ଶାରଦୀୟ ଦୁର୍ଗାପୂଜା ପରି ଦୀପାବଳୀ ମହୋତ୍ସବ ଦେଶର ଏକ ସାର୍ବଜନୀନ ପର୍ବ। ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଦୀପାବଳିର ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ବ ରହିଛି । ଏହି ଦିନ କେଉଁଠାରେ ମା’ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ ତ ଆଉ କେଉଁଠି ମା’କାଳୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଏହି ଦିନ ସମସ୍ତେ ରଙ୍ଗୋଲିରେ ସମଗ୍ର ଘରକୁ ସଜାଇ ଘରେ ଘରେ ମାଟିଦୀପ ଜଳାଇଥାନ୍ତି। ଦୀପର ଆଲୋକରେ ଚାରିଆଡ଼ ଜାଜ୍ଜ୍ୱଲ୍ୟମାନ ହୋଇଉଠେ । ତେବେ କାହିଁକି ଦୀପାବଳି ଦିନ ମାଟିଦୀପ ଜଳାଯାଏ ? ଏହା ପଛରେ ରହିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ । ଅଧିକାଂଶ ପୂଜାବ୍ରତ, ଉତ୍ସବ ପଛରେ ଶାସ୍ତ୍ର ସମ୍ମତ ତଥା ବିଜ୍ଞାନସମ୍ମତ କାରଣ ରହିଥାଏ । ସନାତନ ଧର୍ମରେ ଘରର ସୁଖ, ଶାନ୍ତି ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧତା ପାଇଁ ଦୀପ ଜାଳିବାର ଏକ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି। କୌଣସି ଧାର୍ମିକ ରୀତିନୀତି କିମ୍ବା ପୂଜାପାଠ ସମୟରେ ଅଗ୍ନି ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ ଏବଂ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ଦୀପ ଜଳାଯାଏ। ଏହା ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ଆସ୍ଥାର ପ୍ରତୀକ।
ପୌରାଣିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାୟୀ, ମର୍ଯ୍ୟଦା ପୁରୁଷ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର ରାବଣକୁ ବିନାଶ କରି ମାତା ସୀତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ଅନୁଜ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ଧରି ଏହି କାର୍ତ୍ତିକ ଅମବାସ୍ୟାରେ ଅଯୋଧ୍ୟା ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ । ରାମଙ୍କୁ ପାଖରେ ପାଇ ଅଯୋଧ୍ୟା ବାସୀ ଅତ୍ମୋବିଭୋର ହୋଇ ଯାଇ ସାରା ରାଜ୍ୟକୁ ଦୀପରେ ସଜେଇ ଅମାବାସ୍ୟା ରାତିକୁ ଆଲୋକିତ କରି ଦେଇଥିଲେ । ଏହି ଦିନ ସମଗ୍ର ଅଯୋଧ୍ୟା ନଗରୀ ଦୀପର ଆଲୋକରେ ଆଲୋକିତ ହୋଇଥିଲା । ଆଉ ସେହିଦିନ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଅମାବାସ୍ୟା ଥିଲା । ତେଣୁ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ସେହି ଦିନଠାରୁ ହିଁ କାର୍ତ୍ତିକ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଦୀପାବଳି ପର୍ବ ପାଳନ ହେବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ଦିନ ଧନର ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସହ ଭଗବାନ ଗଣେଶଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରାଯାଏ । ମାଟି ଦୀପ ଜାଳିବା ଦ୍ବାରା ଘରେ ସକରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ । ଯାହା ଜୀବନରେ ସୁଖ ଶାନ୍ତି ବଜାୟ ରଖେ ।
ମାଟି ଦୀପ ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱର ଏକ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱ ଯଥା- ମାଟି, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଓ ଆକାଶକୁ ନେଇ ସାରା ସଂସାର ଗଢ଼ା ହୋଇଛି। ଏହି ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ଵର ପ୍ରତୀକ ହେଉଛି ମାଟି ଦୀପ । ମାଟିରେ ଜଳ ମିଶ୍ରିତ କରାଯାଇ ଗଢ଼ାଯାଏ ଦୀପ। ଏହାକୁ ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳିତ କରିବା ଲାଗି ଅଗ୍ନି ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ଏବଂ ବାୟୁ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ଏହା ଜଳେ । ଫଳରେ ଚାରିପାର୍ଶ୍ଵ ଆଲୋକିତ ହୋଇଥାଏ। ମାଟିଦୀପର ନମ୍ର ଓ କମ ଆଲୋକ ମନରେ ଶାନ୍ତି, ପବିତ୍ରତା ଭାବ ଖେଳାଇଦେଇଥାଏ । ଯାହା ବାତାବରଣରେ ସକାରାତ୍ମକ ଉର୍ଜା ସୃଷ୍ଟି କରି ମନରୁ ଉଦ୍ବେଗ, ଚିନ୍ତା ଦୂର କରିଦିଏ ।
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଦୀପାବଳିରେ ମାଟିଦୀପ ଜଳାଇବା ଜ୍ୟୋତିଷ ଶାସ୍ତ୍ର ସମ୍ମତ। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାଇ ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହ ଭୂମି ଓ ମାଟିର କାରକ ଅଟେ। ସେହିପରି ତୈଳର ସମ୍ପର୍କ ମହାଗ୍ରହ ଶନିଙ୍କ ସହ ରହିଛି। ଅର୍ଥାତ୍ ମାଟିଦୀପ ଜଳାଇବା ଦ୍ଵାରା ଉଭୟ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଶନି ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ପାଇଁ ମଜବୁତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଦୁଇ ଗ୍ରହ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଜୀବନ ଧନଧାନ୍ୟ,ସୁଖରେ ଭରପୂର ହୋଇଯାଏ। ଏହାବ୍ୟତୀତ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ସୁଖୀ ହୋଇଥାଏ ।
ଅଧିକ ପଢ଼ନ୍ତୁ : ଜାଣନ୍ତୁ କେବେ ପଡୁଛି ଧନତରେସ୍?