କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଲୋକସଭାରେ 'ଟ୍ରାନ୍ସଜେଣ୍ଡର ବ୍ୟକ୍ତି (ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷା) ସଂଶୋଧନ ବିଲ୍ ୨୦୨୬' ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ବିଲ୍ ୨୦୧୯ର ପୁରୁଣା ଆଇନରେ କେତେକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛି, ଯାହାକୁ ନେଇ କିନ୍ନର ସମାଜ ଓ ମାନବାଧିକାର କର୍ମୀମାନେ ଅସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

 ଟ୍ରାନ୍ସଜେଣ୍ଡରଙ୍କ ନୂଆ ସଂଜ୍ଞା

ଏହି ବିଲ୍‌ରେ 'ଟ୍ରାନ୍ସଜେଣ୍ଡର' ଶବ୍ଦର ସଂଜ୍ଞାକୁ ସୀମିତ କରାଯାଇଛି। ନୂଆ ପ୍ରସ୍ତାବ ଅନୁଯାୟୀ:

• କେବଳ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଟ୍ରାନ୍ସଜେଣ୍ଡର କୁହାଯିବ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଜନ୍ମଗତ ଭାବେ ଶାରୀରିକ ଗଠନରେ କ୍ରୋମଜୋମସ କିମ୍ବା ହରମୋନସ ପରିବର୍ତ୍ତନ ରହିଛି।

• ଏଥିରେ କିନ୍ନର, ହିଂଜଡ଼ା, ଆରାଭାନୀ ଏବଂ ଜୋଗତା ଭଳି ସାମାଜିକ-ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସାମିଲ କରାଯାଇଛି।

• ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ: ପୂର୍ବରୁ ଥିବା 'ସ୍ୱ-ପରିଚୟ' ବା ନିଜେ ନିଜର ଲିଙ୍ଗ ଚୟନ କରିବାର ଅଧିକାରକୁ ଏହି ବିଲ୍ ହଟାଇ ଦେଇଛି।

 ପରିଚୟ ପତ୍ର ପାଇଁ ମେଡିକାଲ ବୋର୍ଡ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ

ପୂର୍ବରୁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି କେବଳ ଜିଲ୍ଲା ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟଙ୍କୁ ଆବେଦନ କରି ନିଜକୁ ଟ୍ରାନ୍ସଜେଣ୍ଡର ଭାବେ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ପାଇପାରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ନୂଆ ବିଲ୍ ଅନୁଯାୟୀ:

• ଜିଲ୍ଲା ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଏକ ମେଡିକାଲ ବୋର୍ଡର ସୁପାରିଶ ପରେ ହିଁ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଜାରି କରିବେ।

• ଏହି ମେଡିକାଲ ବୋର୍ଡ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଶାରୀରିକ ପରୀକ୍ଷା କରିବେ, ଯାହାକୁ କିନ୍ନର ସମାଜ ନିଜର ଗୋପନୀୟତା ଓ ସମ୍ମାନର ଉଲ୍ଲଂଘନ ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି।

 ଅପରାଧ ଓ କଠୋର ଦଣ୍ଡାଦେଶ

ଏହି ବିଲ୍‌ରେ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ହେଉଥିବା ଅପରାଧ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡକୁ ଅଧିକ କଠୋର କରାଯାଇଛି:

• ଜବରଦସ୍ତ ପରିଚୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ: ଯଦି କେହି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ବା ଶିଶୁକୁ ଜବରଦସ୍ତ କିମ୍ବା ପ୍ରଲୋଭନ ଦେଖାଇ ଟ୍ରାନ୍ସଜେଣ୍ଡର ପରିଚୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କୁ ୧୦ ରୁ ୧୪ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜେଲ୍ ଏବଂ ଜରିମାନା ହୋଇପାରେ।

• ଭିକ୍ଷାବୃତ୍ତି ଓ ଶ୍ରମ: କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଜବରଦସ୍ତ ଭିକ୍ଷାବୃତ୍ତି ବା ଗୋତି ଶ୍ରମିକ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କଲେ ୫ ରୁ ୧୦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜେଲ୍ ଦଣ୍ଡର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।

• ହିଂସା: କିନ୍ନରମାନଙ୍କୁ ସାମାଜିକ ସ୍ଥାନରୁ ବାସନ୍ଦ କରିବା କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କୁ ଶାରୀରିକ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇଲେ କଠୋର ଆଇନଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ।

କାହିଁକି ହେଉଛି ବିରୋଧ?

ଭୁବନେଶ୍ୱର ସମେତ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ବିଲ୍‌କୁ ବିରୋଧ କରାଯାଉଛି। ବିରୋଧର ମୁଖ୍ୟ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:

• ସ୍ୱ-ପରିଚୟ ଅଧିକାର ଛଡ଼ାଇ ନେବା: ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ 'ନାଲସା' (NALSA) ରାୟ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ନିଜ ଲିଙ୍ଗ ଚୟନ କରିବାର ଅଧିକାର ଅଛି, ଯାହାକୁ ଏହି ବିଲ୍ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରୁଛି।

• ମେଡିକାଲ ଟେଷ୍ଟ: ଶାରୀରିକ ପରୀକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ପରିଚୟ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ କର୍ମୀମାନେ ଅପମାନଜନକ ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି।

• ବ୍ୟାପକ ସଂଜ୍ଞାର ଅଭାବ: ଏହି ବିଲ୍‌ରେ 'ଟ୍ରାନ୍ସ-ମ୍ୟାନ୍'  କିମ୍ବା 'ଜେଣ୍ଡର-କ୍ୱିଅର୍' ଭଳି ଶ୍ରେଣୀକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇ ନଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି।