ସାଉଦି ଆରବ ପାଖରେ ଆଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ, ମିସାଇଲ୍ ଡିଫେନ୍ସ ଏବଂ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର୍ର ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ରହିଛି। ତଥାପି ଏହା ହୁତି (Houthi) ବିଦ୍ରୋହୀଙ୍କୁ ମାତ୍ ଦେଇପାରୁନାହିଁ। ଏହାର କାରଣ କେବଳ ସାମରିକ ଶକ୍ତି ନୁହେଁ, ବରଂ ୟେମେନ୍ର କଠିନ ଭୌଗୋଳିକ ପରିସ୍ଥିତି, ହୁତିମାନଙ୍କ ଗରିଲା ଯୁଦ୍ଧ କୌଶଳ, ଇରାନରୁ ମିଳୁଥିବା ସହାୟତା, ଦୁର୍ବଳ ସ୍ଥାନୀୟ ସମର୍ଥନ ଏବଂ ମହଙ୍ଗା ଅସ୍ତ୍ର ତୁଳନାରେ ଶସ୍ତା ଡ୍ରୋନ୍ର ବ୍ୟବହାର। 

ସାଉଦି ଆରବ ପାଖରେ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର୍ର ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର, ଆଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ, ମିସାଇଲ୍ ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍ ଏବଂ ଆମେରିକା ସମେତ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ସାମରିକ ସହଯୋଗ ରହିଛି। ୨ ଲକ୍ଷ ୫୭ ହଜାର ସୈନିକ ଅଛନ୍ତି, ତଥାପି ୟେମେନ୍ର ହୁତି ବିଦ୍ରୋହୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଦଶନ୍ଧିରୁ ଅଧିକ ଲମ୍ବା ସଂଗ୍ରାମରେ ସେ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ବିଜୟ ହାସଲ କରିପାରିନାହିଁ। ଏବେ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ଆଉ ଥରେ ହୁତି ଏବଂ ସାଉଦି ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଛି। ହୁତିମାନଙ୍କ ନୂଆ ଅଗ୍ରଗତି ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପୁଣି ଥରେ ଛିଡ଼ା କରିଛି ଯେ ଏତେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ଥାଇ ମଧ୍ୟ  ସାଉଦି ଆରବ ହୁତି ବିଦ୍ରୋହୀଙ୍କ ଆଗରେ ହିଁ କାହିଁକି ହାରୁଛି ।

ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର ପାହାଡ଼, କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ୍ରେ ଅସୁବିଧା

ସାଉଦି ଆରବ ବିଶ୍ୱର ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର କ୍ରେତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାମିଲ। ତା’ ପାଖରେ ଆଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ, ମିସାଇଲ୍ ଏବଂ ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍ ଅଛି। କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଦେଶ ପାଖରେ ମହଙ୍ଗା ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଥିବା ଏବଂ ଏକ ଲମ୍ବା ଗରିଲା ଯୁଦ୍ଧ ଜିତିବା ଦୁଇଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା କଥା। ୟେମେନ୍ରେ ସମସ୍ୟା ହେଉଛି ଏହା। ହୁତି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଖୋଲା ପଡ଼ିଆରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇ ସାଉଦି ସେନା ସହ କୌଣସି ସିଧାସଳଖ ଲଢ଼େଇ ଲଢ଼ନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନେ ପାହାଡ଼, ଗୁମ୍ଫା ଏବଂ ଦୁର୍ଗମ ଭୌଗୋଳିକ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ ମିସାଇଲ୍ ଘାଟିଗୁଡ଼ିକର ଏଣେତେଳେ ଲୁଚାଇ ରଖିଛନ୍ତି।  'କାଉନ୍ସିଲ୍ ଅନ୍ ଫୋରେନ୍ ରିଲେସନ୍ସ' (CFR) ଅନୁଯାୟୀ, ହୁତିମାନେ ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଲୁଚାଇ ରଖିବା ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବାହାର କରିବାର କ୍ଷମତା ବିକଶିତ କରିଛନ୍ତି। ଅର୍ଥାତ୍ ସାଉଦି ଆରବ ପାଖରେ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଆଧିପତ୍ୟ ଥାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ୍ରେ ଶତ୍ରୁକୁ ଖୋଜି ତା’ର କବ୍ଜାରେ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା ଆହ୍ୱାନ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ହୁତିମାନଙ୍କ ପାଖରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର ହେଉଛି 'ବାବ୍ ଅଲ୍ ମନ୍ଦେବ୍ ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍' (Bab al-Mandab Strait)। ଏହା ଏସିଆକୁ ୟୁରୋପ ସହ ଯୋଡ଼ୁଥିବା ରାସ୍ତା। ଯଦି ହୁତିମାନେ ଏହାକୁ ବନ୍ଦ କରିଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ସାରା ବିଶ୍ୱର ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ଲମ୍ବା ରୁଟ୍ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

କେବଳ ବୋମା ପକାଇଲେ ହୁତିମାନେ ଭାଙ୍ଗିବେ ନାହିଁ

ସାଉଦି ଆରବ ୨୦୧୫ ରେ ୟେମେନ୍ର ଗୃହଯୁଦ୍ଧରେ ସାମରିକ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିଥିଲା। ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ହୁତିମାନଙ୍କୁ ପଛକୁ ଠେଲିବା ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ମାନ୍ୟତାପ୍ରାପ୍ତ ୟେମେନୀ ସରକାରଙ୍କୁ ମଜବୁତ କରିବା। କିନ୍ତୁ ବର୍ଷ ବର୍ଷର ଏୟାରଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ (ଆକାଶମାର୍ଗରୁ ଆକ୍ରମଣ) ସତ୍ତ୍ୱେ ହୁତିମାନେ ଶେଷ ହୋଇନାହାନ୍ତି। ଗରିଲା ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହା ହିଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା। କୌଣସି ମିସାଇଲ୍ ଲଞ୍ଚର୍ କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ର ଗୋଦାମକୁ ନଷ୍ଟ କରାଯାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ପାହାଡ଼ରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ନେଟୱାର୍କ, ସ୍ଥାନୀୟ ସମର୍ଥନ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ କମାଣ୍ଡ୍ ସେଣ୍ଟରକୁ କେବଳ ଏୟାରଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ ଦ୍ୱାରା ଶେଷ କରିବା କଷ୍ଟକର। ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଏହା ମଧ୍ୟ ଆସେ ଯେ ସାଉଦି କ’ଣ ନିଜ ସୈନିକମାନଙ୍କୁ ୟେମେନ୍ ଭିତରକୁ ପଠାଇ ଲମ୍ବା ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ ଲଢ଼େଇ ଲଢ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଛି? ଏପରି ଲଢ଼େଇରେ ସୈନିକଙ୍କ ଜୀବନପ୍ରତି ବିପଦ ରହିବ, ପ୍ରଚୁର ଖର୍ଚ୍ଚ ହେବ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ମୂଲ୍ୟ— ଏହି ତିନୋଟିଯାକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ।

ହୁତି ଦୁର୍ବଳ ନୁହଁନ୍ତି, ଆହୁରି ବିପଜ୍ଜନକ ହୋଇଛନ୍ତି

ହୁତିମାନଙ୍କ ଆରମ୍ଭ ଏକ ସ୍ଥାନୀୟ ବିଦ୍ରୋହୀ ଆନ୍ଦୋଳନ ଭାବେ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ବିଗତ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ସେମାନଙ୍କ ସାମରିକ କ୍ଷମତା ଯଥେଷ୍ଟ ବଦଳିଛି। ଇରାନରୁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର, ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଏବଂ ସାମରିକ ସହାୟତା ମିଳିବା ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ମିସାଇଲ୍ ଏବଂ ଡ୍ରୋନ୍ କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଯଦିଓ ଇରାନ ହୁତିମାନଙ୍କୁ କେତେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ, ତା’ର ସଠିକ୍ ସୂଚନା ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ନିକଟ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ତାହା ହେଉଛି ହୁତି ଏବେ କେବଳ ହାଲୁକା ଅସ୍ତ୍ରରେ ଲଢ଼ୁଥିବା ଗ୍ରୁପ୍ ହୋଇ ରହିନାହିଁ। ସେମାନେ ଲୋହିତ ସାଗରରେ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରି ଦେଖାଇଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜିଓପୋଲିଟିକ୍ସ (ଭୂ-ରାଜନୀତି) କୁ ଦୋହଲାଇପାରିବେ। ୨୦୨୩ ପରଠାରୁ ସେମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି। ଆମେରିକା-ବ୍ରିଟେନ୍ ଯବାବୀ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ ସେମାନଙ୍କ କ୍ଷମତା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶେଷ ହୋଇନାହିଁ।

ହୁତିଙ୍କ ସହ ୟେମେନ୍ରେ ଲଢ଼ିବା କିପରି  କଷ୍ଟକର?

ୟେମେନ୍ ଲଢ଼େଇରେ ସାଉଦି ଆରବ ଏକା ନଥିଲା। ତା’ ସହ ସ୍ଥାନୀୟ ସରକାର ଏବଂ ଅଲଗା ଅଲଗା ୟେମେନୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ସବୁ ଗୋଷ୍ଠୀ ପରସ୍ପର ସହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକଜୁଟ୍ ନଥିଲେ। ଏହା ହିଁ ସେହି ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠାରେ ସାଉଦିର ରଣନୀତି ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ। ଯଦି ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ୍ରେ ଲଢ଼ୁଥିବା ସ୍ଥାନୀୟ ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକର କମାଣ୍ଡ୍ ବିଭାଜିତ ଥାଏ, ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ ଅଲଗା ଅଲଗା ଥାଏ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଳମେଳ ଦୁର୍ବଳ ଥାଏ, ତେବେ ଉପରୁ ମିଳୁଥିବା ଆଧୁନିକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ କେବଳ ଲୁହା ହୋଇ ରହିଯାଏ। ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଘଟଣାବଳୀରେ ପୁଣି ଥରେ ଏହା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା। ନ୍ୟୁଜ୍ ଏଜେନ୍ସି ରଏଟର୍ସ (Reuters) ଅନୁଯାୟୀ, ହୁତିମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ ସମୟରେ ସାଉଦି ସମର୍ଥିତ ୟେମେନୀ ସେନା ରଣନୈତିକ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରୁ ପଛକୁ ହଟିଥିଲେ।

ହୁତିଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରୁ ଅଧିକ କ୍ଷତି ସାଉଦିର ହେବ

ସାଉଦି ଏବଂ ହୁତିଙ୍କ ଲଢ଼େଇର ଏକ ରୋଚକ ଗଣିତ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ହୁତିମାନେ ଶସ୍ତା ଡ୍ରୋନ୍ ଏବଂ ମିସାଇଲ୍ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ କି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ସାଉଦି ଆରବକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହଙ୍ଗା ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଅର୍ଥାତ୍ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ପକ୍ଷ କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚ କରେ ଏବଂ ଆତ୍ମରକ୍ଷା କରୁଥିବା ପକ୍ଷ ଉପରେ ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ଆସେ। ଯଦି ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲେ, ତେବେ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଶ ମଧ୍ୟ ଚାପରେ ଆସିପାରେ।

ଆମେରିକା କାହିଁକି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓହ୍ଲାଇଲା ନାହିଁ?

ସାଉଦି ଆରବ ପାଖରେ କେବଳ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର ବିକଳ୍ପ ନାହିଁ। ଆମେରିକା ଦୀର୍ଘ ସମୟରୁ ତା’ର ପ୍ରମୁଖ ସୁରକ୍ଷା ସହଯୋଗୀ ରହିଆସିଛି। କିନ୍ତୁ ନିକଟ ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ସାଉଦି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ଆମେରିକା ଦ୍ୱାରା ସିଧାସଳଖ ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ କରାଇପାରି ନାହିଁ। ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୬ ରେ ରିପୋର୍ଟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା ଯେ କ୍ରାଉନ୍ ପ୍ରିନ୍ସ ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ସଲମାନ୍ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କଠାରୁ ହୁତି ବିରୋଧରେ ସାମରିକ ସହାୟତା ମାଗିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଆମେରିକା ସିଧାସଳଖ ଆକ୍ରମଣର ମଞ୍ଜୁରୀ ଦେଇନଥିଲା। ଏହା ବଦଳରେ ଗୁପ୍ତଚର (Intelligence) ଏବଂ ଟାର୍ଗେଟ୍ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସହାୟତା ଜାରି ରଖିବା କଥା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା।