ଇମ୍ରାନ ଖାନଙ୍କୁ କ୍ଷମତାରୁ ହଟାଇବାକୁ ନେଇ ବିଦେଶୀ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ରର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ (ଥ୍ୟୋରୀ) ପୁଣି ଥରେ ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆସିଛି। ଏକ ଲିକ୍ ହୋଇଥିବା ପାକିସ୍ତାନୀ ଗୁପ୍ତ ଦସ୍ତାବିଜ୍ରେ ଆମେରିକୀୟ ଅଧିକାରୀ ଡୋନାଲ୍ଡ ଲୁଙ୍କ ସହ ହୋଇଥିବା କଥାବାର୍ତ୍ତାର ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ରିପୋର୍ଟରେ ଦାବି କରାଯାଇଛି ଯେ, ଇମ୍ରାନ ଖାନଙ୍କ ରୁଷ-ଚୀନ ନୀତି ଯୋଗୁଁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଆମେରିକା ତାଙ୍କ ସରକାର ହଟାଇବା ସପକ୍ଷରେ ଥିଲା।

ଇମ୍ରାନ ଖାନଙ୍କୁ କ୍ଷମତାରୁ ହଟାଇବାକୁ ନେଇ ବିଦେଶୀ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ରର ଅଭିଯୋଗ ପୁଣି ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି। 'ଡ୍ରପ୍ ସାଇଟ୍' (Drop Site) ନାମକ ଏକ ୱେବସାଇଟ୍ 'ସାଇଫର୍' (Cypher) ନାମକ ଏକ ସିକ୍ରେଟ୍ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ ଲିକ୍ କରିଛି। ଏହି ଦସ୍ତାବିଜ୍ ପାକିସ୍ତାନର ତତ୍କାଳୀନ ଆମେରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ଏବଂ ଆମେରିକା ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଅଧିକାରୀ ଡୋନାଲ୍ଡ ଲୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା କଥାବାର୍ତ୍ତାର ଏକ ରେକର୍ଡ। ଏହି କଥାବାର୍ତ୍ତୀ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୧୨ ରେ ଇମ୍ରାନ ଖାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଆସିଥିବା ଅନାସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବର ଠିକ୍ ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଥିଲା।

ଇମ୍ରାନ ଖାନ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି କହିଆସୁଛନ୍ତି ଯେ ଆମେରିକା ତାଙ୍କ ସରକାର ଭାଙ୍ଗିବାରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା। ତାଙ୍କ କହିବା କଥା ଥିଲା ଯେ, ରୁଷ ଏବଂ ଚୀନକୁ ନେଇ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାଧୀନ ବୈଦେଶିକ ନୀତି ଆମେରିକାକୁ ପସନ୍ଦ ନଥିଲା। ଆମେରିକା ସବୁବେଳେ ଏହି ଅଭିଯୋଗକୁ ଭୁଲ୍ ବୋଲି କହିଛି ଏବଂ କହିଛି ଯେ ଏଭଳି କୌଣସି ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ରର ପ୍ରଶ୍ନ ହିଁ ଉଠୁନାହିଁ।

ଇମ୍ରାନ ଲଗାଇଥିଲେ ଏହି ଅଭିଯୋଗ

ଇମ୍ରାନ ଖାନ ପାକିସ୍ତାନର ବଡ଼ ଦଳ 'ପାକିସ୍ତାନ ମୁସଲିମ ଲିଗ୍-ଏନ' ଏବଂ 'ପାକିସ୍ତାନ ପିପୁଲ୍ସ ପାର୍ଟି' ଉପରେ ମଧ୍ୟ ବିଦେଶୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ସରକାର ଭାଙ୍ଗିଥିବା ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଥିଲେ। ଦୁଇଟି ଯାକ ଦଳ ଏହି ଅଭିଯୋଗକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର କହିବା କଥା ଥିଲା ଯେ, ଇମ୍ରାନ ଖାନଙ୍କ ସରକାର ନିଜର ଭୁଲ୍ ନୀତି ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ବିଫଳତା ଯୋଗୁଁ ଭାଙ୍ଗିଛି।

ଏପ୍ରିଲ ୨୦୨୨ ରେ ଅନାସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବ ମାଧ୍ୟମରେ ଇମ୍ରାନ ଖାନଙ୍କୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପଦରୁ ହଟାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ପାକିସ୍ତାନ ଇତିହାସରେ ଏହା ପ୍ରଥମ ଥର ଥିଲା ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସରକାର ଏହି ଉପାୟରେ ଭାଙ୍ଗିଥିଲା। ଏହାର ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ଭ୍ରଷ୍ଟାଚାର ମାମଲାରେ ତାଙ୍କୁ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରାଯାଇ ଜେଲ୍ ପଠାଇ ଦିଆଗଲା। ସେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଜେଲ୍ରେ ଅଛନ୍ତି।

ଇମ୍ରାନଙ୍କ ଉପରେ କାହିଁକି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲା ଆମେରିକା?

ଲିକ୍ ହୋଇଥିବା ଦସ୍ତାବିଜ୍ରେ "All will be forgiven" ଅର୍ଥାତ "ସବୁ କିଛି କ୍ଷମା କରିଦିଆଯିବ" ଭଳି କଥାର ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହାର ଅର୍ଥ ଥିଲା ଯେ ଯଦି ଇମ୍ରାନ ଖାନ କ୍ଷମତାରୁ ହଟିଯାଆନ୍ତି, ତେବେ ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ଆମେରିକାର ସମ୍ପର୍କ ସୁଧୁରିଯିବ। ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଆଫଗାନିସ୍ତାନରୁ ଆମେରିକୀୟ ସେନା ପ୍ରତ୍ୟାହାର ପରେ ଇମ୍ରାନ ଖାନ ଆମେରିକାକୁ ପାକିସ୍ତାନରେ ସେନା ଘାଟି (Military base) ଦେବାକୁ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ। ଏଥିରେ ଆମେରିକା ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା।

ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୨ ରେ ଯେତେବେଳେ ରୁଷ ୟୁକ୍ରେନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲା, ସେହି ଦିନ ହିଁ ଇମ୍ରାନ ଖାନ ରୁଷ ଗସ୍ତରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକା ଚାହୁଁଥିଲା ଯେ ଇମ୍ରାନ ଏହି ଗସ୍ତ ବାତିଲ୍ କରିଦିଅନ୍ତୁ, କିନ୍ତୁ ସେ ଏପରି କଲେ ନାହିଁ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ପାକିସ୍ତାନ ଜାତିସଂଘରେ ରୁଷ ବିରୋଧରେ ଆସିଥିବା ପ୍ରସ୍ତାବର ଭୋଟିଂରୁ ଦୂରେଇ ରହିଲା, ଯାହାଫଳରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ସହ ତିକ୍ତତା ଆହୁରି ବଢ଼ିଗଲା।

ରିପୋର୍ଟରେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଦାବି କରାଯାଇଛି ଯେ, ଇମ୍ରାନ ଖାନଙ୍କ ହଟିବା ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନା ଆମେରିକା ସହ ଅଲଗା ଭାବରେ ଯୋଗାଯୋଗରେ ଥିଲା। କୁହାଯାଇଛି ଯେ ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନା ୨୦୨୧ ରେ ୱାଶିଂଟନରେ CIA ସହ ଜଡ଼ିତ ଜଣେ ଲବିଷ୍ଟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରଖିଥିଲା।

CIA ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କୁ ଭେଟିବାକୁ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ

ଜୁନ୍ ୨୦୨୧ ରେ CIA ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ୱିଲିୟମ ବର୍ନ୍ସ ପାକିସ୍ତାନ ଆସିଥିଲେ। ବର୍ନ୍ସ ସାରା ଦିନ ଇମ୍ରାନ ଖାନଙ୍କୁ ଭେଟିବା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସାକ୍ଷାତ ହୋଇପାରିଲା ନାହିଁ। ଇମ୍ରାନ ଖାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ଫୋନରେ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ ଅନୁଯାୟୀ କେବଳ ନିଜ ସମକକ୍ଷ ନେତାଙ୍କ ସହ ହିଁ ସିଧାସଳଖ କଥା ହେବେ। ସେହି ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଆମେରିକୀୟ ସମକକ୍ଷ ଜୋ ବାଇଡେନ ଥିଲେ। ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୧ ରେ ବାଇଡେନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ହୋଇଥିଲେ, ଯାହା ପରେ ଇମ୍ରାନ ଅନେକ ଥର ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସିଧାସଳଖ କଥାବାର୍ତ୍ତା ହୋଇପାରିନଥିଲା।

ଏହି ସ୍ଥିତି ଟ୍ରମ୍ପ ସରକାରଙ୍କ ସମୟ ଅପେକ୍ଷା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଥିଲା। ୨୦୧୯ ରେ ଟ୍ରମ୍ପ ଇମ୍ରାନ ଖାନଙ୍କୁ ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ। ଦୁଇ ନେତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭଲ ବନ୍ଧୁତା ଥିଲା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସାକ୍ଷାତକାର ୯୦ ମିନିଟରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଚାଲିଥିଲା। ପରେ ଦୁହେଁ ଆହୁରି ଅନେକ ଥର ଭେଟିଥିଲେ।

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, CIA ମୁଖ୍ୟ ବର୍ନ୍ସ ପାକିସ୍ତାନରେ ଆମେରିକୀୟ ଡ୍ରୋନ୍ ବେସ୍ର ମଞ୍ଜୁରୀ ନେବାକୁ ଆସିଥିଲେ, ଯଦ୍ୱାରା ଆଫଗାନିସ୍ତାନରୁ ଆମେରିକୀୟ ସେନା ହଟିବା ପରେ ସେଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରିବ। କିନ୍ତୁ ଇମ୍ରାନ ଖାନ ସାଫ୍ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ। ପରେ ଏକ ସାକ୍ଷାତକାରରେ ଇମ୍ରାନ ଖାନ କହିଥିଲେ, "ଆମେ ପାକିସ୍ତାନର ମାଟିକୁ ଆଫଗାନିସ୍ତାନରେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଦେବୁ ନାହିଁ।" ଏହାର କିଛି ସପ୍ତାହ ପରେ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଉପରେ ତାଲିବାନ କବ୍ଜା କରିନେଲା ଏବଂ ଆମେରିକାର ସେନା ପ୍ରତ୍ୟାହାର ଏକ ଅରାଜକତାରେ ପରିଣତ ହେଲା, ଯାହାକୁ ନେଇ ବାଇଡେନ ସରକାରଙ୍କର ବହୁତ ସମାଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା।

ଇମ୍ରାନଙ୍କ ହଟିବା ପରେ PAK-US ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ନିବିଡ଼ ହେଲା

ଇମ୍ରାନ ଖାନଙ୍କ ହଟିବା ପରେ ପାକିସ୍ତାନର ନୂଆ ସରକାର ଆମେରିକାର ଅଧିକ ନିକଟତର ହେଲା। ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ପାକିସ୍ତାନ ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଗୋଳାବାରୁଦ ପଠାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲା। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ପାକିସ୍ତାନକୁ ମିଳିଥିବା IMF ବେଲ୍ଆଉଟ୍ ପ୍ୟାକେଜ୍ର ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟ ଏହି ସାମରିକ ଯୋଗାଣ ସହ ଜଡ଼ିତ ଥିଲା।

ଏବେ ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନା ମୁଖ୍ୟ ଆସିମ ମୁନିରଙ୍କୁ ଆମେରିକାର ଜଣେ ଘନିଷ୍ଠ ଚେହେରା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି। ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପାକିସ୍ତାନ ଆମେରିକା ସହ ସମ୍ପର୍କ ମଜବୁତ କରିଛି, ଅପରପକ୍ଷରେ ଚୀନ ସହ କିଛି ପ୍ରକଳ୍ପର ଗତି ଧିମା ହୋଇଯାଇଛି। ଏହି ଖୁଲାସା ଏପରି ଏକ ସମୟରେ ହୋଇଛି, ଯେତେବେଳେ ପାକିସ୍ତାନ ନିଜକୁ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଇବା ଭଳି ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଶ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଛି।