ଆଫଗାନିସ୍ତାନର କ୍ଷମତାକୁ ତାଲିବାନୀମାନେ ଆସିବା ପରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଶିଆ ଏବଂ ସୁନ୍ନି ମୁସଲମାନମାନେ ଆମନା-ସାମନା ହୋଇଛନ୍ତି। ଦୁଇ ଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ବିବାହ (ମୁତା ବିବାହ) କୁ ନେଇ ତୁମୁଳ ବିବାଦ ଦେଖାଦେଇଛି। ତାଲିବାନ କ୍ଷମତାରେ ସୁନ୍ନିମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଅସ୍ଥାୟୀ ବିବାହ ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଶିଆମାନେ ଏହାକୁ ମାନୁନାହାନ୍ତି।
ତାଲିବାନରେ ଶିଆ ଏବଂ ସୁନ୍ନିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା ତୀବ୍ର ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ତାଲିବାନ ସରକାର ଅସ୍ଥାୟୀ ବିବାହ କରାଇବା ଅଭିଯୋଗରେ ଅନେକ ଶିଆ ଧର୍ମଗୁରୁଙ୍କୁ ଗିରଫ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ପରେ ତାଲିବାନର ଶୀର୍ଷ ଶିଆ ଧର୍ମଗୁରୁ ହୁସେନଦାଦ୍ ଶରୀଫି ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ହିଂସା ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି। ଶରୀଫିଙ୍କ କହିବାନୁଯାୟୀ, ତାଲିବାନ ସରକାର ଯେଉଁଭଳି ଭାବରେ ଶିଆ ସମୁଦାୟର ଅଧିକାର ଛଡ଼ାଇ ନେଉଛନ୍ତି, ସେଥିଯୋଗୁଁ ଏଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ।
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଶିଆ ସମୁଦାୟ ୩ଟି ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ପାଇଁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରଥମ କାରଣ ହେଉଛି ତାଲିବାନ ପ୍ରଶାସନର ନୂତନ ଆଇନ। ଏଥିରେ ଶିଆ ସମୁଦାୟର ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ସାମିଲ କରାଯାଇ ନାହିଁ। ସେହିପରି ତାଲିବାନ ସରକାର 'ଜାଫରୀ' (Ja'fari) ଧାର୍ମିକ ପ୍ରଥା ଉପରେ ନିଷେଧାଦେଶ ଜାରି କରିଛନ୍ତି।
ବିବାଦ ସେତେବେଳେ ଆହୁରି ବଢ଼ିଗଲା, ଯେତେବେଳେ ନିୟମ ଭାଙ୍ଗି ବିବାହ କରାଇବା ଅଭିଯୋଗରେ ଶିଆ ସମୁଦାୟର ଅନେକ ବିଦ୍ୱାନଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଗଲା। ସେମାନଙ୍କୁ ଘଣ୍ଟା ଘଣ୍ଟା ଧରି ପଚରାଉଚରା କରାଯାଇଥିଲା। ତାଲିବାନ ଶାସନ ଅନୁସାରେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଧର୍ମଗୁରୁ ଅସ୍ଥାୟୀ ବିବାହ କରାଉଥିଲେ, ଯାହା ଆଫଗାନିସ୍ତାନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷେଧ।
ଧର୍ମ ପାଳନ ଉପରେ ରୋକ୍ ଲଗାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା: ଶରୀଫି
ଶରୀଫି କହିଛନ୍ତି ଯେ, "ମୋ ଉପରେ ନିଜ ଧର୍ମ ପାଳନ ନକରିବା ପାଇଁ ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଉଛି। ମୁଁ ଚାହୁଁଛି ସରକାର ଏହାକୁ ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରନ୍ତୁ। ଯଦି ଏପରି ହୁଏ, ତେବେ ଆମେ ଆମର ଆଗାମୀ ପଦକ୍ଷେପ ଦେଖିବୁ।" ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ତାଲିବାନ ଶାସନ ଶିଆ ଧର୍ମଗୁରୁମାନଙ୍କ ସହ ଅପରାଧୀଙ୍କ ଭଳି ବ୍ୟବହାର କରୁଛି।
ଶରୀଫିଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରଥମେ ଧର୍ମଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ପୋଲିସ ଷ୍ଟେସନକୁ ନିଆଯାଉଛି ଏବଂ ତା'ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଧର୍ମ ପାଳନ ନକରିବାକୁ କୁହାଯାଉଛି। ସେ ଏହାକୁ ଶିଆମାନଙ୍କ ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ପ୍ରତି ଅପମାନ ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିଛନ୍ତି।
ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ତାଲିବାନ ସରକାର ଅସ୍ଥାୟୀ ବିବାହ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇଛନ୍ତି। ଆମ ଲୋକମାନଙ୍କୁ କୁହାଯାଉଛି ଯେ ଯଦି କେହି ଅସ୍ଥାୟୀ ବିବାହ କରାନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଆଜୀବନ କାରାଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବ। ଏହା ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ହିଂସାକୁ ଉସୁକାଇବା ଭଳି ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ।
ଆଫଗାନିସ୍ତାନର 'ପିପୁଲ୍ସ ଇସଲାମିକ୍ ୟୁନିଟି ପାର୍ଟି'ର ନେତା ମହମ୍ମଦ ମୋହାକିକ୍ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ଏହି ଲଢ଼େଇ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ତାଲିବାନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଗୃହଯୁଦ୍ଧ (Civil War) ହେବ। ଏଭଳି ଗୃହଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଦେଖାଯାଇ ନାହିଁ।
ତାଲିବାନରେ ଶିଆ ଏବଂ ସୁନ୍ନିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମୀକରଣ
ତାଲିବାନରେ ସୁନ୍ନି ସମୁଦାୟର ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୮୫ ପ୍ରତିଶତ। ସୁନ୍ନିମାନେ ବହୁସଂଖ୍ୟକ ଏବଂ ଏଠାରେ ସେମାନଙ୍କର ହିଁ ଶାସନ ଚାଲିଛି। ଅପରପକ୍ଷରେ, ଶିଆ ସମୁଦାୟର ସଂଖ୍ୟା ୧୦ ରୁ ୧୨ ପ୍ରତିଶତ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି। ତାଲିବାନ ସରକାରରେ ୯୯ ପ୍ରତିଶତ ଅଧିକାରୀ ଏବଂ କର୍ମଚାରୀ ସୁନ୍ନି ସମୁଦାୟର ଅଟନ୍ତି। ଅର୍ଥାତ, ସରକାର ଉପରେ ସୁନ୍ନିଙ୍କ ଧରିଆଣିବା ଖୁବ୍ ମଜବୁତ। ତାଲିବାନର ଯେଉଁ ନୂତନ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ ହୋଇଛି, ତାହା ମଧ୍ୟ ସୁନ୍ନି ମାନ୍ୟତା ଓ ବିଶ୍ୱାସ ଆଧାରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି।