ବଙ୍ଗଳା ରାଜନୀତିରେ ‘ଇସ୍ତେହାର’ ଶବ୍ଦକୁ ନେଇ ହଙ୍ଗାମା ଜାରି ରହିଛି। ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ  ଆଗାମୀ ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ନିଜ ଦଳର ମାନିଫେଷ୍ଟୋର ନାମ ‘ଇସ୍ତେହାର’ ରଖିଛି, ଯାହାକୁ ନେଇ ମୁସଲିମ୍ ତୁଷ୍ଟିକରଣର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବାରେ ଲାଗିଛି। ରାଜ୍ୟର ବିରୋଧୀ ଦଳ ମମତାଙ୍କୁ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ତୀବ୍ର ଆକ୍ରମଣ କରିଛନ୍ତି। ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (ବିଜେପି) ନେତା ସୁଧାଂଶୁ ତ୍ରିବେଦୀ ଏହାକୁ ୧୯୦୫ ମସିହାର ଢାକାର ନବାବଙ୍କ ସହ ଯୋଡ଼ିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଅନୁସାରେ, ସେହି ସମୟରେ ଢାକାର ନବାବ କଲିମୁଦ୍ଦିନ ମୁଲ୍ଲା ମୁସଲିମ୍ ସମାଜକୁ ଉସକାଇବା ଏବଂ ହିନ୍ଦୁଙ୍କ ପ୍ରତି ବିଦ୍ୱେଷ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ, ତାହାର ନାମ ମଧ୍ୟ ‘ଇସ୍ତେହାର’ ଥିଲା। ଏହାକୁ ବଙ୍ଗଳାର ବର୍ତ୍ତମାନର ରାଜନୀତି ସହ ଯୋଡ଼ି ବିଜେପି, ଟିଏମସି ଉପରେ ମୁସଲିମ୍ ତୁଷ୍ଟିକରଣର ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଛି।

ସୁଧାଂଶୁ ତ୍ରିବେଦୀ ଏକ ସାମ୍ବାଦିକ ସମ୍ମିଳନୀରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି ଯେ, ଟିଏମସି କାହିଁକି ନିଜ ଘୋଷଣାପତ୍ରର ନାମ ‘ଇସ୍ତେହାର’ ରଖିଛି? ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ନିଜକୁ ବାଙ୍ଗଲା ଭାଷା ପ୍ରେମୀ ବୋଲାଉଥିବା ଲୋକେ କୁହନ୍ତୁ ଯେ ‘ଇସ୍ତେହାର’ କ’ଣ ବଙ୍ଗଳା ଶବ୍ଦ? ଏହା ଏକ ଫାର୍ସୀ ଶବ୍ଦ ଯାହା ଉର୍ଦ୍ଦୁରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଏହି ଶବ୍ଦ ୧୯୦୫ ମସିହାର ଢାକା ନବାବ କଲିମୁଦ୍ଦିନ ମୁଲ୍ଲାଙ୍କ ସେହି ସମୟକୁ ମନେ ପକାଇ ଦେଉଛି ଯେତେବେଳେ ହିନ୍ଦୁଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବିଷୋଦଗାର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା।

କ’ଣ ସେହି ୧୯୦୫ର ‘ବିବାଦିତ’ କନେକ୍ସନ?

ଇତିହାସର ପୃଷ୍ଠା ଓଲଟାଇଲେ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ୧୯୦୫ରୁ ୧୯୦୭ ମଧ୍ୟରେ ବଙ୍ଗଳା ପାଇଁ ସମୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଥିଲା। କର୍ଜନଙ୍କ ବଙ୍ଗ ଭଙ୍ଗ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପରେ ପୂରା ରାଜ୍ୟରେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ’ ଏବଂ ‘ସ୍ୱଦେଶୀ’ର ଗୁଞ୍ଜରଣ ଶୁଭୁଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ‘ଲାଲ୍ ଇସ୍ତେହାର’  ନାମକ ଏକ ବିବାଦିତ ଦଲିଲ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା। ଇବ୍ରାହିମ ଖାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ଏବଂ ଢାକା ନବାବଙ୍କ ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ବଣ୍ଟା ଯାଇଥିବା ପର୍ଚ୍ଚାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ମୁସଲିମ୍ ସମାଜକୁ ସ୍ୱଦେଶୀ ଆନ୍ଦୋଳନ ଏବଂ ହିନ୍ଦୁଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏକଜୁଟ କରିବା। ବିଜେପି ଏବେ ସେହି ଐତିହାସିକ କ୍ଷତକୁ ଟିଏମସିର ‘ଇସ୍ତେହାର’ ସହ ଯୋଡ଼ୁଛି।

‘କେରଳରେ ବିଜେପି ସରକାର ଗଠନ କରିବାର ସମୟ ଆସିଯାଇଛି’

ବଙ୍ଗଳା ବନାମ ଫାର୍ସୀ-ଉର୍ଦ୍ଦୁ

ବଙ୍ଗଳା ରାଜନୀତିରେ ଭାଷାକୁ ନେଇ ଏବେ ହଙ୍ଗାମା ଜାରି ରହିଛି। ବିଜେପିର ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି ଯେ ବାଙ୍ଗଲାରେ ଘୋଷଣାପତ୍ରକୁ ସାଧାରଣତଃ ‘ଘୋଷଣା ପତ୍ର’ କିମ୍ବା ‘ସଂକଳ୍ପ ପତ୍ର’ କୁହାଯାଏ। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ‘ଇସ୍ତେହାର’ ଶବ୍ଦର ଚୟନ କେବଳ ଏକ ସଂଯୋଗ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ଭୋଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ବାର୍ତ୍ତା ଦେବାର ପ୍ରୟାସ। ଟିଏମସି ଉପରେ ଅଭିଯୋଗ ଲାଗୁଛି ଯେ ସେ ଜାଣିଶୁଣି ବାଙ୍ଗଲାର ସଂସ୍କୃତଭିତ୍ତିକ ଶବ୍ଦ ବଦଳରେ ସେହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ବାଛୁଛି ଯାହା ଭାଷାଗତ ପରିଚୟ ଅପେକ୍ଷା ଧାର୍ମିକ ପରିଚୟର ଅଧିକ ନିକଟତର।

ବଙ୍ଗଳାରେ ‘ମିନି ପାକିସ୍ତାନ’ର ମାନସିକତା?

ସୁଧାଂଶୁ ତ୍ରିବେଦୀ ଏହାକୁ କେବଳ ନାମର ବିବାଦ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାନସିକତାର ପ୍ରତୀକ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ସେ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଯେଉଁଭଳି ଭାବେ ୧୯୦୫ରେ ନବାବମାନେ ତୁଷ୍ଟିକରଣ ଜରିଆରେ ବଙ୍ଗଳାକୁ ଭାଙ୍ଗିବାର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଥିଲେ, ଟିଏମସି ସେହି ରାସ୍ତାରେ ଚାଲୁଛି। ବିଜେପିର କହିବା କଥା ଯେ ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ବାଙ୍ଗଲା ଗୌରବ କଥା ତ କୁହନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରଶାସନିକ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଓ ଫାର୍ସୀ ଶବ୍ଦର ଅନୁପ୍ରବେଶ ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି, ଯାହା ବଙ୍ଗଳାର ମୂଳ ସଂସ୍କୃତି ସହ ଖେଳୱାଡ଼ ଅଟେ।

ଟିଏମସିର ସଫେଇ

ଅବଶ୍ୟ, ଟିଏମସି ନେତାମାନଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି ଯେ ‘ଇସ୍ତେହାର’ ଶବ୍ଦ ବଙ୍ଗଳା ଭାଷାର ଏକ ଅଂଶ ପାଲଟିଯାଇଛି। ଏହାକୁ ବିଜ୍ଞାପନ ବା ନୋଟିସ୍ ସନ୍ଦର୍ଭରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ସେମାନଙ୍କ କହିବା କଥା ଯେ ବିଜେପି ପ୍ରକୃତ ପ୍ରସଙ୍ଗରୁ ଦୃଷ୍ଟି ହଟାଇବା ପାଇଁ ଡିକ୍ସନାରୀ ଏବଂ ଇତିହାସର ମୃତଦେହ ଖୋଳୁଛି। ତେବେ ‘ଇସ୍ତେହାର’ ଶବ୍ଦ ଏବେ ବିଜେପି ହାତରେ ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କୁ ଘେରିବା ପାଇଁ ଏକ ଶାଣିତ ଅସ୍ତ୍ର ପାଲଟିଯାଇଛି।

ନିର୍ବାଚନ ପରବର୍ତ୍ତୀ ହିଂସା ରୋକିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ମୁତୟନ ରହିବେ ସିଏପିଏଫ୍‌ର ୫୦୦ କମ୍ପାନୀ