ବିଶ୍ୱର ବଡ଼ ବଡ଼ ସୈନ୍ୟ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା ହେଲେ ଆମେରିକା, ରୁଷ, ଚୀନ୍ ଏବଂ ଭାରତ ଭଳି ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ନାମ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥାଏ, ଯାହାଙ୍କ ବାୟୁସେନାରେ ଶତାଧିକ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ମହଜୁଦ ଅଛି। କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି କି ୟୁରୋପରେ ଏମିତି ଏକ ଦେଶ ମଧ୍ୟ ଅଛି ଯାହାର ବାୟୁସେନାରେ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ବିମାନ ଅଛି?

ଏହି ଦେଶଟି ହେଉଛି “ଲକ୍ସମବର୍ଗ (Luxembourg)”। ପଶ୍ଚିମ ୟୁରୋପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ଛୋଟ ଦେଶଟି କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ଏବଂ ଜନସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଗଣାଯାଏ। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି, ଏହାର ବାୟୁସେନା ପାଖରେ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ସାମରିକ ବିମାନ ରହିଛି, ଯାହାଫଳରେ ଏହାକୁ ଦୁନିଆର ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ବାୟୁସେନା ଭାବେ ଗଣନା କରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ବିଗତ କିଛି ବର୍ଷ ହେବ ଏହି ଦେଶ ନିଜର ଆକାଶମାର୍ଗ କ୍ଷମତାର ସମ୍ପ୍ରସାରଣ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି।

ଶେଷରେ କେଉଁ ବିମାନ ଅଛି ଏହି ଦେଶ ପାଖରେ?

୨୦୨୦ ମସିହାରେ ଆଧିକାରିକ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏହି ଦେଶର ‘ଏୟାର କମ୍ପୋନେଣ୍ଟ’ (Air Component) ବାୟୁସେନାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଗୋଟିଏ ‘Airbus A400M Atlas’ ସାମରିକ ପରିବହନ ବିମାନ ସାମିଲ ଅଛି। ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଆଧୁନିକ ସାମରିକ ପରିବହନ ବିମାନ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ବିମାନଟି ବ୍ରସେଲ୍ସ ନିକଟରେ ଥିବା ‘ମେଲ୍ସବ୍ରୋକ୍ ଏୟାର ବେସ୍’ (Melsbroek Air Base) ରେ ମୁତୟନ ଅଛି। ସବୁଠାରୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି, ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଲକ୍ସମବର୍ଗର ସଶସ୍ତ୍ର ସେନା ପାଖରେ ନିଜସ୍ୱ କୌଣସି ସାମରିକ ଏୟାରବେସ୍ ନାହିଁ।

ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଲକ୍ସମବର୍ଗ ଦୁଇଟି ‘Airbus H145M’ ସାମରିକ ହେଲିକପ୍ଟର, ଗୋଟିଏ ‘Airbus A330 MRTT’ (Multi Role Tanker Transport) ବିମାନ ଏବଂ କେତେକ ମାନବରହିତ ବିମାନ (UAVs/Drones) ମଧ୍ୟ କିଣିଛି। ଆଗାମୀ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଏହି ଦେଶ ରଣନୀତିକ ଏୟାରଲିଫ୍ଟ ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଅଧିକ ବିମାନ ଓ ହେଲିକପ୍ଟର କିଣିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛି।

୫୨ ବର୍ଷ ପରେ ମିଳିଲା ନିଜସ୍ୱ ବିମାନ

ମଜାଦାର କଥା ହେଉଛି, ଲକ୍ସମବର୍ଗ ୧୯୬୮ ମସିହାରେ ନିଜର ଶେଷ ୩ଟି ‘Piper PA-18 Super Cub’ ବିମାନକୁ ସେବାରୁ ହଟାଇ ଦେଇଥିଲା। ଏହାପରେ ଦେଶ ପାଖରେ କୌଣସି ସାମରିକ ବିମାନ ବାକି ନଥିଲା। ବର୍ଷ ୨୦୦୧ରେ ସରକାର ଏକ A400M ବିମାନ କିଣିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ପ୍ରୋଜେକ୍ଟରେ ବିଳମ୍ବ ହେବା ଯୋଗୁଁ ଏହାର ଡେଲିଭରି ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୦ରେ ହୋଇଥିଲା। ଅର୍ଥାତ୍ ଲକ୍ସମବର୍ଗକୁ ନିଜର ନୂଆ ସାମରିକ ବିମାନ ପାଇବା ପାଇଁ ପୂରା ୫୨ ବର୍ଷ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା।

ଏହି ଦେଶ ପାଖରେ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ କାହିଁକି ନାହିଁ?

ଲକ୍ସମବର୍ଗର ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୭ ଲକ୍ଷ ଆଖପାଖରେ ଏବଂ ଏହାର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଛୋଟ। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଦେଶକୁ ବଡ଼ ଆକାରରେ ଫାଇଟର ଜେଟ୍ ବା ଯୁଦ୍ଧବିମାନର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼େନାହିଁ। ଏହାଛଡ଼ା, ଲକ୍ସମବର୍ଗ ହେଉଛି ନାଟୋ (NATO - ନର୍ଥ ଆଟଲାଣ୍ଟିକ ଟ୍ରିଟି ଅର୍ଗାନାଇଜେସନ)ର ଏକ ସଦସ୍ୟ ଦେଶ। କୌଣସି ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁର ଆକ୍ରମଣ ସମୟରେ ନାଟୋର ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଏହାର ସୁରକ୍ଷା ଦାୟିତ୍ୱ ନିଅନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ଲକ୍ସମବର୍ଗ ନିଜର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ନୀତିକୁ ସୀମିତ କିନ୍ତୁ ଆଧୁନିକ ସାମରିକ କ୍ଷମତା ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ କରି ରଖିଛି। ଦେଶ ବର୍ତ୍ତମାନ ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା, ସାମରିକ ଉପଗ୍ରହ (Satellites) ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅଭିଯାନଗୁଡ଼ିକରେ ସହଯୋଗ କରିବା ଉପରେ ଅଧିକ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛି।