ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI) ଦ୍ୱାରା ୧୨ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ସୁନା ବିକ୍ରି କରାଯାଇଥିବା ଖବର ବେଶ୍ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଥିଲା । ତେବେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ଭାରତ ସରକାର ତୁରନ୍ତ ଏହି ଦାବିକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି ଗୁଜବ ଉପରେ ବିରାମ ଲଗାଇଛନ୍ତି । ଆରବିଆଇ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ ଦେଶର ୮୮୦.୫୨ ଟନ୍‌ର ସୁନା ରିଜର୍ଭ  ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛି ଏବଂ ଏଥିରେ କୌଣସି ହ୍ରାସ ଘଟିନାହିଁ ।

ଏହି ବିବାଦ ମଧ୍ୟରେ, ଦୁନିଆର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସୁନା କ୍ରେତା ହୋଇଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଭାରତ କେଉଁ ଦେଶକୁ ଏବଂ କେଉଁ ରୂପରେ ସୁନା ରପ୍ତାନି କରେ, ତାହା ଜାଣିବା ବେଶ୍ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଅଟେ ।

ଭାରତର ସୁନା ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା

ବାସ୍ତବତା ହେଉଛି ଭାରତ ନିଜ ଆବଶ୍ୟକତାର ପ୍ରାୟ ୮୫ ରୁ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ସୁନା ବିଦେଶରୁ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ । ଭାରତୀୟ ସମାଜରେ ସୁନାର ବହୁତ ଚାହିଦା ରହିଛି, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ଦେଶ ସବୁବେଳେ ଏକ ବଡ଼ କ୍ରେତା ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା ।

ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘରୋଇ ବଜାର କିମ୍ବା ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ କଞ୍ଚା ସୁନା ବିକ୍ରି କରିବାର କୌଣସି ଯଥାର୍ଥତା ନାହିଁ । ଆରବିଆଇ ନିଜର ସୁରକ୍ଷିତ ଭଣ୍ଡାରକୁ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରୁ ସୁନା କିଣିଥାଏ, ଏହାକୁ ଖୋଲା ବଜାରରେ ବିକ୍ରି କରିବାର କୌଣସି ରଣନୀତି ନଥାଏ ।

କଞ୍ଚା ସୁନା ବଦଳରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଳଙ୍କାର ରପ୍ତାନି

ଯଦିଓ ଭାରତ ସରକାର କିମ୍ବା ଆରବିଆଇ ନିଜର ସଂରକ୍ଷିତ ସୁନା ବିକ୍ରି କରନ୍ତି ନାହିଁ, ତଥାପି ଭାରତରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ବିଲିୟନ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ସୁନା ରପ୍ତାନି  ହୋଇଥାଏ । ଧ୍ୟାନ ଦେବାର କଥା ହେଉଛି, ଭାରତ କେବେବି କଞ୍ଚା ସୁନା ବା ସୁନା ବିସ୍କୁଟ୍/ଇଟା  ବାହାରକୁ ପଠାଏ ନାହିଁ । ଏହା ବଦଳରେ ଭାରତର କୁଶଳୀ କାରିଗରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ସୁନାର ଚମତ୍କାର ଅଳଙ୍କାର  ବିଶ୍ୱ ବଜାରକୁ ରପ୍ତାନି କରାଯାଏ । ଭାରତର ଜେମ୍ସ ଆଣ୍ଡ ଜ୍ୱେଲେରୀ  ଶିଳ୍ପ ନିଜର ସୂକ୍ଷ୍ମ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

ଭାରତୀୟ ଅଳଙ୍କାରର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିଶ୍ୱ କ୍ରେତା କିଏ?

ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଭାରତୀୟ ସୁନା ଗହଣାର ଅନେକ ଗ୍ରାହକ ଅଛନ୍ତି । ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରମୁଖ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ହେଲେ: ୧. ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟ୍ସ (UAE): ଏହା ଭାରତୀୟ ଜ୍ୱେଲେରୀର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କ୍ରେତା ଦେଶ । ୨. ଆମେରିକା (USA): ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଭାରତୀୟ ପାରମ୍ପରିକ ଡିଜାଇନ୍‌ର ବହୁତ ଚାହିଦା ଥାଏ ।

• ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସିଙ୍ଗାପୁର, ହଂକଂ, ୟୁନାଇଟେଡ୍ କିଙ୍ଗଡମ୍ (UK) ଏବଂ ଫ୍ରାନ୍ସ ଭଳି ବିକଶିତ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ ସୁନା ଅଳଙ୍କାରର ମୁଖ୍ୟ କ୍ରେତା ଅଟନ୍ତି ।

ଯଦି ଆରବିଆଇ କେବେ ସୁନା ବିକେ, ତେବେ କ୍ରେତା କିଏ ହେବ?

ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି ଯେ, ଯଦି କେବେ କୌଣସି ଜରୁରୀ କିମ୍ବା ବିପରୀତ ପରିସ୍ଥିତି ଆସେ ଏବଂ ଆରବିଆଇକୁ ସତରେ ନିଜର ସୁନା ବିକ୍ରି କରିବାକୁ ବା ଗିରଭ ରଖିବାକୁ ପଡ଼େ, ତେବେ ତାର କ୍ରେତା କିଏ ହେବ?

ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, କୌଣସି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ସାଧାରଣ ଜନତା କିମ୍ବା ସାଧାରଣ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କୁ ସୁନା ବିକ୍ରି କରନ୍ତି ନାହିଁ । ଏଭଳି ବଡ଼ ଧରଣର କାରବାର ସର୍ବଦା:

• ଅନ୍ୟ ଦେଶର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ 

• ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆର୍ଥିକ ସଂସ୍ଥା (ଯେପରିକି IMF - International Monetary Fund),

• ବଡ଼ ବଡ଼ ବୁଲିଅନ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ (Bullion Banks),

• କିମ୍ବା ବିଶ୍ୱର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧାତୁ ବଜାରର ବଡ଼ ସଂସ୍ଥାଗତ କ୍ରେତା (Institutional Buyers) ଙ୍କ ସହିତ ହିଁ କରାଯାଇଥାଏ ।