ଟ୍ରେଡ୍ ଡିଲ୍ ଲାଗୁ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ବିଦେଶୀ ସ୍କଚ୍ ଉପରେ 150 ପ୍ରତିଶତ ଟାରିଫ୍ ଲାଗୁଥିଲା, ଯାହାକୁ ହ୍ରାସ କରି 75 ପ୍ରତିଶତ କରାଯାଇଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ସରକାର ଏହାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରି 162.5 ପ୍ରତିଶତ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା କାହିଁକି?
ଭାରତ ଏବଂ ବ୍ରିଟେନ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଟ୍ରେଡ୍ ଡିଲ୍କୁ ସ୍କଚ୍ ହ୍ୱିସ୍କି ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଚୁକ୍ତିନାମା ଅଧୀନରେ ବ୍ରିଟେନରୁ ଆସୁଥିବା ସ୍କଚ୍ ହ୍ୱିସ୍କି ଉପରେ ଆମଦାନୀ ଶୁଳ୍କ 150 ପ୍ରତିଶତରୁ ହ୍ରାସ କରି 75 ପ୍ରତିଶତ କରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଆଶ୍ୱସ୍ତିକୁ ନେଇ ଏକ ନୂଆ ବିବାଦ ମୁଣ୍ଡ ଟେକିଛି। ଭାରତରେ ବଲ୍କ ସ୍କଚ୍ ହ୍ୱିସ୍କି ଆମଦାନୀ ଉପରେ ପ୍ରଭାବୀ ଭାବେ 162.5 ପ୍ରତିଶତ ଡ୍ୟୁଟି ଲଗାଯିବା ମାମଲା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଫଳରେ ମଦ ପ୍ରସ୍ତୁତକାରୀ ବଡ଼ କମ୍ପାନି ପର୍ନୋଡ୍ ରିକାର୍ଡ (Pernod Ricard), ଡିଆଜିଓ (Diageo) ଏବଂ ବକାର୍ଡି (Bacardi) ର ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଯାଇଛି। ମାମଲା ଏତେ ଗମ୍ଭୀର ହୋଇଯାଇଛି ଯେ ଏହି କମ୍ପାନିଗୁଡ଼ିକର 80ରୁ ଅଧିକ କଣ୍ଟେନର ଭାରତୀୟ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକରେ ଅଟକି ରହିଛି। ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଭାରତର ପ୍ରାୟ 65 ଅରବ ଡଲାରର ମଦ ବଜାର ଉପରେ ପଡ଼ିପାରେ।
ଶେଷରେ 75 ପ୍ରତିଶତ ବଦଳରେ 162.5 ପ୍ରତିଶତ ଡ୍ୟୁଟି କାହିଁକି ଲାଗିଲା?
ଭାରତ ଏବଂ ବ୍ରିଟେନ ମଧ୍ୟରେ ଟ୍ରେଡ୍ ଏଗ୍ରିମେଣ୍ଟ 15 ଜୁଲାଇ 2026ରୁ ଲାଗୁ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ଅଧୀନରେ ସ୍କଚ୍ ହ୍ୱିସ୍କି ଉପରେ ଆମଦାନୀ ଶୁଳ୍କ 150% ରୁ ହ୍ରାସ କରି 75% କରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଭାରତୀୟ ତଦନ୍ତକାରୀ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର କହିବା କଥା ହେଉଛି ଯେ କମ୍ପାନିଗୁଡ଼ିକ ବଲ୍କ ସ୍କଚ୍ ହ୍ୱିସ୍କି ଆମଦାନୀରେ ଭୁଲ କଷ୍ଟମ୍ କ୍ଲାସିଫିକେସନ୍ (ବର୍ଗୀକରଣ) ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି। ବାସ୍ତବରେ, କମ୍ପାନିଗୁଡ଼ିକ ବିପୁଳ ପରିମାଣରେ ସ୍କଚ୍ ହ୍ୱିସ୍କି ମଗାଇଥା’ନ୍ତି, ଯାହାର ବ୍ୟବହାର ଭାରତରେ ଅନ୍ୟ ମଦ ସହିତ ମିଶାଇ ବ୍ଲେଣ୍ଡେଡ୍ ହ୍ୱିସ୍କି ତିଆରି କରିବାରେ କରାଯାଏ। ତଦନ୍ତକାରୀ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି ଯେ ଏପରି ଭାବେ ଆମଦାନୀ ହେଉଥିବା ସ୍କଚ୍କୁ ସାଧାରଣ ହ୍ୱିସ୍କି ବଦଳରେ ‘କମ୍ପାଉଣ୍ଡ ଆଲକହଲିକ୍ ପ୍ରିପାରେସନ୍’ ଅର୍ଥାତ୍ ମିକ୍ସଡ୍ ଆଲକହଲିକ୍ ପ୍ରଡକ୍ଟ ଶ୍ରେଣୀରେ ରଖାଯିବା ଉଚିତ୍। ଏହି କାଟାଗୋରୀ ଉପରେ 150% ଆମଦାନୀ ଶୁଳ୍କ ଲାଗିଥାଏ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଅତିରିକ୍ତ କଞ୍ଜମ୍ପସନ୍ ଟ୍ୟାକ୍ସ ମଧ୍ୟ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଥାଏ। ଏହିପରି ଭାବେ ମୋଟ ପ୍ରଭାବୀ ଡ୍ୟୁଟି 162.5% ହୋଇଯାଉଛି। ଏହା ହିଁ ସେହି ବୈଷୟିକ ବିବାଦ, ଯାହାଫଳରେ କମ୍ପାନିଗୁଡ଼ିକୁ ଟ୍ରେଡ୍ ଡିଲ୍ ଅଧୀନରେ ମିଳୁଥିବା 75% ଡ୍ୟୁଟିର ଆଶ୍ୱସ୍ତି ମିଳିପାରୁ ନାହିଁ।
80ରୁ ଅଧିକ କଣ୍ଟେନର ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକରେ ଅଟକି ରହିଛି
ଏହି ବିବାଦର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ମଦ କମ୍ପାନିଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବସାୟ ଉପରେ ପଡ଼ୁଛି। ରଏଟର୍ସ (Reuters) ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ପର୍ନୋଡ୍ ରିକାର୍ଡ, ଡିଆଜିଓ ଏବଂ ବକାର୍ଡିର 80ରୁ ଅଧିକ ସିପିଂ କଣ୍ଟେନର ଭାରତୀୟ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକରେ ଅଟକି ରହିଛି। ଏଥିରେ ହଜାର ହଜାର ଲିଟର ବଲ୍କ ସ୍କଚ୍ ହ୍ୱିସ୍କି ମହଜୁଦ ରହିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ତଦନ୍ତ ଶେଷ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କମ୍ପାନିଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କର ମାଲ୍ ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ମୁକୁଳାଇବା ପାଇଁ ଏକ ସର୍ତ୍ତ ଦିଆଯାଇଛି। କମ୍ପାନିଗୁଡ଼ିକୁ ମାଲ୍ର ମୂଲ୍ୟର 75% ଅଂଶ ପ୍ରଥମେ ଜମା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ବାକି ଅର୍ଥ ପାଇଁ ବ୍ୟାଙ୍କ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ ଏବଂ ତଦନ୍ତ ଶେଷ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଲାଗୁ ରହିବ। ପର୍ନୋଡ୍ ରିକାର୍ଡ ଏବଂ ଡିଆଜିଓ ନିଜର କଣ୍ଟେନର ମୁକୁଳାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟାଙ୍କ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଏବଂ ଫଣ୍ଡିଂର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରୁଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପଟେ ବକାର୍ଡି ବର୍ତ୍ତମାନ ନିଜର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦକ୍ଷେପ ଉପରେ ବିଚାର କରୁଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା କମ୍ପାନିଗୁଡ଼ିକର ୱର୍କିଂ କ୍ୟାପିଟାଲ୍ (କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ପୁଞ୍ଜି) ଉପରେ ଅତିରିକ୍ତ ଚାପ ପଡ଼ିପାରେ।
ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ତଦନ୍ତ ପରିସରରେ
ଏହି ବିବାଦ କେବଳ ବିଦେଶୀ ମଦ କମ୍ପାନିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନାହିଁ। ଭାରତର ଅନେକ ବଡ଼ ମଦ କମ୍ପାନି ମଧ୍ୟ ଏହାର କବଳରେ ଆସିପାରନ୍ତି। ଏଥିରେ ରାଡିକୋ ଖୈତାନ (Radico Khaitan) ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଅଛି, ଯିଏ ବଲ୍କ ସ୍କଚ୍ ଆମଦାନୀ କରି ନିଜର ଉତ୍ପାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାଏ। ଆଲାଏଡ୍ ବ୍ଲେଣ୍ଡର୍ସ ଆଣ୍ଡ ଡିଷ୍ଟିଲର୍ସ (Allied Blenders and Distillers) କମ୍ପାନି ମଧ୍ୟ ଆମଦାନୀ ହୋଇଥିବା ସ୍କଚ୍ ବ୍ୟବହାର କରେ। ତିଳକନଗର ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ (Tilaknagar Industries) ର ବ୍ୟବସାୟ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବିବାଦର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ। ଛୋଟ କମ୍ପାନିଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପରିସ୍ଥିତି ଆହୁରି କଠିନ ହୋଇପାରେ, କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଦେବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ବଳ ଏବଂ କୋଲାଟେରାଲ୍ ଉପଲବ୍ଧ ନଥାଇପାରେ। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ଆମଦାନୀ ହେଉଥିବା କଞ୍ଚାମାଲର ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରଭାବିତ ହେବାର ବିପଦ ରହିଛି।
ଭାରତରେ ତିଆରି ହେଉଥିବା ହ୍ୱିସ୍କି ଉପରେ କାହିଁକି ପଡ଼ିପାରେ ପ୍ରଭାବ?
ସାଧାରଣତଃ ଲୋକମାନେ ଭାବନ୍ତି ଯେ ସ୍କଚ୍ ହ୍ୱିସ୍କି ଆମଦାନୀ ବନ୍ଦ ହେବା ଦ୍ୱାରା କେବଳ ବିଦେଶୀ ବ୍ରାଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଭାବିତ ହେବେ। କିନ୍ତୁ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଭାରତୀୟ ବ୍ରାଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିପାରେ। ବ୍ରିଟେନରୁ ଆସୁଥିବା ପ୍ରାୟ 80% ସ୍କଚ୍ ହ୍ୱିସ୍କି ପରିମାଣ ହିସାବରେ ବଲ୍କ ଫର୍ମରେ ଆମଦାନୀ କରାଯାଇଥାଏ। ଏହାର ବ୍ୟବହାର ଭାରତରେ ଇଣ୍ଡିଆନ୍-ମେଡ୍ ଫରେନ୍ ଲିକର୍ (IMFL) ହ୍ୱିସ୍କି ତିଆରି କରିବାରେ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅଳ୍ପ ପରିମାଣର ସ୍କଚ୍ ହ୍ୱିସ୍କିକୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ପିରିଟ୍ ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ମିଶାଇ ବ୍ଲେଣ୍ଡେଡ୍ ହ୍ୱିସ୍କି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ଏହି ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆମଦାନୀ ହେଉଥିବା Chivas Regal ଏବଂ Johnnie Walker ଭଳି ହ୍ୱିସ୍କି ତୁଳନାରେ ଶସ୍ତା ହୋଇଥାଏ। ତେଣୁ ଯଦି ବଲ୍କ ସ୍କଚ୍ ଯୋଗାଣ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ପ୍ରଭାବିତ ରହେ, ତେବେ ଭାରତୀୟ ମଦ କମ୍ପାନିଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ପାଦନ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ।
ଭାରତରେ ମହଙ୍ଗା ହୋଇଯିବ କି ସ୍କଚ୍ ହ୍ୱିସ୍କି?
ଏହି ବିବାଦର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଏହା ହିଁ ଯେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ସ୍କଚ୍ ହ୍ୱିସ୍କି ଏବଂ ବ୍ଲେଣ୍ଡେଡ୍ ହ୍ୱିସ୍କିର ଦର ବଢ଼ିପାରେ କି? ଟ୍ରେଡ୍ ଡିଲ୍ ଲାଗୁ ହେବା ପରେ କମ୍ପାନିଗୁଡ଼ିକ ଭାରତରେ କିଛି ସ୍କଚ୍ ଉତ୍ପାଦର ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ କରିଥିଲେ। ଆମଦାନୀ ଶୁଳ୍କରେ ହ୍ରାସର ଲାଭ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଡ୍ୟୁଟିକୁ ନେଇ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ବିବାଦ କମ୍ପାନିଗୁଡ଼ିକର ଖର୍ଚ୍ଚ ବଢ଼ିବାର ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଯଦି କମ୍ପାନିଗୁଡ଼ିକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅଧିକ ଡ୍ୟୁଟି ଦେବାକୁ ପଡ଼େ କିମ୍ବା ବଲ୍କ ସ୍କଚ୍ ଯୋଗାଣ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ତେବେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ବଜାରରେ ଉପଲବ୍ଧତା ଏବଂ ଦରଦାମ୍ ଉପରେ ପଡ଼ିପାରେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା କହିବା ତରବରିଆ ହେବ ଯେ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍କଚ୍ ହ୍ୱିସ୍କି କେତେ ମହଙ୍ଗା ହେବ। ଦରରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏହି କଥା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ ଯେ ବିବାଦ କେତେ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲୁଛି ଏବଂ ସରକାର କି ସମାଧାନ ବାହାର କରୁଛନ୍ତି।
ଭାରତ-ବ୍ରିଟେନ ଟ୍ରେଡ୍ ଡିଲ୍ର ପ୍ରଥମ ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷା
ଭାରତ ଏବଂ ବ୍ରିଟେନ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଟ୍ରେଡ୍ ଏଗ୍ରିମେଣ୍ଟକୁ ଉଭୟ ଦେଶର ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସୁଯୋଗ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିଲା। ବିଶେଷ କରି ସ୍କଚ୍ ହ୍ୱିସ୍କି ଉପରେ ଆମଦାନୀ ଶୁଳ୍କ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ବ୍ରିଟିଶ କମ୍ପାନିଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଉପଲବ୍ଧି ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା। ସ୍କଚ୍ ହ୍ୱିସ୍କି ଆସୋସିଏସନର ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଟ୍ରେଡ୍ ଡିଲ୍ ଦ୍ୱାରା ଆଗାମୀ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତକୁ ସ୍କଚ୍ ହ୍ୱିସ୍କି ରପ୍ତାନି 1.34 ଅରବ ଡଲାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରେ। ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ମଧ୍ୟ ଏହି ବିବାଦର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଭାରତ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରୁଛନ୍ତି। ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ମଧ୍ୟ ସଙ୍କେତ ଦିଆଯାଇଛି ଯେ ମାମଲାର ସମାଧାନ ଶୀଘ୍ର ବାହାର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଉଛି। ଏହାପୂର୍ବରୁ ବାଣିଜ୍ୟ ସଚିବ ରାଜେଶ ଅଗ୍ରୱାଲ ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ ଯେ ଭାରତ ଟ୍ରେଡ୍ ଡିଲ୍ ଅଧୀନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଡ୍ୟୁଟି ହ୍ରାସର ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାକୁ ସମ୍ମାନ କରିବ ଏବଂ ବୈଷୟିକ ବିବାଦର ଶୀଘ୍ର ସମାଧାନ କରାଯିବ।