ଜାତିସଂଘ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦ (UNSC) ରେ ବିଜୟ ହାସଲ କରିବାର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପରେ କିର୍ଗିଜସ୍ତାନରେ ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ପରମାଣୁ ଚୁକ୍ତିକୁ ନେଇ ବୈଠକ ହୋଇଛି। ଏଠାରେ ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ଇରାନର ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ହୋଇଛି। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି ଯେ ହଠାତ୍ କିର୍ଗିଜସ୍ତାନର ଗୁରୁତ୍ୱ କେମିତି ବଢ଼ିଗଲା?

ମଧ୍ୟ-ଏସୀୟ ଦେଶ କିର୍ଗିଜସ୍ତାନର ଗୁରୁତ୍ୱ ହଠାତ୍ ବହୁତ ବଢ଼ିଯାଇଛି। ଗୁରୁବାର ଦିନ କିର୍ଗିଜସ୍ତାନ ଜାତିସଂଘ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ବିଜୟ ହାସଲ କରିଥିବା ବେଳେ ଶୁକ୍ରବାର ତା’ର ରାଜଧାନୀ ବିଶକେକ (Bishkek) ରେ ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକାର ପରମାଣୁ ଡିଲ୍କୁ ନେଇ ଆଲୋଚନା ହୋଇଛି। ବିବିସି ଫାର୍ସି ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଆଲୋଚନାରେ ଇରାନ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନର ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ସାମିଲ ହୋଇଥିଲେ। ଚୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ପାଇଁ ଉଭୟ ନେତା ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି।

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ମୋହସିନ ନକଭି ତାଙ୍କ ଇରାନୀ ସମକକ୍ଷ ସିକନ୍ଦର ମୋମେନିଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବାର ଉପାୟ ଉପରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିଥିଲେ। ପାକିସ୍ତାନ ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଆଲୋଚନା ପରେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ପୋଷ୍ଟ କରି ଲେଖିଛି– "ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ କୂଟନୈତିକ ପ୍ରୟାସ ଜାରି ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ଉଭୟ ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି।"

କିର୍ଗିଜସ୍ତାନରେ ବୈଠକ କାହିଁକି ହେଲା?

ଏହି ସମୟରେ କିର୍ଗିଜସ୍ତାନରେ ସାଂଘାଇ ସହଯୋଗ ସଂଗଠନ (SCO) ର ସଦସ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ବୈଠକ ଚାଲିଛି। ଏହି ବୈଠକରେ ଭାଗ ନେବା ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନ ପକ୍ଷରୁ ମୋହସିନ ନକଭି ଏବଂ ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ସିକନ୍ଦର ମୋମେନି ସାମିଲ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ଅବସରରେ ଉଭୟ ନେତା ପୃଥକ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ।

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ନକଭି ଏବଂ ମୋମେନି ବିଶକେକରେ ଅତିକମରେ ୨ ଥର ପୃଥକ ଭାବେ ବୈଠକ କରିଛନ୍ତି। ଉଭୟ ନେତାଙ୍କ ସାକ୍ଷାତକାରର ସେହି ଫଟୋ ମଧ୍ୟ ସେୟାର କରାଯାଉଛି।

ଏହି ସାକ୍ଷାତକାର ଏଭଳି ଏକ ସମୟରେ ହୋଇଛି, ଯେତେବେଳେ ଇରାନ ଆଲୋଚନାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛି। ବିଗତ କିଛି ଦିନ ହେବ ଆଲୋଚନାରେ କୌଣସି ପ୍ରଗତି ହୋଇନାହିଁ। କୁହାଯାଉଛି ଯେ ଲେବାନନ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଆକ୍ରମଣ ଯୋଗୁଁ ଇରାନ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅଛି।

UNSC ରେ କିର୍ଗିଜସ୍ତାନର ବିଜୟ

ଗୁରୁବାର ଦିନ ଜାତିସଂଘ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦର ୫ଟି ଅସ୍ଥାୟୀ ଆସନ ପାଇଁ ନିର୍ବାଚନ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ଏସିଆ-ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ କୋଟାରୁ ଫିଲିପାଇନ୍ସ ଏବଂ କիର୍ଗିଜସ୍ତାନ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରୁଥିଲେ। କիର୍ଗିଜସ୍ତାନ ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ଏକ ବଡ଼ ବିଜୟ ହାସଲ କରିଛି। ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ କիର୍ଗିଜସ୍ତାନ ୟୁଏନଏସସି (UNSC) ର ଅସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି।

କିର୍ଗିଜସ୍ତାନ ଯେଉଁ ଫିଲିପାଇନ୍ସକୁ ପରାସ୍ତ କରିଛି, ତାକୁ ଆମେରିକାର ନିକଟତର ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ। କիର୍ଗିଜସ୍ତାନ ପୂର୍ବରୁ ପାକିସ୍ତାନ ଏସିଆ କୋଟାରୁ ୟୁଏନଏସସିର ଅସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟ ଥିଲା।

କିର୍ଗିଜସ୍ତାନର ଏତେ ଗୁରୁତ୍ୱ କାହିଁକି?

୧୯୯୧ ମସିହାରେ ସୋଭିଏତ ୟୁନିଅନ (USSR) ର ବିଭାଜନ ପରେ କିର୍ଗିଜସ୍ତାନ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା। ୭୦ ଲକ୍ଷ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ଦେଶ କୂଟନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ନିରପେକ୍ଷ (Neutral) ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏକପକ୍ଷରେ ସୋଭିଏତ ସଂଘରୁ ଅଲଗା ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦେଶର ସମ୍ପର୍କ ଋଷ ସହିତ ବହୁତ ଭଲ ରହିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଚୀନ ଏବଂ ମଧ୍ୟ ଏସିଆର ଅନ୍ୟ ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଏହାର ବନ୍ଧୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି। ଚୀନ ମଧ୍ୟ କիର୍ଗିଜସ୍ତାନର ଏକ ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ଅଟେ।