ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ୧୩ ଅପ୍ରେଲ ୨୦୨୬ ରେ ହୋର୍ମୁଜ୍ ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ରେ ଇରାନୀ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘେରାବନ୍ଦୀର ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ଏହି ଘେରବାନ୍ଦୀର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଇରାନର ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାର ଚକା ଜାମ୍ କରିବା ଏବଂ ତେହେରାନକୁ ବିନା କୌଣସି ସର୍ତ୍ତରେ ହୋର୍ମୁଜ୍ର ରାସ୍ତା ଖୋଲିବା ପାଇଁ ବାଧ୍ୟ କରିବା ଥିଲା। ୟୁଏସ୍ ନେଭିର ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧପୋତ ଏବଂ F-35B ଭଳି ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ ପ୍ରତି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଇରାନୀ ତଟଗୁଡ଼ିକରେ ମୁତୟନ ଅଛନ୍ତି। ତଥାପି, ଘେରବାନ୍ଦୀ ସତ୍ତ୍ୱେ ଇରାନ ହାର ମାନିବାକୁ ମନା କରିଦେଇଛି ଏବଂ ଆମେରିକା ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ରବିରତୀ ଭାଙ୍ଗିବାର ଗମ୍ଭୀର ଅଭିଯୋଗ ଲଗାଇଲା। ତେହେରାନ ଚେତାବନୀ ଦେଇଥିଲା ଯେ ଯଦି ଆମେରିକା ସାମରିକ ଚାପ ବଢ଼ାଏ, ତେବେ ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗର ଏବଂ ଓମାନ ସାଗରର କୌଣସି ବି ବନ୍ଦର ସୁରକ୍ଷିତ ବଞ୍ଚିବ ନାହିଁ।
ପୁଟିନ କେଉଁ ସିକ୍ରେଟ୍ କରିଡର ଜରିଆରେ ଇରାନର କରୁଛନ୍ତି ସହାୟତା?
ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ଏହା ଯେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ସମସ୍ତ ଘେରାବନ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଇରାନକୁ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ଡ୍ରୋନ୍, ଗୋଳା-ବାରୁଦ ଏବଂ ସାମରିକ ଉପକରଣର ଯୋଗାଣ ମିଳୁଛି। ଗୁପ୍ତଚର ରିପୋର୍ଟ ମୁତାବକ, ରୁଷ ଏହି ଯୋଗାଣ ପାଇଁ କ୍ୟାସ୍ପିୟନ୍ ସାଗରକୁ ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ଗଳିପଥ ରୂପରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଛି। କ୍ୟାସ୍ପିୟନ୍ ସାଗର ଦୁନିଆର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ହ୍ରଦ, ଯାହା ରୁଷ, ଇରାନ, କଜାକିସ୍ତାନ, ତୁର୍କମେନିସ୍ତାନ ଏବଂ ଆଜରବାଇଜାନକୁ ପରସ୍ପର ସହିତ ଯୋଡ଼ିଥାଏ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ କୌଣସି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଜଳମାର୍ଗ ନ ଥିବା କାରଣରୁ ଆମେରିକୀୟ କିମ୍ବା ଇସ୍ରାଏଲୀ ନୌସେନାର ପହଞ୍ଚ ଏଠାରେ ପ୍ରାୟ ଶୂନ୍ୟ। ଏହା ହିଁ କାରଣ ଯେ ଏହାକୁ ଏକ 'ଲୋ-ଭିଜିବିଲିଟି ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ଚ୍ୟାନେଲ' ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି।
ଶ୍ୟାଡୋ ଫ୍ଲିଟ୍ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର ଜାଲ
ରୁଷ ନିଜର ଅସ୍ତ୍ରଖାନ ବନ୍ଦରରୁ ଇରାନର ବନ୍ଦର-ଏ-ଅଞ୍ଜଲି ଏବଂ ଅମିରାବାଦ ବନ୍ଦର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ବ୍ୟାପକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର ଜାଲ ବିଛାଇଛି। ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି ଯେ ୨୦୨୬ ରେ ରୁଷ ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ଗୋ ଟର୍ଣ୍ଣଓଭର ଦୁଇଗୁଣ ହୋଇ ୧ କୋଟି ଟନ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିପାରେ। ଏହି କାମ ପାଇଁ ରୁଷୀୟ 'ଶ୍ୟାଡୋ ଫ୍ଲିଟ୍'ର ସହାରା ନିଆଯାଉଛି। ଏହି ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ଟ୍ରାକିଂ ସିଗନାଲ ବନ୍ଦ କରି ଡାର୍କ ମୋଡ୍ରେ କ୍ୟାସ୍ପିୟନ୍ ସାଗର ଭିତରେ ଯାତାୟାତ କରନ୍ତି। ପ୍ରାୟତଃ ଏହି ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଇରାନୀ ଏବଂ ରୁଷୀୟ ପତାକା ସହିତ ଚାଲନ୍ତି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏଗୁଡ଼ିକର ପରିଚୟ ଜାଣିବା ଅସମ୍ଭବ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଭୋଲଗା-ଡନ୍ କନାଲ ଜରିଆରେ କୃଷ୍ଣ ସାଗର ସହିତ ମଧ୍ୟ ଜଡ଼ିତ ଅଛନ୍ତି, ଯାହା ରୁଷକୁ ସିଧାସଳଖ ଇରାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାମରିକ ସାମଗ୍ରୀ ପହଞ୍ଚାଇବାର ସୁରକ୍ଷିତ ମାର୍ଗ ପ୍ରଦାନ କରେ।
କ’ଣ କ’ଣ ପହଞ୍ଚୁଛି ଏହି ଗୁପ୍ତ ରାସ୍ତାରେ?
ଏହି ଗୁପ୍ତ କରିଡର ଜରିଆରେ ଇରାନକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଜରୁରୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିନିଷ ମିଳୁଛି। ରିପୋର୍ଟ ମୁତାବକ, ରୁଷ ଏଠାରୁ 'ଶାହେଦ' ଡ୍ରୋନ୍ ), ଭେରବା ମ୍ୟାନ୍-ପୋର୍ଟେବଲ ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍ , S-300 ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍ର ଯନ୍ତ୍ରାଂଶ, ଦୂରଗାମୀ ମିସାଇଲ୍ ଏବଂ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ରାଉଣ୍ଡ ଗୋଳା-ବାରୁଦ ଇରାନକୁ ପଠାଉଛି। ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇରାନର ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷମତାକୁ କାଫି ମଜବୁତ୍ କରିଛି। ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୬ ରେ ଇସ୍ରାଏଲ ବନ୍ଦର-ଏ-ଅଞ୍ଜଲି ବନ୍ଦର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି ଏହି ଯୋଗାଣ ଲାଇନ୍କୁ ଟାର୍ଗେଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲା। ଏହି ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ରେ ଅନେକ ଜାହାଜ ଏବଂ ସାମରିକ ଭିତ୍ତିଭୂମିର କ୍ଷତି ହେଲା, କିନ୍ତୁ ତାହା ସତ୍ତ୍ୱେ ଏହି କରିଡର ପୁରାପୁରି ବନ୍ଦ ହୋଇପାରିଲାନାହିଁ।
ହୋର୍ମୁଜ୍ ବନ୍ଦ ହେବାରୁ କେତେ କ୍ଷତି?
ହୋର୍ମୁଜ୍ ଘେରବାନ୍ଦୀ କାରଣରୁ ଇରାନକୁ ଦୈନିକ ୨୭.୬ କୋଟି ଡଲାରରୁ ଅଧିକର ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତି ହେବାର ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି। ତୈଳ ରପ୍ତାନି ଉପରେ ରୋକ୍ରୁ ଇରାନର ଅଣ୍ଟା ଭାଙ୍ଗୁଛି, କିନ୍ତୁ ରୁଷରୁ ମିଳୁଥିବା ନିରନ୍ତର ସାମରିକ ସହାୟତା ତାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତିଷ୍ଠି ରହିବା ପାଇଁ ସାହସ ଦେଉଛି। ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନର ଦାବି ଯେ ଘେରବାନ୍ଦୀ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବତା ଏହା ଯେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି କ୍ୟାସ୍ପିୟନ୍ ଗଳିପଥ ଖୋଲା ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇରାନକୁ ସାମରିକ ସାମଗ୍ରୀର ଅଭାବ ହେବ ନାହିଁ।