IIT ବମ୍ବେରେ ଜଣେ ଛାତ୍ରଙ୍କ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ଘଟଣା ପରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ପାଠପଢ଼ାର ଚାପକୁ ନେଇ ପୁଣି ଥରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର୍ ଧରିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ୨୦୨୨ ମସିହାରେ ଦେଶରେ ୧.୭୦ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ମାମଲା ଦାୟର ହୋଇଥିଲା।

ଆଜିର ଯୁଗରେ ପାଠପଢ଼ା ଓ କ୍ୟାରିୟରକୁ ନେଇ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। କୋମଳମତି ଶିଶୁ ଓ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ଉପରେ ଭଲ ନମ୍ବର ରଖିବା, ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ପରୀକ୍ଷାରେ ସଫଳ ହେବା ଏବଂ ଉତ୍ତମ କ୍ୟାରିୟର ଗଢ଼ିବାର ଚାପ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବଢ଼ିଚାଲିଛି। ଏହା ସହିତ ପରିବାରର ଆଶା, ସମ୍ପର୍କରେ ତିକ୍ତତା, ଆର୍ଥିକ ସମସ୍ୟା ଏବଂ ଏକାକୀପଣ ଭଳି କାରଣ ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି।

ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆତ୍ମହତ୍ୟାର ଆକଳନ କେବଳ ଏକ ସଂଖ୍ୟା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ସମାଜ ସମ୍ମୁଖରେ ଥିବା ଏକ ବିରାଟ ସମସ୍ୟାର ସ୍ପଷ୍ଟ ଚିତ୍ର। ନିକଟରେ IIT ବମ୍ବେର ଛାତ୍ର ଆତ୍ମହତ୍ୟା ମାମଲା ଗୁରୁତର ରୂପ ନେଇଛି। କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଶିକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ କଲେଜଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛି ଯେ, ଯଦି କୌଣସି ଆତ୍ମହତ୍ୟା ମାମଲା ସାମ୍ନାକୁ ଆସେ, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ପୋଲିସ ନିକଟରେ ମାମଲା ଦାୟର କରାଯାଉ।

କେବଳ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ମାମଲା

ଗତ ଜୁଲାଇ ୮ ତାରିଖରେ ସଂସଦରେ ସରକାର ଦେଇଥିବା ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ୨୦୨୨ ମସିହାରେ ୧ ଲକ୍ଷ ୩୫ ହଜାର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଥିବା ମାମଲା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା। ଅର୍ଥାତ୍ ଦୈନିକ ହାରାହାରି ୩୫୦ ଜଣ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଜୀବନ ହରାଉଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପଟେ IIT ଛାତ୍ରଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୨୦୨୧ ମସିହା ପରଠାରୁ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଦେଖାଯାଇଛି। ଦେଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ IIT ସଂସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ପାଠପଢ଼ା ଓ କ୍ୟାରିୟରର କଠିନ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଭିତରେ ଛାତ୍ରଙ୍କ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ତଥ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାଜନକ।

IIT ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଆକଳନ କ’ଣ କହୁଛି?

‘ଅଲ ଜଜୀରା’ର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ବିଗତ ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ IIT ଗୁଡ଼ିକରେ ଅନ୍ତତଃ ୧୬୦ ଜଣ ଛାତ୍ରଙ୍କ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ଦର୍ଜ ହୋଇଛି, ଯେଉଁଥିରୁ ୬୯ଟି ମାମଲା କେବଳ ଗତ ୫ ବର୍ଷ ଭିତରର। ୨୦୨୧ ପରଠାରୁ IIT ଗୁଡ଼ିକରେ ୬୫ ଜଣ ଛାତ୍ର ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିସାରିଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପଟେ ୨୦୨୪ରେ ପ୍ରାୟ ୩୮% IIT ଗ୍ରାଜୁଏଟ୍ ଛାତ୍ର ପ୍ଲେସମେଣ୍ଟ (ଚାକିରି) ପାଇବାରେ ଅସଫଳ ହୋଇଥିଲେ। ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ୨୦୧୪ ରୁ ୨୦୨୧ ମଧ୍ୟରେ IIT, IIM ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସଂସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଥିବା ୧୨୨ ଜଣ ଛାତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୬୮ ଜଣ (ପ୍ରାୟ ୫୫%) SC, ST ଏବଂ OBC ବର୍ଗର ଥିଲେ।

ତଥ୍ୟରୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁଥିବା ବଡ଼ ଚିତ୍ର:

• ୨୦୨୨ରେ ଦେଶରେ ମୋଟ ୧,୭୦,୯୨୪ଟି ଆତ୍ମହତ୍ୟା ମାମଲା ଦାୟର ହୋଇଥିଲା।

• ୧୮ ରୁ ୪୫ ବର୍ଷ ବୟସ ଭିତରେ ୬୬.୪ ପ୍ରତିଶତ ମାମଲା ରହିଥିଲା।

• ୧୮ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର ଶିଶୁ/କିଶୋରଙ୍କ ୧୦,୨୦୫ଟି ମାମଲା ଦାୟର ହୋଇଛି।

• ଦିନମଜୁରିଆଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ୪୫,୧୯୪ଟି ମାମଲା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।

• ୬୪.୩ ପ୍ରତିଶତ ମୃତକଙ୍କ ବାର୍ଷିକ ଆୟ ୧ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାରୁ କମ୍ ଥିଲା।

ପିଲାମାନଙ୍କ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ମାମଲା

ଜାତୀୟ ଅପରାଧ ରେକର୍ଡ ବ୍ୟୁରୋ (NCRB) ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ୨୦୨୨ରେ ଦେଶରେ ମୋଟ ୧,୭୦,୯୨୪ଟି ଆତ୍ମହତ୍ୟା ଦାୟର ହୋଇଥିଲା। ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ୧୮ ରୁ ୪୫ ବୟସର ଲୋକଙ୍କ ଭାଗ ପ୍ରାୟ ୬୬.୪ ପ୍ରତିଶତ ଥିଲା। ସେହିପରି ୧୮ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର ୧୦,୨୦୫ ଜଣ ଶିଶୁ ବି ଜୀବନ ହରାଇଛନ୍ତି।

ଶିକ୍ଷା ସ୍ତର ଅନୁସାରେ, ୫ମ ଶ୍ରେଣୀରୁ କମ୍ ପଢ଼ୁଥିବା ୨୪,୭୦୭ ଜଣ ପିଲା ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। ୫ମ ରୁ ୮ମ ଶ୍ରେଣୀ ମଧ୍ୟରେ ପଢ଼ୁଥିବା ୩୦,୮୧୦ ଜଣ, ମାଟ୍ରିକ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢ଼ୁଥିବା ୪୦,୮୯୪ ଜଣ ଏବଂ ଗ୍ରାଜୁଏସନ କରୁଥିବା ୮,୮୫୪ ଜଣ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଏପରି ଚରମ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ। ସରକାରଙ୍କ ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ୨୦୨୫ରେ ୩୪ ଲକ୍ଷ ପିଲାଙ୍କର ଟେଲି-କାଉନସେଲିଂ କରାଯାଇଛି।

ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସାଜିଛି ବଡ଼ କାରଣ

ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମସ୍ୟା ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି। କେବଳ ବୟସ ଆଧାରରେ ନୁହେଁ, ପେଷା, ଶିକ୍ଷା, ଆୟ ଓ କାରଣକୁ ଦେଖିଲେ ପ୍ରକୃତ ସ୍ଥିତି ଜଣାପଡ଼େ। ୨୦୨୨ରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ମାମଲା ୧୮ ରୁ ୩୦ ବର୍ଷ ବୟସ୍କଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ (୫୯,୧୦୮ ମାମଲା - ୩୪.୬%) ଦେଖାଯାଇଥିଲା। ୧୮ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ୧୦,୨୦୫ ମାମଲା ମଧ୍ୟରେ ୫,୫୮୮ ଜଣ ଝିଅ, ୪,୬୧୬ ଜଣ ପୁଅ ଏବଂ ଜଣେ ଟ୍ରାନ୍ସଜେଣ୍ଡର ଥିଲେ।

ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ତଥ୍ୟ କ’ଣ କହୁଛି?

୨୦୨୨ରେ ମୋଟ ୧୩,୦୪୪ ଜଣ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ମାମଲା ଦାୟର ହୋଇଥିଲା। ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ୧,୭୬୪, ତାମିଲନାଡୁରେ ୧,୪୧୬, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ ୧,୩୪୦ ଏବଂ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶରେ ୧,୦୬୦ଟି ମାମଲା ରହିଛି।

ଶିକ୍ଷାର ସ୍ତର ଅନୁସାରେ ଆକଳନ:

• ୧୦ମ ପାସ୍: ୨୩.୯% (୪୦,୮୯୪ ମାମଲା)

• ୮ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ: ୧୮% (୩୦,୮୧୦ ମାମଲା)

• ୧୨ଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ: ୧୫.୯% (୨୭,୧୯୧ ମାମଲା)

• ୫ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ: ୧୪.୫% (୨୪,୭୦୭ ମାମଲା)

• ଅନପଢ଼: ୧୧.୫% (୧୯,୫୮୩ ମାମଲା)

• ଗ୍ରାଜୁଏଟ୍ ଓ ତଦୁପରି: ୫.୨% (୮,୮୫୪ ମାମଲା)

• ଡିପ୍ଲୋମା/ITI: ୧.୬% (୨,୭୩୮ ମାମଲା)

• MBA ପରି ପ୍ରୋଫେସନାଲ୍ କୋର୍ସ: ୦.୪% (୭୦୦ ମାମଲା)

ଶିଶୁ/କିଶୋରଙ୍କ ଆତ୍ମହତ୍ୟାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ:

• ପାରିବାରିକ ସମସ୍ୟା: ୨,୫୫୬ ମାମଲା

• ପ୍ରେମ ସମ୍ପର୍କ: ୧,୫୭୮ ମାମଲା

• ରୋଗ/ଅସୁସ୍ଥତା: ୧,୨୯୨ ମାମଲା

• ପରୀକ୍ଷାରେ ଅସଫଳତା: ୧,୧୨୩ ମାମଲା

• ବିବାହ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ: ୨୦୬ ମାମଲା

• ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣ: ୧,୬୨୭ ମାମଲା

• କାରଣ ଅସ୍ପଷ୍ଟ: ୧,୨୨୮ ମାମଲା

ଆତ୍ମହତ୍ୟା ରୋକିବା ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ପଦକ୍ଷେପ:

1. ମନୋଦର୍ପଣ (Manodarpan): ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, ଶିକ୍ଷକ ଓ ପରିବାରକୁ ମାନସିକ ଓ ଭାବନାତ୍ମକ ସହାୟତା ପାଇଁ ହେଲ୍ପଲାଇନ୍, ଲାଇଭ୍ ସେସନ୍ ଓ ୱେବିନାର୍।

2. ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୦୨୩: UGC ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକୁ ମାନସିକ ଚାପ, ଅବସାଦ ଓ ଆଚରଣଗତ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ।

3. ଜୁଲାଇ ୨୦୨୩: ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ କାଉନସେଲିଂ ଓ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ନିରୋଧୀ SOP ଜାରି।

4. ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୪: କୋଚିଂ ସଂସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ନିୟମାବଳୀ, ଯେଉଁଥିରେ ପାଠପଢ଼ା ଚାପ କମାଇବା ନେଇ ଗୁରୁତ୍ୱ।

5. ୨୦୨୪ରୁ: ୪,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତାଲିମ ପ୍ରଦାନ। IIT, IIM, NIT, IIIT ଗୁଡ଼ିକରେ କାଉନସେଲିଂ ସେଣ୍ଟର ସ୍ଥାପନ।

6. ଦକ୍ଷତା ଓ ରୋଜଗାର: SWAYAM Plus ପୋର୍ଟାଲରେ ୫୦୦ରୁ ଅଧିକ କୋର୍ସ ଏବଂ ୬ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଛାତ୍ରଙ୍କ ପଞ୍ଜୀକରଣ।