ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ବଢୁଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ଏବଂ ଇରାନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣର ସମ୍ଭାବନା ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଳିତ ଏବଂ କୂଟନୈତିକ ରହିଛି। ଭାରତ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଖୋଲାଖୋଲି କୌଣସି ପକ୍ଷ ନନେଇ ନୀରବ ରହିବାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନେ କରୁଛି। ଏହି ନୀରବତା ପଛରେ ଭାରତର କିଛି ବଡ଼ ରଣନୈତିକ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ କାରଣ ରହିଛି।

୯୦ ଲକ୍ଷ ଭାରତୀୟଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା

ଗଲ୍ଫ କୋଅପରେସନ୍ କାଉନସିଲ୍ (GCC) ବା ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ (ଯଥା ସାଉଦି ଆରବ, ୟୁଏଇ, କାତାର, ଓମାନ, କୁଏତ ଏବଂ ବାହାରିନ) ପ୍ରାୟ ୯୦ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଭାରତୀୟ ରୁହନ୍ତି। ଯଦି ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଯୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ତେବେ ଏହି ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ସ୍ୱଦେଶ ଫେରାଇ ଆଣିବା ଭାରତ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହେବ। ଏହା ସହିତ ଯଦି ଭାରତ ଇରାନକୁ ସମର୍ଥନ କରେ,ତେବେ ଏହି ସବୁ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ଖରାପ ହୋଇଯିବ। ଫଳରେ ହୁଏତ ଭାରତୀୟ ମାନେ ସେଠାରେ ନିଜର ଜୀବିକା ହରାଇ ପାରନ୍ତି।

GCC ଦେଶ ସହ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପର୍କ

ଭାରତ ପାଇଁ GCC ଦେଶଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଶକ୍ତି (ତେଲ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍) ର ଉତ୍ସ ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ ସେମାନେ ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟବସାୟିକ ସହଭାଗୀ ମଧ୍ୟ।

• ରେମିଟାନ୍ସ: ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ବିଲିୟନ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ଭାରତକୁ ଆସିଥାଏ। ସେଠାରେ ରହୁଥିବା ପ୍ରବାସୀ ଭାରତୀୟ ନିଜ ଦେଶକୁ ବିପୁଳ ପରିମାଣରେ ଟଙ୍କା ପଠାଇଥାନ୍ତି। ଯାହା ଭାରତୀୟ ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାରକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥାଏ।

• ନିବେଶ: ୟୁଏଇ ଏବଂ ସାଉଦି ଆରବ ଭାରତର ଭିତ୍ତିଭୂମି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶ କରିଛନ୍ତି।

 ଇରାନ ସହ ସନ୍ତୁଳିତ ସମ୍ପର୍କ

ଅନ୍ୟପଟେ ଇରାନ ସହ ଭାରତର ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

• ଚାବାହାର ବନ୍ଦର (Chabahar Port): ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଏବଂ ମଧ୍ୟ ଏସିଆକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଭାରତ ପାଇଁ ଚାବାହାର ବନ୍ଦର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାର।

• ରଣନୈତିକ ସ୍ଥିତି: ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଉତ୍ତର-ଦକ୍ଷିଣ ପରିବହନ କରିଡର (INSTC) ପାଇଁ ଇରାନର ଭୂମିକା ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ।

 ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା (Energy Security)

ଭାରତ ନିଜର ଆବଶ୍ୟକ ମୁତାବକ ୮୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ଅଶୋଧିତ ତେଲ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ। ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଅଶାନ୍ତି ଦେଖାଦେଲେ ତେଲ ଦର ଆକାଶଛୁଆଁ ହେବ, ଯାହା ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପ୍ରବଳ ଚାପ ପକାଇବ।

ଭାରତ ଏହି କୂଟନୈତିକ 'ଚକ୍ରବ୍ୟୁହ' ଭିତରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସତର୍କତାର ସହ ପାଦ ପକାଉଛି। ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ଥିରତା ବଜାୟ ରଖିବା ଏବଂ ନିଜର ନାଗରିକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ସହିତ ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା। ସେଥିପାଇଁ ଭାରତ 'ସଂଯମତା' ଏବଂ 'ଆଲୋଚନା' ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଧାନ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଉଛି।