ପାକିସ୍ତାନ ସେନା ନିଜର ଆଧିକାରିକ ଏବଂ ଅପରେସନାଲ୍ ଯୋଗାଯୋଗ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଛି। ଏକ ଗୁପ୍ତଚର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ପାକିସ୍ତାନ ସେନା ନିଜର ଅଧିକାରୀ, ଯବାନ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ମେଟା (Meta) ମାଲିକାନାରେ ଥିବା ୱାଟ୍ସଆପ୍ (WhatsApp)ର ବ୍ୟବହାର ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛି। ସେନା ଏବେ ଆଧିକାରିକ କଥାବାର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ଆମେରିକୀୟ ଆପ୍ ୱାଟ୍ସଆପ୍ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଚୀନର ମେସେଜିଂ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ 'ୱିଚାଟ୍' (WeChat) ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ କହିଛି।

ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି କେବଳ ଗୋଟିଏ ମେସେଜିଂ ଆପ୍ ବଦଳାଇବା ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହାକୁ ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ଚୀନ୍ ମଧ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ସାମରିକ ଓ ରଣନୈତିକ ସମ୍ପର୍କର ସଙ୍କେତ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି। ଏପରି ସମୟରେ ପାକିସ୍ତାନ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି, ଯେଉଁ ସମୟରେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ସାମରିକ ଏବଂ ସରକାରୀ ଯୋଗାଯୋଗର ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ତୀବ୍ର ହୋଇଛି। ଯେଉଁଠି ପାକିସ୍ତାନ ନିଜ ସେନାର ଯୋଗାଯୋଗ ପାଇଁ ୱିଚାଟ୍ ଆପଣାଉଛି, ସେହିପରି ଭାରତ ଏହି ଆପ୍ ଉପରେ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇସାରିଛି।

ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଆପ୍ଗୁଡ଼ିକଠାରୁ କାହିଁକି ଦୂରତା ବନାଉଛି ପାକିସ୍ତାନ ?

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ପାକିସ୍ତାନ ସେନାର ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ମେସେଜିଂ ପ୍ଲାଟଫର୍ମର ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ଥିବା ଚିନ୍ତା ସହ ଜଡ଼ିତ। ସେନା ଆଶଙ୍କା କରୁଛି ଯେ ୱାଟ୍ସଆପ୍ ଭଳି ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଗୁପ୍ତଚର ନଜର, ଡାଟା ଲିକ୍ ଏବଂ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ସନ୍ଦେଶ ହ୍ୟାକ୍ କରାଯିବାର ବିପଦ ରହିଛି। ଏହି କାରଣରୁ ସେନା ନିଜ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ୱାଟ୍ସଆପ୍କୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ହଟାଇବାକୁ ଏବଂ ଆଧିକାରିକ କଥାବାର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ୱିଚାଟ୍କୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛି। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ପାକିସ୍ତାନ ନିଜ ସାମରିକ ଡିଜିଟାଲ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଚୀନର ବୈଷୟିକ ଇକୋସିଷ୍ଟମ୍ ସହ ଅଧିକ ଯୋଡ଼ୁଛି।

ଚୀନ୍ ସହିତ ଡିଜିଟାଲ୍ ଓ ସାମରିକ ସମନ୍ୱୟ ବୃଦ୍ଧିର ପ୍ରୟାସ

ଚୀନରେ ୱିଚାଟ୍ କେବଳ ଗୋଟିଏ ମେସେଜିଂ ଆପ୍ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ସେଠାକାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଡିଜିଟାଲ୍ କମ୍ୟୁନିକେସନ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ୱିଚାଟ୍ର ବ୍ୟବହାର ଦ୍ୱାରା ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ଚୀନ୍ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସମନ୍ୱୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯୁଗ୍ମ ସାମରିକ ଅଭ୍ୟାସ, ଅପରେସନାଲ୍ ସହଯୋଗ ଏବଂ ଗୁପ୍ତଚର ସୂଚନା ଆଦାନପ୍ରଦାନ ସହଜ ହୋଇପାରିବ।

ପାକିସ୍ତାନ ଓ ଚୀନର ବନ୍ଧୁତା ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଜବୁତ ରହିଛି। ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ, ନୌସେନା ଫ୍ରିଗେଟ୍ ଏବଂ ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍ ଭଳି ଅନେକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଚୁକ୍ତି ହୋଇଛି। କିନ୍ତୁ ବିଗତ କିଛି ବର୍ଷ ହେବ ଏହି ସହଯୋଗ କେବଳ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନାହିଁ। ଏବେ ଦୁଇ ଦେଶ ସାଇବର କ୍ଷମତା, ଯୋଗାଯୋଗ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ ଗୁପ୍ତଚର ନେଟୱର୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ନିକଟତର ହେଉଛନ୍ତି।

ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ପରେ ଏବେ ଯୋଗାଯୋଗରେ ବି ଚୀନର ସାଥ୍

ପାକିସ୍ତାନ ପୂର୍ବରୁ ଚୀନର ଅନେକ ସାମରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବ୍ୟବହାର କରୁଛି। ଏଥିରେ ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ବ୍ୟତୀତ ଚୀନର ସାଟେଲାଇଟ୍ ନେଭିଗେସନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ 'ବେଇଡୋ' (BeiDou) ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଅଛି। ପାକିସ୍ତାନ ସେନା ବିଶ୍ୱର ସେହି କେତେକ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟତମ, ଯିଏ ସାମରିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ବେଇଡୋ ବ୍ୟବହାର କରେ। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ୱିଚାଟ୍କୁ ଆପଣାଇବା ଚୀନ୍ ଉପରେ ପାକିସ୍ତାନ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ରଣନୈତିକ ନିର୍ଭରଶୀଳତାର ଆଉ ଏକ ଉଦାହରଣ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।

ଭାରତ ୨୦୨୦ରେ ୱିଚାଟ୍ ଉପରେ ଲଗାଇଥିଲା ବ୍ୟାନ୍

ଭାରତ ସରକାର ଜୁନ୍ ୨୦୨୦ରେ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା, ଡାଟା ଗୋପନୀୟତା ଏବଂ ଦେଶର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ପ୍ରତି ବିପଦ ଦର୍ଶାଇ ୱିଚାଟ୍ ସମେତ ଅନେକ ଚୀନା ଆପ୍ଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଚୀନା ଆପ୍ ବିରୋଧରେ ଭାରତର କଠୋର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଜାରି ରହିଲା ଏବଂ ଏହି ବ୍ୟାନ୍ ବଳବତ୍ତର ରହିଛି। ଭାରତରେ ପ୍ରାୟ ୮୫.୩ କୋଟି ଲୋକ ୱାଟ୍ସଆପ୍ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ବେଳେ ପାକିସ୍ତାନରେ ପ୍ରାୟ ୫.୨ କୋଟି ୟୁଜର ଅଛନ୍ତି। ସେହିପରି ଚୀନରେ ୮୧ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ୱିଚାଟ୍ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ଚୀନରେ ୨୦୧୭ ମସିହାରୁ ୱାଟ୍ସଆପ୍ ପ୍ରତିବନ୍ଧିତ ହୋଇରହିଛି।

ୱିଚାଟ୍ କ’ଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷିତ?

ଯଦିଓ ପାକିସ୍ତାନ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ନଜରରୁ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ୱିଚାଟ୍ ଆପଣାଉଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ଆପ୍କୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବାରେ ଲାଗିଛି। ୱିଚାଟ୍ର ପ୍ୟାରେଣ୍ଟ କମ୍ପାନୀ 'ଟେନସେଣ୍ଟ' (Tencent) ହେଉଛି ଏକ ଚୀନା କମ୍ପାନୀ। ଚୀନ୍ ଆଇନ ଅନୁସାରେ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଲେ ସରକାର ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ଏଜେନ୍ସିଗୁଡ଼ିକ ସହ ଡାଟା ସେୟାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଚୀନା ଏଜେନ୍ସିଗୁଡ଼ିକୁ ଡାଟା ପହଞ୍ଚ ମିଳିବାର ସମ୍ଭାବନା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି। ଟରଣ୍ଟୋ ୟୁନିଭରସିଟିର 'ସିଟିଜେନ୍ ଲାବ୍' (Citizen Lab) ରିପୋର୍ଟରେ ମଧ୍ୟ ଦାବି କରାଯାଇଛି ଯେ ୱିଚାଟ୍ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ସନ୍ଦେଶ, ଫାଇଲ୍ ଏବଂ ଫଟୋ ଉପରେ ନଜର ରଖିପାରେ।

ଅର୍ଥାତ୍ ପାକିସ୍ତାନ ଯେଉଁଠି ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଆପ୍ଗୁଡ଼ିକରୁ ଗୁପ୍ତଚର ଭୟକୁ ନେଇ ସତର୍କ ହେଉଛି, ସେଠାରେ ୱିଚାଟ୍କୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଡାଟା ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ନଜର ରଖିବା ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରଶ୍ନ ରହିଛି। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ପାକିସ୍ତାନ ସେନାର ଏହି ଡିଜିଟାଲ୍ ପରିବର୍ତ୍ତନ କେବଳ ଗୋଟିଏ ବୈଷୟିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଚୀନ୍ ସହିତ ତାହାର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ରଣନୈତିକ ସହଭାଗିତାର ମଧ୍ୟ ସଙ୍କେତ।