଯୋଜନା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଆଗକୁ ବଢ଼େ, ତେବେ ଏହି ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ କେବଳ ଭାରତୀୟ ନୌସେନାର ଆଧୁନିକୀକରଣ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ରହିବ ନାହିଁ, ବରଂ ଭାରତ ମହାସାଗର ଏବଂ ସମଗ୍ର ଇଣ୍ଡୋ-ପାସିଫିକ୍ (ଭାରତ-ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ) କ୍ଷେତ୍ରରେ ବଦଳୁଥିବା ରଣନୀତିକ ସମୀକରଣ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ସାମୁଦ୍ରିକ ଶକ୍ତିକୁ ଏକ ନୂଆ ଦିଗ ଦେବ।

କାହିଁକି ଜରୁରୀ ଏହି ମେଗା ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ?

ବିଗତ ଏକ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଚୀନ ନିଜ ନୌସେନାର ଦ୍ରୁତ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ କରିଛି। ଭାରତ ମହାସାଗରରେ ମଧ୍ୟ ଚୀନ ନିଜର ଉପସ୍ଥିତି କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବଢ଼ାଇ ଚାଲିଛି। ଚୀନର ଯୁଦ୍ଧପୋତ, ବୁଡ଼ାଜାହାଜ (ସବ୍ମେରିନ୍) ଏବଂ ସର୍ଭେଲାନ୍ସ (ନଜର ରଖୁଥିବା) ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ନିୟମିତ ଭାବେ ଭାରତ ମହାସାଗର ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି। ଜିବୁତିରେ ତାର ପ୍ରଥମ ବିଦେଶୀ ନୌସେନା ଘାଟି ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ସକ୍ରିୟ ରହିଛି, ଅନ୍ୟପଟେ ପାକିସ୍ତାନର ଗ୍ୱାଦର ବନ୍ଦର, ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ହମ୍ବନଟୋଟା ଏବଂ ଭାରତ ମହାସାଗରର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକରେ ଚୀନର ବଢୁଥିବା ନିବେଶ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ରଣନୀତିକ ଆହ୍ୱାନ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଉଛି।

ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ପାଇଁ କେବଳ ନିଜର ବର୍ତ୍ତମାନର ଶକ୍ତି ବଜାୟ ରଖିବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଭବିଷ୍ୟତର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ଏହାକୁ ଅଧିକ ଆଧୁନିକ, ଦୂର ବାଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ (ଅପରେଟ୍) ହେଉଥିବା ଏବଂ ମଲ୍ଟି-ଲେଭଲ୍ ଯୁଦ୍ଧପୋତର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।

୩ଟି ମେଗା ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ, ତିନୋଟି ବଡ଼ ଶକ୍ତି

• ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ-15C: ଏହି ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଅଧୀନରେ ୫୦,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟରେ ୪ଟି ନୂତନ ପିଢ଼ିର ଗାଇଡେଡ୍ ମିସାଇଲ୍ ଡେଷ୍ଟ୍ରୋୟର୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯିବ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧପୋତଗୁଡ଼ିକରେ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ରଡାର, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ୱାରଫେୟାର ସିଷ୍ଟମ, ଉନ୍ନତ ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ଏବଂ ଦୂର ବାଟକୁ ସଠିକ୍ ଆକ୍ରମଣ କରିବାର କ୍ଷମତା ରହିବ। ଏଗୁଡ଼ିକ ବର୍ତ୍ତମାନର କୋଲକାତା ଏବଂ ବିଶାଖାପାଟଣା କ୍ଲାସ୍ ଡେଷ୍ଟ୍ରୋୟର୍ ତୁଳନାରେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଆଧୁନିକ ହେବ।

• ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ-17B: ଏହି ପ୍ରୋଜେକ୍ଟରେ ୪୦,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟରେ ୬ଟି ଷ୍ଟିଲ୍ଥ ଫ୍ରିଗେଟ୍ ନିର୍ମାଣ କରାଯିବ। ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ୩ଟି ଯୁଦ୍ଧପୋତ ମଝଗାଓଁ ଡକ୍ ସିପ୍ବିଲ୍ଡର୍ସ ଲିମିଟେଡ୍ (MDL) ଏବଂ ୩ଟି ଗାର୍ଡେନ୍ ରୀଚ୍ ସିପ୍ବିଲ୍ଡର୍ସ ଆଣ୍ଡ ଇଞ୍ଜିନିୟର୍ସ (GRSE) ନିର୍ମାଣ କରିବେ। ଷ୍ଟିଲ୍ଥ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଯୋଗୁଁ ଶତ୍ରୁର ରଡାରରେ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା କଷ୍ଟକର ହେବ। ଏଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବହାର ଏସକର୍ଟ ମିଶନ, ଆଣ୍ଟି-ସବ୍ମେରିନ୍ ଅପରେସନ, ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ନଜର ରଖିବା ଭଳି ଅନେକ ଅଭିଯାନରେ କରାଯିବ।

• ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ-18A: ଏହାକୁ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ମହତ୍ତ୍ୱାକାଂକ୍ଷୀ ସରଫେସ୍ ୱାରଶିପ୍ (ସାମୁଦ୍ରିକ ପୃଷ୍ଠ ଯୁଦ୍ଧପୋତ) ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି। ଏହା ଅଧୀନରେ ୬ଟି ବିଶାଳ ଯୁଦ୍ଧପୋତ ତିଆରି କରାଯିବ, ଯାହାର ଓଜନ ୧୪ ରୁ ୧୫ ହଜାର ଟନ୍ ହେବ। ଭାରତରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ମିତ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସାମୁଦ୍ରିକ ଯୁଦ୍ଧପୋତଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ସାମିଲ ହେବ। ଏଥିରେ ଦୀର୍ଘ ଦୂରତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏୟାର ଏବଂ ମିସାଇଲ୍ ଡିଫେନ୍ସ, ଆଧୁନିକ କମାଣ୍ଡ ଆଣ୍ଡ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତର ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରକୁ ସାମିଲ କରିବାର କ୍ଷମତା ରହିବ।

ଚୀନ ବିରୋଧରେ ଭାରତର ସାମୁଦ୍ରିକ ରଣନୀତି

ଭାରତ ଏବଂ ଚୀନ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଏବେ କେବଳ ହିମାଳୟ ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ହୋଇ ରହିନାହିଁ। ଆଗାମୀ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଭାରତ ମହାସାଗର ଏବଂ ଇଣ୍ଡୋ-ପାସିଫିକ୍ ଏହି ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷେତ୍ର ପାଲଟିବ। ଭାରତର ପ୍ରାୟ ୯୫ ପ୍ରତିଶତ ବାଣିଜ୍ୟ (ପରିମାଣ ଆଧାରରେ) ଏବଂ ବହୁ ପରିମାଣର ଶକ୍ତି (ଶକ୍ତି ସମ୍ପଦ/ତେଲ) ଆମଦାନୀ ସାମୁଦ୍ରିକ ମାର୍ଗ ଦେଇ ହୋଇଥାଏ। ଯଦି ଭାରତ ମହାସାଗରରେ କୌଣସି ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଦେଶର ପ୍ରଭାବ ବଢ଼େ, ତେବେ ଏହାର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପ୍ରଭାବ ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତି ଏବଂ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ପଡ଼ିପାରେ।

ଚୀନର "ଷ୍ଟ୍ରିଙ୍ଗ୍ ଅଫ୍ ପର୍ଲ୍ସ" (ମୁକ୍ତା ମାଳି) ରଣନୀତି ଅଧୀନରେ ଭାରତ ମହାସାଗର ଅଞ୍ଚଳରେ ବନ୍ଦର ଏବଂ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ଭାରତ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ହୋଇ ରହିଛି। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ନୂଆ ଯୁଦ୍ଧପୋତଗୁଡ଼ିକ ଭାରତୀୟ ନୌସେନାକୁ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ମାର୍ଗର ସୁରକ୍ଷା, ଦୂର ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁତୟନ, କ୍ୟାରିୟର୍ ବ୍ୟାଟେଲ୍ ଗ୍ରୁପ୍ର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଯେକୌଣସି ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଦ୍ରୁତ ଜବାବ ଦେବାର କ୍ଷମତା ପ୍ରଦାନ କରିବ।

ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତକୁ ମଧ୍ୟ ମିଳିବ ବଡ଼ ଫାଇଦା

ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକର ଏକ ବଡ଼ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉତ୍ପାଦନକୁ ମଧ୍ୟ ମଜବୁତ କରିବା। ମଝଗାଓଁ ଡକ୍ ସିପ୍ବିଲ୍ଡର୍ସ ଲିମିଟେଡ୍ (MDL) ଏବଂ ଗାର୍ଡେନ୍ ରୀଚ୍ ସିପ୍ବିଲ୍ଡର୍ସ ଆଣ୍ଡ ଇଞ୍ଜିନିୟର୍ସ (GRSE) ଭଳି ସରକାରୀ ସିପ୍ୟାର୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଯୁଦ୍ଧପୋତ ନିର୍ମାଣରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବେ।

ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଟାଇମଲାଇନ (ସମୟସୀମା)

• ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ-15C: ଆଗାମୀ ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ RFP ଜାରି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି, ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରାୟ ତିନି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭ ହେବ।

• ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ-17B: ଆଗାମୀ ୧୮ ମାସ ମଧ୍ୟରେ RFP, ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରାୟ ଚାରି ବର୍ଷ ମଧରେ ଆରମ୍ଭ ହେବ।

• ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ-18A: ଆଗାମୀ ତିନି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ RFP ହେବ, ଯୋଜନାଟି ଏବେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ରହିଛି।

ଯଦିଓ ଏହି ତିନୋଟିଯାକ ଯୋଜନା ଏବେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅଛି, ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ମଞ୍ଜୁରୀ ମିଳିବା ପରେ ହିଁ ନିଆଯିବ।

କଣ ହେବ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଫାଇଦା?

ଯଦି ଏହି ତିନୋଟି ଯାକ ପ୍ରକଳ୍ପ ସମୟାନୁସାରେ ଶେଷ ହୁଏ, ତେବେ ଭାରତୀୟ ନୌସେନାକୁ ୧୬ଟି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧପୋତ ମିଳିବ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଭାରତ ମହାସାଗର ଅଞ୍ଚଳରେ ଭାରତର ସାମୁଦ୍ରିକ ଶକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରତିରୋଧକ କ୍ଷମତା (ଡିଟରେନ୍ସ) ମଜବୁତ ହେବ, ଚୀନର ବଢୁଥିବା ସାମୁଦ୍ରିକ ଉପସ୍ଥିତିର ସନ୍ତୁଳିତ ଜବାବ ଦେବାର କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ଏବଂ ଭାରତ ଇଣ୍ଡୋ-ପାସିଫିକ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସାମୁଦ୍ରିକ ଶକ୍ତି ଭାବରେ ନିଜର ସ୍ଥିତିକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିପାରିବ।