ଇରାନ୍ କେବଳ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରେ ନୁହେଁ, ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଜରିଆରେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ଲଢୁଛି। କିଛି ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ଟ୍ରମ୍ପ କହିଥିଲେ ଯେ ଇରାନକୁ ପାଷାଣ ଯୁଗକୁ ପହଞ୍ଚାଇ ଦେବେ, ଏହାପରେ ଇରାନୀମାନେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ଜବାବ ଦେବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରକାରର ପୋଷ୍ଟ ଶେୟାର କରିଥିଲେ। ପୋଷ୍ଟଟି ସେହି ଘଟଣାକୁ ମନେ ପକାଇଦିଏ ଯେତେବେଳେ ରୋମାନ୍ ସମ୍ରାଟଙ୍କୁ ପାରସ୍ୟ ସମ୍ମୁଖରେ ନଇଁବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ଏହା ସେହି ପାରସ୍ୟ ଯାହାକୁ ଆଜି ଇରାନ୍ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ। ପୋଷ୍ଟରେ ଦୁଇ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଆଣ୍ଠେଇ ବସିଥିବା ନଜର ଆସୁଛନ୍ତି।
ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଇସଲାମାବାଦରେ ହୋଇଥିବା ଶାନ୍ତି ବାର୍ତ୍ତା ଭାଙ୍ଗିଗଲା କିମ୍ବା ଏମିତି କୁହନ୍ତୁ ଯେ ଉଭୟ ଦେଶ କୌଣସି ନିଷ୍କର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚି ପାରିଲେ ନାହିଁ। ୧୫ ଦିନର ଯୁଦ୍ଧବିରତି ଲାଗୁ ହେବାର ଚାରି-ପାଞ୍ଚ ଦିନ ବିତିଗଲାଣି। ଏହି ସମୟରେ ଆମେରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ପୁଣିଥରେ ଧମକ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ସେ 'ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଅଫ୍ ହୋର୍ମୁଜ'କୁ ଯେକୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଦୁନିଆ ପାଇଁ ଖୋଲିଦେବେ। ଏଥିପାଇଁ ଯାହା କିଛି କରିବାକୁ ହେବ, ତାଙ୍କ ସେନା କରିବ। ପ୍ରାୟ ଏକ ମାସରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ, ପନ୍ଦର ଦିନିଆ ଯୁଦ୍ଧବିରତି ଘୋଷଣା ଏବଂ ପରେ ପାକିସ୍ତାନର ରାଜଧାନୀ ଇସଲାମାବାଦରେ ହୋଇଥିବା ଉଭୟ ଦେଶର ଶାନ୍ତି ବାର୍ତ୍ତା ନିଷ୍ଫଳ ହେବା ପରେ, ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଧମକ ପରେ ଇରାନ୍ ଏକ ମିମ୍ ଜରିଆରେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ସନ୍ଦେଶ ଦେଇଛି ଯେ ସେ ନଇଁନାହିଁ କି ନଇଁବ ନାହିଁ। ଏହି ମିମ୍ରେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ଘୋଡ଼ାରେ ସବାର ଥିବା ଇରାନର ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନଇଁଥିବା ଦେଖାଯାଇଛି।
ମିମ୍ଟି ସେହି ଘଟଣାକୁ ମନେ ପକାଇଦିଏ ଯେତେବେଳେ ରୋମାନ୍ ସମ୍ରାଟଙ୍କୁ ପାରସ୍ୟର ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନଇଁବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା, କାରଣ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରି ଯାଇଥିଲେ। ସାମ୍ପ୍ରତିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ପରେ ଇତିହାସର ସେହି ଘଟଣାକୁ ମନେ ପକାଇବା ଜରୁରୀ ମନେହୁଏ। ପ୍ରକୃତରେ ସେହି ମାମଲାଟି କ’ଣ ଥିଲା? କିଏ ଥିଲେ ସେହି ରୋମାନ୍ ଏବଂ ପାରସ୍ୟର ରାଜା? ଏହା କେବେକାର କଥା? ଆସନ୍ତୁ ବିସ୍ତାରରେ ଜାଣିବା।
ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ପୁଣିଥରେ ଦେଲେ ଧମକ
ଆମେରିକା-ଇରାନ୍ ସମ୍ପର୍କ ବହୁ ଦିନରୁ ଖରାପ ଚାଲିଛି। ଏହି ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା କୌଣସି ନୂଆ କଥା ନୁହେଁ। ନିକଟରେ ମାମଲା ହଠାତ୍ ପୁଣି ବିଗିଡ଼ିଗଲା ଯେତେବେଳେ ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ୍ ମିଶି ଗତ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୨୮ରେ ଇରାନ୍ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରାୟ ସାଢ଼େ ଏକ ମାସ ଚାଲିଲା। ପରେ ଶାନ୍ତି ବାର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ହେଲା। ଦୁଇ ଦେଶ ଆମ୍ନାସାମ୍ନାରେ ବସି କଥା ହେଲେ କିନ୍ତୁ କିଛି ଫଳ ବାହାରିଲାନି । ସେତେବେଳେ ଆମେରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପୁଣି ଏକ ଧମକ ଦେଇଦେଲେ। ସେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଇରାନକୁ କଠୋର ଚେତାବନୀ ଦେଲେ। ସେ ଇରାନର ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥଳକୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରିବା କଥା କହିଲେ। ଏଥିମଧ୍ୟରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ଥିବା ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଅଛି। ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଏହି ବୟାନ ସାରା ଦୁନିଆରେ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ପାଲଟିଗଲା।
ମିମ୍ ଜରିଆରେ ଇରାନୀମାନେ କଲେ ପାଲଟା ଆକ୍ରମଣ
ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଏହି ଧମକର ଜବାବରେ ଇରାନୀମାନେ ପଛକୁ ହଟିଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ବନ୍ଧୁକ ବଦଳରେ ଇତିହାସର ସାହାରା ନେଲେ। ଇରାନର ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଚିତ୍ର ଅର୍ଥାତ୍ ମିମ୍ ଭାଇରାଲ୍ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏହି ଚିତ୍ରରେ ଜଣେ ପ୍ରାଚୀନ ଇରାନୀ ରାଜା ଏବଂ ଜଣେ ରୋମାନ୍ ସମ୍ରାଟ ନଜର ଆସୁଛନ୍ତି। ମିମ୍ର ସନ୍ଦେଶ ସ୍ପଷ୍ଟ ଥିଲା- ଇରାନ୍ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଦୁନିଆର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଆଣ୍ଠେଇବାକୁ ମଜବୁର କରିଛି। ପ୍ରକୃତରେ ଏହି ମିମ୍ କେବଳ ଏକ ମଜାକ ନୁହେଁ। ଏହା ଏକ ଐତିହାସିକ ଘଟଣାକୁ ମନେ ପକାଉଛି, ଯାହା ପ୍ରାୟ ୧୭୦୦ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା। ଯେତେବେଳେ ପାରସ୍ୟ ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରାଚୀନ ଇରାନ୍ ଦୁନିଆର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତି, ରୋମାନ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟକୁ ବଡ଼ ପରାଜୟ ଦେଇଥିଲା।
ରାଜା ଶାପୁର ପ୍ରଥମ ଏବଂ ରୋମାନ୍ ସମ୍ରାଟ ଭାଲେରିଆନ୍
ଏହି କାହାଣୀ ତୃତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀର। ସେହି ସମୟରେ ଦୁନିଆରେ ଦୁଇଟି ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଥିଲା। ଗୋଟିଏ ପଟେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରୋମାନ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଥିଲା ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ ପାରସ୍ୟର 'ସସାନୀ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ'। ଇରାନ୍ ଉପରେ ସେତେବେଳେ ରାଜା ଶାପୁର ପ୍ରଥମଙ୍କ ଶାସନ ଥିଲା। ସେ ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୁଶଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ଏବଂ ଶାସକ ଥିଲେ। ରୋମାନ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ପାରସ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଲଗାତାର ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଥିଲା। ରୋମାନ୍ ସମ୍ରାଟ ଭାଲେରିଆନ୍ ଏକ ବିଶାଳ ସେନା ନେଇ ପାରସ୍ୟ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ବାହାରିଲେ। ନିଜ ବିଜୟ ଉପରେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱାସ ଥିଲା କିନ୍ତୁ ଶାପୁର ପ୍ରଥମଙ୍କ ରଣନୀତି ଆଗରେ ରୋମାନ୍ ସେନା ତିଷ୍ଠି ପାରିଲା ନାହିଁ।
ଏଡ୍ରେସା ଯୁଦ୍ଧରେ ହେଲା ଭୟଙ୍କର ପରାଜୟ
୨୬୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବରେ 'ଏଡ୍ରେସା ଯୁଦ୍ଧ' ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ରୋମାନ୍ ସେନା ବହୁତ ଖରାପ ଭାବେ ହାରିଗଲା। ଇତିହାସରେ ଏହି ପରାଜୟ ଏଥିପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଜଣେ ରୋମାନ୍ ସମ୍ରାଟଙ୍କୁ ଜୀବନ୍ତ ଧରାଯାଇଥିଲା। ସସାନୀ ରାଜା ଶାପୁର ପ୍ରଥମ ରୋମାନ୍ ସମ୍ରାଟ ଭାଲେରିଆନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ମୈଦାନରେ ବନ୍ଦୀ କରିଦେଲେ। ରୋମାନ୍ ଇତିହାସରେ ଏହା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଅପମାନ ବୋଲି ମାନିନିଆଯାଏ। ଭାଲେରିଆନ୍ ଏକମାତ୍ର ରୋମାନ୍ ସମ୍ରାଟ ଥିଲେ ଯାହାଙ୍କୁ କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ଦେଶ ଯୁଦ୍ଧରେ ବନ୍ଦୀ କରିଥିଲା। ଏହି ଘଟଣା ସସାନୀ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଶକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ ପାଲଟିଗଲା।
ଅପମାନର ଅନେକ କାହାଣୀ ରହିଛି ପ୍ରଚଳିତ
କୁହାଯାଏ ଯେ ଶାପୁର ପ୍ରଥମ ସମ୍ରାଟ ଭାଲେରିଆନଙ୍କ ସହ ଅତି ଖରାପ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ। କିଛି କାହାଣୀ ଅନୁଯାୟୀ, ଗିରଫ ପରେ ଯେତେବେଳେ ଶାପୁର ପ୍ରଥମଙ୍କୁ ନିଜ ଘୋଡ଼ାରେ ବସିବାକୁ ହେଉଥିଲା, ସେତେବେଳେ ସେ ଭାଲେରିଆନଙ୍କ ପିଠିକୁ ଶିଡ଼ି ଭଳି ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ। ଭାଲେରିଆନଙ୍କୁ ନଇଁବାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା ଯେପରି ରାଜା ତାଙ୍କ ଉପରେ ପାଦ ରଖି ଘୋଡ଼ା ଉପରକୁ ଚଢ଼ିପାରିବେ। କୁହାଯାଏ ଯେ ଏହି ବନ୍ଦୀ ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ଯେତେବେଳେ ଭାଲେରିଆନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଗଲା, ତେବେ ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ଚଷୁ ଭର୍ତ୍ତି କରିଦିଆଗଲା। ଏହାକୁ ପାରସ୍ୟରେ ଏକ ଟ୍ରଫି ପରି ରଖାଗଲା। ଏହି ସବୁ ଏଥିପାଇଁ କରାଯାଇଥିଲା ଯେପରି ଦୁନିଆକୁ ପାରସ୍ୟର ଶକ୍ତି ଦେଖାଯାଇପାରିବ। ଇରାନରେ ପ୍ରଚଳିତ ଏହି କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକ ଲୋକେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଢଙ୍ଗରେ ଶୁଣାନ୍ତି। ତଥାପି, ଆଧୁନିକ ଇତିହାସକାରମାନେ ଏହି କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକୁ କେବଳ ଗୁଜବ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ମାନନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ନକ୍ସ-ଏ-ରୁସ୍ତମରେ ରହିଛି ସାକ୍ଷ୍ୟ
ଆଜି ବି ଇରାନରେ 'ନକ୍ସ-ଏ-ରୁସ୍ତମ' ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ସେଠାରେ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଚିତ୍ର ଖୋଦେଇ କରାଯାଇଛି। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଚିତ୍ର ବହୁତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ଚିତ୍ରରେ ରାଜା ଶାପୁର ପ୍ରଥମ ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରୋମାନ୍ ସମ୍ରାଟ ଭାଲେରିଆନ୍ ଆଣ୍ଠେଇ ବସିଛନ୍ତି ଏବଂ ଦୟା ଭିକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ଏହା ପଥର ଉପରେ ଖୋଦିତ ହୋଇଥିବା ଇତିହାସ। ଏହା ସେହି ଫଟୋ ଯାହା ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଧମକ ପରେ ଇରାନରେ ଭାଇରାଲ୍ ହେଲା। ଇରାନୀ ଲୋକେ ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ କହିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ କୌଣସି ମହାନ ଶକ୍ତିକୁ ଡରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଇତିହାସ କିପରି ରାଜନୀତିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ?
ଇରାନ୍ ନିଜର ପ୍ରାଚୀନ ସଭ୍ୟତା ଉପରେ ବହୁତ ଗର୍ବ କରେ। ଯେତେବେଳେ ବି କୌଣସି ବାହ୍ୟ ଦେଶ ସେମାନଙ୍କୁ ଧମକ ଦିଏ, ସେମାନେ ନିଜର ଗୌରବମୟ ଅତୀତକୁ ମନେ ପକାନ୍ତି। ଇରାନୀ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଶାପୁର ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଭାଲେରିଆନଙ୍କ କଥା ସେମାନଙ୍କ ବୀରତ୍ୱର ପ୍ରତୀକ। ଆମେରିକା ପାଇଁ ଟ୍ରମ୍ପ କେବଳ ଜଣେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି କିନ୍ତୁ ଇରାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଏକ ନୂଆ ଯୁଗର ରୋମାନ୍ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ସଦୃଶ। ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଭାଇରାଲ୍ ହୋଇଥିବା ଭାଲେରିଆନଙ୍କ ଚିତ୍ର ପ୍ରକୃତରେ ଏକ ଚେତାବନୀ ହିଁ ଅଟେ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ ଜମି ବଦଳିପାରେ, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ବଦଳିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଇରାନର ଜୋସ୍ ସେଇଆ ଅଛି ଯାହା ଶାପୁର ପ୍ରଥମଙ୍କ ସମୟରେ ଥିଲା। ସେତେବେଳେ ରୋମାନ୍ ଦୁନିଆର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଶ ଥିଲା ଏବଂ ଆଜି ଆମେରିକା ଅଛି।
ଏହିପରି ଭାବେ କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ ଇରାନ୍ ଏବଂ ଆମେରିକାର ବିବାଦ କେବଳ ଆଜିର ତେଲ କିମ୍ବା ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଏଥିରେ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷର ଇତିହାସ ଏବଂ ସମ୍ମାନ ମଧ୍ୟ ଜଡ଼ିତ। ପାରସ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ରୋମାନ୍ ସମ୍ରାଟଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିଥିଲା, ସେତେବେଳେ ସେ ଦୁନିଆକୁ ସନ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲା। ଶତାବ୍ଦୀ ଶତାବ୍ଦୀ ପରେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ସମୟରେ ସେହି ସନ୍ଦେଶ ପୁଣିଥରେ ଗୁଞ୍ଜରିତ ହେଉଛି। ଇତିହାସ ଆଉ ଥରେ କଡ଼ ଲେଉଟାଇ ଦୁନିଆ ସାମ୍ନାରେ ଅଛି। ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ରେ ମିମ୍ ହୋଇ ଜୀବିତ ଅଛି। ଏହା ଆମକୁ ମନେ ପକାଇଦିଏ ଯେ ଯୁଦ୍ଧ କେବଳ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ମନସ୍ତାତ୍ବିକ ଉପାୟରେ ମଧ୍ୟ ଲଢ଼ାଯାଏ। ଇତିହାସର ଏକ ଫଟୋ ମଧ୍ୟ ଦୁନିଆର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ମହାଶକ୍ତିକୁ ତାର ସୀମା ମନେ ପକାଇ ଦେଉଛି। ଇରାନର ଏହି ଇତିହାସ ଆଜି ବି ସେଠାକାର ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପଢ଼ାଯାଏ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନକ୍ସ-ଏ-ରୁସ୍ତମର ସେହି ପଥରଗୁଡ଼ିକ ରହିଛି, ଇରାନ୍ ଏହିପରି ଭାବେ ଦୁନିଆକୁ ନିଜର ପୁରୁଣା ଶକ୍ତି ମନେ ପକାଉଥିବ।